مەسعود مصطفی کاکا حەما حوسێن، کە بە مەسعود سەڵلایی ناسراوە، لە ریزەکانی حزبدا لە ساڵی 1964 دا بەرکەوت؛ لە ساڵی 1974 دا بوو بە بەڕێوەبەری لایەنی ناوچەی خەبات، کە گشتی بەڕێوەبەرایەتییەکانی شۆڕشی ئەیلوولی لەخۆ دەگرت. لە ساڵی 1984 دا بوو بە ئەندامی بۆردی میدیای حزب دیموکراتی کوردستان. لە ساڵی 1989 لە کۆنگرەی دەیەمدا بوو بە ئەندامی کۆمیتی ناوه‌ندی. لە ساڵی 2005 دا سەرپەرشتی بەرێوەبردنی بەشی ناوەندیی ڕێکخستن درا پێی، و لە ساڵی 2016 دا وەک سەرۆکی بۆردی چاودێری و لێکۆڵینەوە دیاریکرا.

ژیاننامە 

مەسعود مصطفی کاکا حەما حوسێن، کە بە مەسعود سەڵلایی ناسراوە، لە کەرکووک لە ساڵی 1948 لەدایکبوو، تا قۆناغی ئامادەیی لە کەرکووک خوێند. لە ساڵی 1965 پەیمانگای مامۆستایانی لە بەشی ئەدەبیات تەواوکرد، لە ساڵی 1966 لە بەشی یاسای زانکۆی بەغدا وەرگیرا، بەڵام لە قۆناغی دووەمی زانکۆدا لە ساڵی 1967 دا وازی لێهێنا، لە ساڵی 1975 دوای تێکچوونی شۆڕشی ئەیلوول، بەرەو پادشایەتی ئێران چوو و وەک کۆچبەر لەوێ ژیا، لە ساڵی 1991 دوای خەباتی خەڵک، گەڕایەوە بۆ کوردستان. ئەو کوردی، عەرەبی، تورکی، فارسی، و ئینگلیزی دەزانی.

یاداشتێک لە خەبات 

لە ساڵی 1964 دا پێوەیەک بوو بە ریزەکانی حزب، لە ساڵی 1964 دا پێشمرگەی ناوخۆی شارەکەی کەرکووک بوو، لە ساڵی 1965 دا بوو بە سەرۆکی کمیسیۆنی دۆبز لە کمیتهی کەرکووک لە کمیتهی بەرزی سێیەم، لە ساڵی 1966 دا بەشداری شەڕی قاراداغی کرد لە دەورووبەری پارێزگای سلێمانی دژی سوپای کۆماری عێراق، لە ساڵی 1967 دا بوو بە سەرۆکی کمیتهی دەرەوەی ناوچەی کەرکووک لە کمیتهی ناوچەی کەرکووک لە کمیتهی بەرزی سێیەم، لە ساڵی 1967، کە لە ساڵی دووەمی بەشی یاسای زانکۆی بەغدا بوو، لەلایەن گرووپی ئیبراهیم ئەحمەد-جەلال تاڵەبانی دەستگیرکرا و ئەشکەنجە درا و پاشان سپێردرای دەزگای ئەمنی گشتیی عێراق، بۆ ئەمەش بە هەمیشەیی لە بەدەستهێنانی خوێندن قەدەغەکرا.

لە ساڵانی 1967-1968، لە زیندانەکانی كەركوك و باب الشاط لە مووسڵ داخرا، لە 6ی ئۆکتۆبەری 1986، بەشداری لە بەرگری کرد لە دژی هێرشی هێزە چەکدارەکانی کۆمەڵەی ئیبراهیم ئەحمەد-جەلال تاڵەبانی کە پشتیوانی هێزە زمینییەکانی سوپای عێراقیان هەبوو لە ناوچەی جەباری و کارا حەسەن لە دەورووبەری پارێزگای كەركوك، لە 13ی ئۆکتۆبەری 1968، بە فرمانی عەلی قاسیم ناسراو بە عەلی شنگالی، ئەندامی بەرواری سیاسی پارتی دیموكراتی كوردستان، بەشداری لە شەڕی چیای سەلباتو لە دەورووبەری پارێزگای كەركوك دژ بە هێزەکانی کۆمەڵەی ئیبراهیم ئەحمەد-جەلال تاڵەبانی کرد، لە 1970، نوێنەری کۆنگرەی هەشتەمی پارتی دیموكراتی كوردستان بوو بەڵام تێیدا بەشداری نەکرد.

لە 1974، بەڕێوەبەری کۆمیتەی ناوچەی خەبات بوو، کە گشتی بەڕێوەبەرایەتییەکانی شۆڕشی ئەیلوولی لەخۆ دەگرت. پێش 1983، لە بەشی بەڕێوەبردنی مەکته‌بی سیاسی کاردەکرد. لە 2ی نۆڤەmbەری 1983 وەک ئەندامی هیئەتێکی نووسەران بۆ بەشی ڕاگەیاندن گواسترایەوە. لە 16ی تەممووزی 1985 بۆ هیئەتی نووسەرانى ڕاگەیاندن دیاری کرا. لە 1984، ببە ئەندامی هیئتێکی ڕاگەیاندنی پارتی دیموكراتی كوردستان بوو. لە 1985، لە ڕادیۆی دەنگی کوردستان خزمەتکرد. لە 5ی ئۆکتۆبەری 1985، ببە ئەندامی کۆمیتەی شاخەی دووەم بوو.

لە 1986، ئەندامی هیئەتێکی نووسەران بۆ گۆڤاری سافین، ئەندامی ڕێکخراوی کۆمیتەی شاخەی دووەم بوو. لە 1986، وەک بەڕێوەبەری کۆمیتەی شاخەی سێیەم دیاری کرا. لە 1ی نیسانی 1987 بەشداری لە یادی 53ی ساڵی دامەزراندنی حیزبی کۆمۆنیستی عێراق لە ناوچەی قاراداغ کرد. لە 1986-1987، دەستنووسی گۆڤاری بابا گوڕگوڕ بوو، لە 1989 لەلایەن نوێنەرانى کۆنگرەوە، وەک ئەندامی کۆمیتەی ناوه‌ندی پارتی دیموكراتی كوردستان (کۆنگرەی دەیەم) هەڵبژێردرا. لە 13ی کانوونی دووەمی 1990، وەک ئەندامی کمیسیۆنی ڕاگەیاندن دیاری کرا. لە 1991 بەشداری لە خەباتی باشووری کوردستان کرد، و لە 1993 وەک ئەندامی کۆمیتەی ناوه‌ندی پارتی دیموكراتی كوردستان – یەکگرتوو (کۆنگرەی یازدەیەم) هەڵبژێردرا.

لە ساڵی 1993، وەک سەرۆکی لەجناوی سێیەمی کەرکوک دیاری کرا، لە 15ی نەوەمبر 1994 لە جیاتی بەڕێز مەسعود بارزانی بەشداری لە ڕۆژی یەکەمی کۆنگرەی دامەزراندنی پارتی سۆسیال دیموکراتی کوردستان کرد. لە ساڵی 1994 بوو بە ئەندامی مەكتەبی ناوەندی ڕێکخستن و دوایتر وەک سەرۆکی مەكتەبی ناوەندی ڕێکخستن دیاری کرا. لە ساڵی 1995، وتارێکی لە ڕۆژنامەی Brayati وەک ئەندامی ڕێکخراوی پارتی دیموکراتی کوردستان – یەکگرتوو بڵاوکردەوە. لە 8ی فێبرەوەری 1996، بە مەبەستی بەشداری لە هەفدەهەمین ساڵڕۆژی سەرکەوتنی شۆڕشی ئیسلامیی ئێران، لەگەڵ هەیئەتی پارتی دیموکراتی کوردستان سەردانی تاران کرد. لە دووشەممە، 28ی جوولای 1997 لە شاری هەولێر لەگەڵ بەڕێز مەسعود بارزانی بەشداری لە کردنەوەی کۆنگرەی چوارەم (کۆنگرەی یەکسانی) کرد.

لە ساڵی 1997، وانەبێژی ڕێکخستن بوو لە پێگەی پەروەردەی کارگێڕانەی پارتی دیموکراتی کوردستان لە هەولێر. لە ساڵی 1999، لەلایەن نوێنەرانی کۆنگرەوە هەڵبژێردرا بە وەک ئەندامی هەڵگرتنەوەی کۆمیتەی ناوەندی پارتی دیموکراتی کوردستان (کۆنگرەی دوازدەیەم). لە ساڵی 2000، پێشوازی لە هەیئەتی زانایانی عەرەب کرد، لە ساڵی 2001، مامۆستای ڕێکخستن، بەرنامەدانان و سیاسەتی ناوخۆی پارتی دیموکراتی کوردستان – یەکگرتوو بوو لە هەولێر. لە پێنجشەممە، 29ی نەوەمبر 2001 لە یارمەتی بەڕێز مەسعود بارزانی لە هەولێر، بەشداری لە کۆبوونەوەی دەرچوونی خولی 12ی پەروەردەی کادیران کرد.

لە پێنجشەممە، 6ی جوونی 2002، لە شارۆچکەی پیرمام، بەشداری لە کۆبوونەوەی هاوبەشی دوو حیزبی سیاسیی پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتی نیشتمانی کوردستان کرد و کێشەی کارەبا و پڕۆژەی فیدرالییان باس کرد، لە 14ی فێبرەوەری 2004 تا 14ی ئەپریلی 2004، وانەبێژی ڕێکخستن بوو لە خولی چواردەیەم لە پەروەردەی کادیرانەی پارتی دیموکراتی کوردستان لە شارۆچکەی پیرمام، لە ساڵەکانی 2004-2010، ئەندامی مەكتەبی سیاسیی پارتی دیموکراتی کوردستان بوو، لە ساڵی 2005 وەک سەرۆکی مەكتەبی ناوەندی ڕێکخستن دیاری کرا، لە ساڵی 2007 وانەبێژی خولی شازدەیەم لە پەروەردەی کادیرانەی پارتی دیموکراتی کوردستان بوو لە هەولێر. لە ساڵی 2016 وەک سەرۆکی بۆردی چاودێری و لێکۆڵینەوە دیاری کرا. لە سێشەممە، 7ی ئۆگوست 2018، بەشداری لە کردنەوەی کۆنگرەی هەشتم (کۆنگرەی پێشمەرگە)ی یەکێتی گەنجانی پارتی دیموکراتی کوردستان کرد لە شاری هەولێر.

سەرچاوەکان:

  1. ئەرشیفی دەستەی ئینسکلۆپیدیای پارتی دیموکراتی کوردستان

  2. به‌سه‌ركردنه‌وه‌كانی لێژنه‌ی پشكنین و چاودێری، ڕۆژنامەی برایەتی، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان ـ یه‌كگرتوو، ژماره‌ ١٨٧٥، هه‌ولێر، پێنجشه‌مه‌، ١٧ شوباتی ١٩٩٤ز، ل ٤.

  3. كۆنگره، ده‌رئه‌نجامه‌كانی هه‌ڵبژاردنی کۆمیتەی ناوەندیی پارتیمان ڕاده‌گه‌ینێت، ڕۆژنامەی برایەتی، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان ـ یه‌كگرتوو، ژماره‌ ١٧٢٩، هه‌ولێر، هه‌ینی، ٢٧ ئابی ١٩٩٣ز، ل ١.

  4. علي سنجاري، القضیة الكوردیة وحزب البعث العربي الأشتراكي في العراق، الجزء الثالث، (دهوك ـ مطبعة خاني ـ ٢٠١٢م)، ص ص ٣٨٣ ـ ٣٨٤، ٣٨٨ ـ ٣٩٠.

  5. كه‌ریم شاره‌زا، وه‌زیری شۆڕشی كوردستان نافیز جه‌لال حه‌وێزی، ڕۆژنامەی برایەتی، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان ـ یه‌كگرتوو، ژماره‌ ١٩٨٩، هه‌ولێر، یه‌كشه‌مه‌، ١٠ ته‌موزی ١٩٩٤ز، ل ٣.

  6. له‌ كۆبوونه‌وه‌ی هه‌ردوو مەکتەبی سیاسیی یه‌كێتیی و پارتی دا، ڕۆژنامه‌ی كوردستانی نوێ، ئۆرگانی یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان، ژماره‌ ٢٧٧٦، ساڵی یانزه‌هه‌م، سلێمانی، شه‌مه‌، ٨ حوزه‌یرانی ٢٠٠٢ز، ل ١.

  7. انتخاب أعضاء اللجنة المركزیة للحزب الدیمقراطي الكوردستاني ـ العراق، مجلة گولان العربي، مؤسسة گولان للثقافة والأعلام، العدد ٤١، السنة الرابعة، أربیل، ٣١ تشرین الأول ١٩٩٩م، ص ١٥.

  8. ئـ.د.ئـ، فایلی ژماره22 FA-‌، ده‌قی چاوپێكه‌وتن له‌گه‌ڵ مه‌سعود مسته‌فا كاكه‌ حه‌مه‌ ناسراو به‌ مەسعود ساڵەیی لە لایەن بێستون مەسعود ساڵەیی، هه‌ولێر، ١٢ كانونی یه‌كه‌می ٢٠١٥ز، ل ل ١ ـ ٤.

  9. ئـ.د.ئـ، فایلی ژماره1-22‌ FA-، ده‌قی چاوپێكه‌وتن له‌گه‌ڵ مه‌سعود مسته‌فا كاكه‌ حه‌مه‌ له‌لایه‌ن ئه‌سرین هه‌ركی، پیرمام، ٦ ئاداری ٢٠١٩ز، ل ل ١ ـ ٤.

  10. انتخاب لجنة مركزیة جدیدة مؤلفة من ٣١ عضوا و٩ أعضاء أحتیاط، جریدة خه‌بات، لسان حال الحزب الدیمقراطي الكوردستاني، العدد ٩٤٦، أربیل، الجمعة، ١٥ تشرین الأول ١٩٩٩م، ص ١٥.

  11. ب ئاماده‌بوونا سه‌رۆك بارزانی كۆنگره‌ێ هه‌شتێ یێ لاوان ده‌ست ب كارێن خوه‌ كر، ڕۆژنامه‌ ئه‌ڤرۆ، هژمار ٢٤٠٤، چارشه‌مب، دهۆك، ٨ تیرمه‌ ٢٠١٨ز، ل ٥. 

  12. حاوره‌ صقر أبوفخر، كریم مروه‌ یتذكر في ما یشبه‌ السیرة، (دمشق ـ دار المدی للثقافة والنشر ـ ٢٠٠٢م)، ص ص ٤٤٢ ـ ٤٤٣.

  13. بارزان نیوز ناوی ئه‌ندامانی سه‌ركردایه‌تی پارتی دیموکراتی کوردستان و ڕێژه‌ی ده‌نگه‌كانیان بڵاو ده‌كاته‌وه‌، ڕۆژنامه‌ی بارزان نیوز، ژماره‌ ١٩٣، هه‌ولێر، یه‌كشه‌مه‌، ١٩ كانونی یه‌كه‌می ٢٠١٠ز، ل ٤.

  14. وه‌فدێكی پارتیمان به‌شداری ڕێوڕه‌سمی ئاهه‌نگی سه‌ركه‌وتنی شۆڕشی ئیسلامی ئێران ده‌كات، ڕۆژنامەی برایەتی، ژماره‌ ٢١٥٦، پیرمام، چوارشه‌مه‌، ٧ شوباتی ١٩٩٦ز، ل ١.

  15. بارزان نیوز ناوی ئه‌ندامانی سه‌ركردایه‌تی پارتی دیموکراتی کوردستان و ڕێژه‌ی ده‌نگه‌كانیان بڵاو ده‌كاته‌وه‌، ڕۆژنامه‌ی بارزان نیوز، ژماره‌ ١٩٣، هه‌ولێر، یه‌كشه‌مه‌، ١٩ كانونی یه‌كه‌می ٢٠١٠ز، ل ٤.

  16. پارتی چەند گۆڕانکارییەک ئەنجامدەدات عەلی عەونی : لقەکان وەکو خۆیان دەمێننەوە و هیچیان کەم ناکرێنەوە، ڕۆژنامەی خەبات، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان، ژماره‌ ٥٢١٠، هه‌ولێر، پێنجشه‌مه‌، ٩ شوباتی ٢٠١٧ز، ل ١.

  17. پارتی دیموکراتی کوردستان، سەرۆک، ژماره‌ ١٠، ١٣ كانونی دووه‌می ١٩٩٠ز، ل ٨.

  18. پارتی دیموکراتی کوردستان، مەکتەبی سیاسی، بڕیار، ژماره‌ ٣٠٢١، ٢ تشرینی دووه‌می ١٩٨٣ز، ل ١.

  19. پارتی دیموکراتی کوردستان، مەکتەبی سیاسی، بڕیار، ژماره‌ ٤٠٥٥، ١٢ كانونی یه‌كه‌می ١٩٨٣ز، ل ١.

  20. پارتی دیموکراتی کوردستان، مەکتەبی سیاسی، بڕیار، ژماره‌ ٩٤١٠، ٥ تشرینی یه‌كه‌می ١٩٨٥، ل ١.

  21. پارتی دیموکراتی کوردستان، مەکتەبی سیاسی، بۆ هەموو بەشەکانی م.س ی تێکۆشەر، ژماره‌ ٦٧٧٥، ١٨ تەموزی ١٩٨٥ز، ل ١.

  22. حبیب محمد کریم، تأریخ الحزب الدیمقراطي الكوردستاني ـ العراق (في محطات رئیسیة) ١٩٤٦ ـ ١٩٩٣، (دهوک ـ مطبعة خەبات ـ ١٩٩٨م)، ص ص ١٧٤، ١٨٣. 

  23. تێرۆکی خولەکانی کادیرانی پارتی، لە شاخەوە بۆ شار، (هەولێر ـ سەنتەری دیراسات و توێژینەوە و ئەکادیمیای پارتی ـ چاپخانەی ڕۆژهه‌ڵات ـ ٢٠١٩ز)، ل ل ٩٢، ١٠٦، ١٢٢، ١٣٦، ١٧٣.

  24. الرئیس البارزاني في حفل تخرج الدورة الثانیة عشرة لمعهد اعداد الكوادر : نعمل جاهدین وكما كنا دائما بأن یكون الپارتي عامل خیر لعموم العراق، جریدة خه‌بات، لسان حال الحزب الدیمقراطي الكوردستاني، العدد ١٠٥٤، أربیل، الجمعة، ٣٠ تشرین الثاني ٢٠٠١م، ص ١. 

  25. سەرۆک بارزانی دێ هژماره‌کا دیدار و كۆبونان ل وه‌لاتێن عه‌ره‌بی ئه‌نجام ده‌ت، ڕۆژنامه‌ی ئەڤرۆ، هژمار ٢٤٧١، ئێکشه‌مب، ٢٥ چریا دوویێ ٢٠١٨ز، ل ١.

  26. علي سنجاري، القضیة الكوردیة وحزب البعث العربي الاشتراكي في العراق، الجزء الثالث، (دهوك ـ مطبعة خاني ـ ٢٠١٢م)، ص ٤٧٩.

  27. فازیل ڕەئووف، بەرەو خۆر، بەرگی یەکەم، (هەولێر ـ چاپخانەی وەزارەتی ڕۆشنبیری ـ ٢٠٠١ز)، ل ٢٠٤.

  28. كاروان مه‌حوی، كۆنگره‌كانی پارتیمان پارتی دیموکراتی کوردستان، گۆڤاری شرۆڤه‌، مه‌كته‌بی ناوه‌ندی دیراسات و توێژینه‌وه‌، ژماره‌ ١٤، هه‌ولێر، چاپخانه‌ی حاجی هاشم، پاییزی ٢٠١٠ز، ل ٢٠.

  29. لقی دوو، لقی دوو له‌ نیوسه‌ده‌ی تێكۆشاندا، (هه‌ولێر ـ چاپخانه‌ی ئاراس ـ ٢٠١٠ز)، ل ٣٤.

  30. له‌ چواره‌مین كۆنگره‌یاندا : ئافره‌تانی کوردستان له‌ بەرامبەر كۆمەڵێك ئەرك سەدان ئاواتی بەدینه‌هاتوو، گۆڤاری گوڵان، دەزگای گوڵان، ژماره‌ ١٣٢، هه‌ولێر، چاپخانه‌ی وەزارەتی ڕۆشنبیری، ٢ ئابی ١٩٩٧ز، ل ل ٣١ ـ ٣٢.

  31. محمد ملا قادر، ساڵێك له‌ شێخ وه‌سانان و یاداشته‌كانی ڕۆژانی ئاواره‌یی له‌ ئێران، (هه‌ولێر ـ چاپخانه‌ی حاجی هاشم ـ ٢٠١٦ز)، ل ٦٠.

  32. محه‌مه‌د مه‌لا قادر، خه‌باتنامه‌ كورته‌ مێژووی پارتی و كولتووری بارزانیی نه‌مر، چاپی دووه‌م، (هه‌ولێر ـ ده‌زگای چاپ و بڵاوكردنه‌وه‌ی ئاراس ـ ٢٠٠٧ز)، ل ٩٦.

  33. مسعود ساڵه‌یی، تیۆری درۆ ڕێزان، ڕۆژنامەی برایەتی، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان ـ یه‌كگرتوو، ژماره‌ ٢١٤٧، سێشه‌مه‌، ٢٨ تشرینی دووه‌می ١٩٩٥ز، ل ٣.

  34. هاوەڵ مەسعود ساڵەیی سەردانی کەلار و صمود دەکات، ڕۆژنامەی برایەتی، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان، ژماره‌ ١٦٠٣، هه‌ولێر، هه‌ینی‌، ٢٦ ئاداری ١٩٩٣ز، ل ٢.

  35. ممثل السید مسعود البارزاني یحضر المؤتمر التأسیسي للحزب الاشتراكي الكوردستاني، جریدة خه‌بات، لسان حال الحزب الدیمقراطي الكوردستاني ـ الموحد، العدد ٧٥١، الجمعة ١٨ تشرین الثاني ١٩٩٤م، ص ٢.

  36. وەفدی سەرکردایەتی پارتیمان بەشداری مەراسیمی ساڵگەردی سەرکەوتنی شۆڕشی ئیسلامی ئێران دەکەن، ڕۆژنامەی برایەتی، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان ـ یه‌کگرتوو، ژماره‌ ٢١٥٧، هاوینه‌هه‌واری پیرمام، پێنجشه‌مه‌، ١٥ شوباتی ١٩٩٦ز، ل ل ١، ١١.