لە مانگی کانوونی یەکەمی 1988، کۆبوونەوەیەک لە لقی یەکی پارتی دیموكراتی كوردستان (پارتی) لە ناوچەی بادینان بەڕێوەچوو بۆ تاوتوێکردنی ستراتیژێک کە لەلایەن ڕەمزی شەعبان، بەرپرسی لقەکە، لەگەڵ بەرپرسانی کۆمیتەکانی ئامێدی، شێخان، زاخۆ، گوڵان، دهۆک و ئاکرێ سەرپەرشتی دەکرا. لەم ماوەیەدا، سەرۆک مەسعود بارزانی سەرکردایەتی شۆڕشی لە لقی یەک دەکرد. لە کاتی کۆبوونەوەکەدا، بۆچوونی جیاواز ئاڵوگۆڕ کرا بۆ بڕیاردان لەسەر شوێنی ئۆپەراسیۆنەکە. بە پشتبەستن بەو هەستەی زاڵ بوو، دێرەلووک و شێلادزێ وەک ئامانجی سەرەکی هێرشەکە دەستنیشان کران. هەروەها جێگای ئاماژەیە کە هێزی پێشمەرگە لە کاتی شۆڕشی گوڵان دابەشکرابوون بۆ لق، ناوچە و ڕێکخستنەکان.
ستراتیژی هێرشەکە بریتی بوو لە هەماهەنگی نێوان هێزی پێشمەرگە لە هەموو شەش ناوچەکە، لەگەڵ هێزێکی تایبەتی لق، بۆ ئەنجامدانی هێرشێکی دوو قۆڵی. گروپی یەکەم ئامانجیان دێرەلووک بوو، کە دوو فوج لە بەکرێگیراوان (جاش) تێیدا جێگیر بوون، هاوکات ڕێگای سەرەکی بەرەو دێرەلووک دەبڕدرا. هەروەها گروپی دووەم دەبوو هێرش بکەنە سەر بازگەکانی دوژمن لە نزارێی دێرەلووک و دەشتی زێ لە ناوچەی ئاکرێ، کە 20 بازگەی دوژمن فەوجە چەکدارەکانیان لە دێرەلووک بۆ پاراستنیان کۆنترۆڵ کردبوو. جگە لەوەش، کۆمەڵگەی شێلادزێ، کە وەک ناوەندێک بۆ بەکرێگیراوان خزمەتی دەکرد، دەبوو بۆردومان بکرێت بۆ ئەوەی سەرنجیان لابدەن.
ڕەمزی شەعبان، شوکری نەروەیی و تەمەر کۆچەر سەرکردایەتی گروپی یەکەمیان کرد و فەرماندەیی هێزەکانی ئامێدی، گوڵان و زاخۆیان گرتە ئەستۆ. لە لایەکی ترەوە، شیمال زێباری سەرکردایەتی گروپی دووەمی کرد لەگەڵ بەرپرسی ناوچە و ڕێکخستنەکان، و بەرپرسیارێتی هێزەکانی شێخان، ئاکرێ و دهۆکیان پێ سپێردرا.
بەپێی ئەو پلانەی دانرابوو، لە شەوی 11-12ی 1988، هێزی پێشمەرگه‌ی کوردستان هێرشێکی گەورەیان بۆ سەر پێگە، بازگە و بارەگاکانی ڕژێمی بەعس دەستپێکرد. لەم ئۆپەراسیۆنەدا، هێزی پێشمەرگە سەرکەوتنی گەورەیان بەدەستهێنا بە کۆنترۆڵکردنی 112 پێگە و بنکەی هێزەکانی حکومەت لە نزارێ، سەری قۆڵکێ، کانی، دێرەلووک و شێلادزێ، و زیانێکی زۆریان بە هێزەکانی عێراق گەیاند. دوای کۆنترۆڵکردنی ناوچە دراوسێکان، هێزی پێشمەرگە پێشکەوتنی بەرچاویان بەدەستهێنا بەرەو ناوەندی شارۆچکەی دێرەلووک و بە سەرکەوتوویی کۆنترۆڵیان کرد.
پێشمەرگە ئێستا کۆنترۆڵی تەواوی هەموو دامەزراوە سەرەکییەکانی ناو شارۆچکەکەیان بەدەستەوە بوو، لەوانە بارەگای فەوجی ئەحمەد کالی ڕێکانی و عەلی ئابۆ، کە پێگەیەکی دیاری لەناو گروپە بەکرێگیراوەکاندا هەبوو. هەروەها کۆنترۆڵی بارەگای حزبی بەعس، ڕێکخراوی ئەمنی و هەواڵگری، بنکەی پۆلیسی ناوخۆیی و بەڕێوەبەرایەتی ناحیەکەیان کرد. سەرەڕای هەندێک بەرگری لەلایەن بەکرێگیراوانی دەزگای هەواڵگرییەوە، بەرگرییەکەیان بێ سوود بوو و نەیانتوانی بۆ ماوەیەکی درێژ کۆنترۆڵەکە بپارێزن.
لە درێژایی زستانی سەختدا، ململانێکان تا 13ی ئەو مانگە بەردەوام بوو، کاتێک پێشمەرگە بە سەرکەوتوویی کۆنترۆڵی تەواوی دێرەلووکیان گرتە دەست. ئەم سەرکەوتنە بووە هۆی ئەوەی پێشمەرگە دەسەڵاتی بەسەر هەموو دامەزراوە حکومییەکانی ناوچەکەدا هەبێت، لەوانە دوو پردەکەی نێوان ئامێدی و دێرەلووک - شێلادزێ.
لە 14ی 1988، بە لەبەرچاوگرتنی بەفرێکی زۆر و ئاستەنگی زۆر، بڕیار درا پاشەکشە بکرێت و ستراتیژێکی سەربازی گشتگیر دابنرێت بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی هەر هێرشێکی پێچەوانەی ئەگەری. هەروەها بە شێوەیەکی ستراتیژی پێگە گرنگەکانیان لە کاتی پاشەکشەکەدا کۆنترۆڵ کرد.
ئەنجامی شەڕەکە
پێشمەرگە کۆنترۆڵی چوار فەوجی کرد لەگەڵ بارەگاکانی عەلی ئابۆ، محەمەد کالی ڕێکانی و کازم عومەر خان. زیاتر لە 550 چەکداری حکومەت دەستگیرکران، لە کاتێکدا زیاتر لە 200 سەرباز و ژمارەیەکی زۆر لە چەکداران گیانیان لەدەستدا. لە دێرەلووک، 53 ئەندامی دەزگا ئەمنی و هەواڵگرییەکانی بەعسییەکان لەناوبران. هەروەها 17 ئۆتۆمبێلی سەربازی تێکشکێنران، و پێشمەرگە بە سەرکەوتوویی زیاتر لە پێنج هێرشی هێزەکانی حکومەتیان تێکشکاند. بە داخەوە، هێزی پێشمەرگە لەم شەڕە سەختەدا ماتەمینی بۆ لەدەستدانی 12 شەهید و 27 بریندار گێڕا.
دەستکەوتەکانی شۆڕش
سەرکەوتنەکانی شۆڕش بریتی بوون لە دەستبەسەرداگرتنی 2 ئۆتۆمبێلی زرێپۆش، 3 چەکی مەشینگانی 14.5ملم و 12.5ملم، زیاتر لە 1,000 کڵاشینکۆف، 47 چەکی برنۆ، 10 بی کەی سی، 20 ئار پی جی 9 (ئار بی کەی)، ژمارەیەکی زۆر هاوەنی 60ملم و 120ملم و کەرەستە و هاوپەیمانی سەربازی جۆراوجۆر.
کاردانەوەی حکومەتی عێراق:
دوای هێرشەکە، حکومەت بە هەڵوێستێکی توند وەڵامی دایەوە و ڕێوشوێنی دژی ناوچە زیانلێکەوتووەکە گرتەبەر. ئەم ڕێوشوێنانە بریتی بوون لە سەپاندنی سنووردارکردن بۆ گەیاندنی خۆراک بۆ گوندەکان و بەردەوام بۆردومانکردنیان بە بەکارهێنانی تۆپخانەی مەودا دوور و فڕۆکە.
سەرچاوەکان:١- شیمال زێباری، هندە‌ك ڕاستیێن ڤه‌شارتی د شۆڕشا گولانێدا، چاپی یه‌كه‌م، چاپخانه‌ی ڕۆژهه‌ڵات، هه‌ولێر – 2015.
٢-مه‌سعود بارزانی: بارزانی و بزوتنه‌وەی ڕزگاریخوازی كورد، به‌رگی چوار‌م، 1975-1990 شۆڕشی گوڵان، به‌شی دووەم، چاپی یه‌كه‌م، چاپخانه‌ی ڕوكسانا، 2021.
٣-غازى عادل گەردی، پێمەرگەیەک لە خزمەت ڕێبازى بارزانیدا حەجى بیڕۆخى بەرگى دووەم، چاپى دووەم، تورکیا- ٢٠٢١.