بەڵام لە ماوەی مانەوەیاندا، هێزێکی حکومی کە پێکهاتبوو لە سوپا و جاش بە شێوەیەکی چاوەڕواننەکراو بە گوندەکەدا تێپەڕین. دیار نییە چی وای کرد هێزە حکومییەکە بە بوونی پێشمه‌رگه‌کان بزانن، بەڵام بە خێرایی گوندەکەیان گەمارۆ دا و شەڕێکی سەخت دروست بوو. شەڕەکە بۆ ماوەی دوو ڕۆژی یەک لەدوای یەک بەردەوام بوو، کە بووە هۆی شەهیدبوونی هەردوو پێشمه‌رگه‌کە. سەرەڕای ئەوەش، ورە و ئازایەتییان زیانێکی زۆری بە سوپا و جاشەکان گەیاند، بە جۆرێک کە ژمارەیەک کوژراو و برینداریان لە ڕیزەکانیاندا هەبوو.
شەخۆڵان گوندێکی دڵگیرە کە لە ناوچەی باکووری هەولێر هەڵکەوتووە، نزیکەی ٢٥ کیلۆمەتر لە سەنتەری دەشتی بەرانتی دوورە. دانیشتووانی ئەم گوندە هەر لە سەرەتای دەستپێکردنی شۆڕشی ئەیلوولەوە پشتیوان و هاوکاری شۆڕش بوون. ئەوان لە خۆشی و ناخۆشیدا لە تەنیشت هێزی پێشمه‌رگه وەستاون و پشتیوانی بێوچانی خۆیان پێشکەش کردووە. گوندەکە هەروەها وەک پەناگەیەکی ئارام بۆ هێزی پێشمه‌رگه خزمەتی کردووە و هەر کاتێک پێویست بووبێت پەناگەیان بۆ دابین کردوون. ئەوان هەرگیز سڵیان نەکردووەتەوە لە دەربڕینی ڕێز و خۆشەویستییان بۆ هێزی پێشمه‌رگه.
گوندی شەخۆڵان چیرۆکێکی سەرسوڕهێنەری ئازایەتی هەیە کە پەیوەستە بە دوو پێشمه‌رگه، خەلیل و سەید فەتحی. لە کاتی شۆڕشی ئەیلوولدا، ئەم دوو کەسە بەرامبەر بە سەدان هێزی سوپا و بەکرێگیراو (جاش) وەستانەوە کە لاپەڕەکانی مێژوویان تۆمار کرد.
ڕووداوەکە لە کۆتایی شوباتی ١٩٦٩ ڕوویدا کاتێک ئەو دوو پێشمه‌رگه‌یە بە ئەرکی شۆڕش و پێشمه‌رگایەتی لە گوندەکە میوان بوون. لەو کاتەدا، هێزێکی گەورەی سوپا و جاش لە مەشقێکی سەربازی نزیک بەستۆرە بوون. ئەوان بە گوندی شەخۆڵاندا بەرەو ئیفراز تێپەڕ دەبوون. دیارە کچێکی تەمەن ٥-٦ ساڵان کە سەربازەکانی بینیوە، بە خێرایی ڕایکردووەتە ماڵەوە بۆ ئەوەی پێشمه‌رگه‌کان لە هێزە حکومییەکان ئاگادار بکاتەوە. لەم ساتەدا، ئەو دوو پێشمه‌رگه‌یە بیریان لەوە دەکردەوە لەو ماڵەی میوان بوون بگوازرێنەوە بۆ ماڵێکی تر بۆ ئەوەی ئاشکرا نەبن. بەڵام لەو نێوەندەدا چەکدارەکان دەیانبینن و تەقەیان لێ دەکەن.
شەڕەکە دەستی پێکرد. هێزە حکومییەکان گوندەکەیان گەمارۆ دا، بەڵام نەوێران نزیکی پێگەی ئەو دوو پێشمه‌رگه‌یە ببنەوە. یەکێک لە جاشەکان چوو بۆ مزگەوتی گوندەکە و بینی نزیکەی بیست گەنج لە ژووری (فەقێ) کۆبوونەتەوە و کتێب دەخوێننەوە. جاشەکە بە لووتبەرزییەکی زۆرەوە بە مەلا و گەنجەکانی وت: "ئایا لە کۆبوونەوەدان." پاشان لێی پرسین بۆچی ئەو دوو پێشمه‌رگه‌یە لێرەن و بۆچی ڕێگەیان داوە خەڵکی وا بێنە گوندەکەیان. پاشان بە تووڕەیی مزگەوتەکەی بەجێهێشت و چوو بۆ ئەوەی لەگەڵ پێشمه‌رگه‌کان شەڕ بکات، بەڵام جاشەکە بە یەکەم فیشەک کوژرا.
شەڕەکە وردە وردە گەرم بوو. سەرباز و جاشەکان گوندەکە و ئەو ماڵەی پێشمه‌رگه‌کانی تێدا بوون گەمارۆ دا. پێشمه‌رگه‌کان بەڵێنیان دا خۆیان بەدەستەوە نەدەن و تا دوا هەناسە شەڕ بکەن. بە هەموو توانای سەربازی و چەک و تەقەمەنییەوە، هێزە حکومییەکان نەیانتوانی بەسەر ئەو دوو پێشمه‌رگه‌یەدا زاڵ بن و نزیکیان ببنەوە. لە جیاتی ئەوە، بۆ تێرکردنی تینوێتییان، بیریان لە سووتاندنی ئەو ماڵە دەکردەوە کە پێشمه‌رگه‌کانی تێدا بوون. ژمارەیەکی زۆر لە گەنجانیان دەستگیر کرد و تا بەیانی دەستبەسەریان کردن. لە دەرەوەی گوند لە سەرمای زستاندا دەستگیریان کردن و بە تانک و چەک و چەند سەرباز و جاشێک پاسەوانییان لێ دەکردن.
هێزە حکومییەکان ئەو شەوە تا بەیانی بە تانک و تۆپخانە لە دەوری گوندەکە وەستان. چەند جارێک فەرمانیان پێ کردن و پەیامیان بۆ ناردن کە خۆیان بەدەستەوە بدەن. بەڵام پێشمه‌رگه‌کان مل کەچی داواکارییەکانی سەرباز و جاشەکان نەبوون، بەڵکو بڕیاری خۆیان بۆ شەڕکردن تا مانەوە یان مردن دووپات کردەوە. ڕۆژی دواتر، هێزێکی گەورەی سەربازی بە تانک و تۆپخانە و زرێپۆش و فڕۆکە لە هەولێرەوە هاتن بۆ پشتیوانیکردنی هێزی یەکەم، و هێرشکردنە سەر ئەو دوو پێشمه‌رگه‌یە بەردەوام بوو. ژمارەیەک ماڵ لە گوندەکە بەهۆی بۆردومان و تۆپباران و هێرشەکانی حکومەت سووتان و وێران بوون. پێشمه‌رگه‌کان تا نزیک نیوەڕۆ بەرگرییان کرد، کاتێک سەید فەتحی شەهید بوو. پاشان خەلیل لە نێو دووکەڵ و گەرما و خۆڵەمێشی تانکەکان و ڕووخانی دار و دیواری ماڵەکە هاتە دەرەوە و ڕووبەڕووی تانکەکان بووەوە و شەهید بوو.
بەو شێوەیە، دوای دوو ڕۆژ شەڕ لە نێوان سوپا لەگەڵ ژمارەیەکی زۆری جاش کە بە تەواوی توانای شەڕکردن بە تانک و تۆپخانە و زرێپۆش و فڕۆکەوە دژی دوو پێشمه‌رگه بوون، شەڕەکە بە شەهیدبوونی هەردوو پێشمه‌رگه‌کە کۆتایی هات. بەڵام ژمارەیەک ماڵی گوندەکە زیانی زۆریان بەرکەوت و شوان و ئاژەڵەکانیش بە چەکی قورس تەقەیان لێ کرا. هاووڵاتییەکی مەدەنی کە ژن بوو بریندار بوو. زیانەکانی هێزە حکومییەکان بریتی بوو لە ١٢ کوژراو و ژمارەیەک بریندار کە بە هەلیکۆپتەر گواسترانەوە.
لە ئەنجامدا، شۆڕش دەستی کرد بە لێدانی توندی بەکرێگیراوەکان (جاش). فارس باوە، فەرماندەی هێزی دەشتی هەولێر، هێزێکی پێکهێنا و ڕەوانەی قەزای قوشتەپەی کرد بۆ هێرشکردنە سەر بەکرێگیراوەکان (جاشەکان) و ئەنجامدانی هەندێک چالاکیی پێشمه‌رگایەتی بۆ ئەوەی بە خەڵکی هەولێر نیشان بدات کە هێزی پێشمه‌رگه بەهێزن و دەتوانن چالاکییەکانیان بەردەوام بکەن. جگە لەوەش، سەرکردایەتی شۆڕش ڕێگەی بۆ هێزی پێشمه‌رگه کردەوە بۆ هێرشکردنە سەر پێگە هەستیار و گرنگەکانی حکومەت وەک کێڵگەی نەوتی بابەگوڕگوڕ. بۆ ئەوەی شۆڕش هێزی خۆی بە حکومەت بسەلمێنێت، توانی بگاتە قوڵایی عراق و هێرش بکاتە سەر بەرژەوەندییەکانی.
سەرچاوەکان:-
ئارى کەریم: چەند لاپەڕەیەکى زیندوو لە شۆڕشى ئەیلوولدا، چاپخانەى خەبات، دهۆک ١٩٩٩.
-
سەید کاکە: بیرەوەرى پێشمەرگەیەک، چاپخانەى وەزارەتى رۆشنبیرى، چاپى یەکەم،١٩٩٧.
-
مسعود بارزانی: بارزانی و بزوتنەوەى ڕزگاریخوازی کورد، بەرگی سێیەم، بەشی یەکەم، شۆڕسی ئەیلوول ١٩٦١-١٩٧٥، چ: یەکەم ٢٠٠٤.
-
خورشید شێرە: خەبات و خوێن، بیرەوەریەکانی ساڵانی خەباتی پێشمەرگایەتی، چاپی سێیەم، هەولێر، ٢٠١٥.
-
کاروان جەوهەر محەمەد: ئیدریس بارزانی ١٩٤٤- ١٩٨٧ ژیان و ڕۆڵی سیاسی و سەربازی لە بزووتنەوەی ڕزگاریخوازى کورددا، چاپخانەی هێڤی، هەولێر، ٢٠١٩.