دوای ئەوەی بەعسییەکان لە ڕێگەی کودەتایەکی سەربازییەوە دەستیان بەسەر دەسەڵاتدا گرت لە عێراق، هێرش و شەڕەکانیان بۆ سەر کوردستان بۆ ماوەی سێ مانگ ڕاگرت، بەڵام زوو بەعسییەکان هێرشەکەیان بۆ سەر کوردستان دەست پێکردەوە، پلانی سوپای عێراق لەو جارەدا بە تەواوی لەسەر ناوچەی سپیلک چڕ ببووەوە، بە ئامانجی گەیشتن لەوێوە بۆ بارزان و کۆنترۆڵکردنی تەواوی ناوچەکە.

هێزەکانی حکومەت لەم هێرشەدا لە فیرقەی دووەم پێکهاتبوون کە لەشکرەکانی (٢، ٥، ١٩، ٢٥، ٢٧، ٢٩) دەگرێتەوە، بە فەرماندەیی عەقید ڕوکن ئیبراهیم فەیسەڵ ئەنساری کە وەک سەرپەرشتیاری گشتیی ئەم هەڵمەتە سەربازییە دیاری کرابوو. هەروەها دەسەڵاتی تەواو درا بە فەرماندەی لەشکر سەعید حەمۆ بەهۆی ڕق و تووڕەییی زۆری لە سەرکردایەتیی شۆڕش و گەلی کورد.

لە ٢٩ی حوزەیرانی ١٩٦٣، شەڕێکی گەورە لە دەربەندی کۆرێ هەڵگیرسا و تا ئێوارە بەردەوام بوو، لە ئەنجامدا هێزەکانی پێشمەرگە لەو دۆڵە کشانەوە، بەڵام نەیانتوانی هێڵی بەرگری لە تەنگەی میراوە و دەشتی هەریر و شوێنەکانی دیکە دروست بکەن تا گەیشتنە بەرزاییەکانی سپیلک، و لەوێوە لە شوێنە ستراتیژییەکان بڵاو بوونەوە و ڕێگرییان لە پێشڕەویی سوپای عێراق کرد، هێزەکانی حکومەتیش گەیشتنە دەشتی هەریر و سەربازگەیەکیان تێدا دروست کرد.

عەقید ڕوکن کافی نەبەوی بۆ فەرماندەیی گشتیی هێزەکانی پێشمەرگە لەم شەڕەدا دیاری کرا، و فەرماندەکانی هێزەکان بریتی بوون لە: حاجی بێرۆخی، کەکۆ میرگەسۆری، مستەفا نیرویی، مەلا ئەمین هۆستانی، جادر گویزی، حەمەزیاد فەقیانی، عیزەت سولەیمان بەگ دەرگەڵەیی، حەمید بێری و عەریف یاسین، کە هەر یەکێکیان لە تەوەرێک لە تەوەرەکانی شەڕ جێگیر بوون.

پلانی سوپای عێراق بۆ هێرشکردنە سەر بارزان ئامانجی ئەوە بوو لەلایەن دوو فیرقەوە لە یەک کاتدا جێبەجێ بکرێت: فیرقەی یەکەم لە چیای پیرس و فیرقەی دووەم لە سپیلک، ئەوەش دوای ئەوەی هێزەکانی پێشمەرگە لە هەیبەت سوڵتان کشانەوە، حکومەت بەشێک لە هێزەکانی خۆی بۆ ئەو هێزانەی لە دەشتی هەریر جێگیر بوون نارد، بەڵام لەشکری سێیەم لە خەلیفان و باڵەکایەتی لەلایەن هێزەکانی پێشمەرگەوە گەمارۆ درابوون، و دابینکردنی پێداویستی و خۆراک لێیان بڕابوو و لە لێواری خۆبەدەستەوەدان بوون. بەڵام کاتێک هێزێکی سەربازیی عێراقی دیکە گەیشتە دەشتی هەریر، هیوایان بۆ گەڕایەوە، هەروەها حوسێن سوورچی بەرپرسی بەکرێگیراوەکان لە دابینکردنی پێداویستی و خۆراک یارمەتییانی دا.

هێزەکان بۆ ماوەیەک بەرامبەر یەکتر جێگیر بوون، لە بنی هەریریش، هێزێکی پێشمەرگە جێگیر بوون و ڕێگەیان بە سوپای عێراق نەدا لە دەشتی هەریرەوە پێشڕەوی بکات، ڕۆژێک، هێلیکۆپتەرێکی جەنگی بەسەر شوێنەکانی پێشمەرگە لە بەرزاییەکانی سپیلکدا فڕی، پێشمەرگەکان لە شوێنەکانی خۆیانەوە بە بارانێک لە گولـلە ڕووبەڕوویان بوونەوە، فڕۆکەکە بە خێرایی ناوچەکەی بەجێهێشت و لە دەشتی هەریر نیشتەوە، دوای ئەوە، سوپای عێراق دەستی بە تۆپبارانێکی چڕی شوێنەکانی پێشمەرگە کرد و ئاگری لە ناوچەکە بەردا، هەندێک جار، بەهۆی ناکۆکیی نێوان فەرماندەکانی پێشمەرگە و نەگەڕانەوەیان بۆ هەماهەنگی و ڕاوێژکردن لەگەڵ یەکتر، هاوسەنگیی هێزەکان بە نەرێنی کاریگەریی لەسەر دەبێت و ئاڵۆزی لە ڕیزەکانی پێشمەرگە دروست دەبێت و ورە لە شوێنەکانیان دادەبەزێت. 

هێزێکی پێشمەرگە بە فەرماندەییی موقەدەم عەزیز ئاکرەیی بۆ سپیلک نێردرا بۆ پشتیوانیی بەرەی شەڕ، هەرچەندە هیچ بەرپرسیارێتییەکی لەم تەوەرەدا نەبوو، شەوێک، سولەیمان شاولی شاندەری هێزێکی پێشمەرگەی بۆ گوندی بەردین لە باشووری سپیلک نارد بەبێ هەماهەنگی لەگەڵ عەقید ڕوکن کافی نەبەوی، بە بیانووی دەستبەسەرداگرتنی چەک لە دانیشتووانی گوندەکە، بە دیاریکراوی بە گومانی هاوکارییان لەگەڵ سوپای عێراق، دانیشتووانی گوندەکە ڕووبەڕووی هێزەکانی پێشمەرگە بوونەوە و شەڕێکی سەخت لە نێوانیاندا هەڵگیرسا، و بەرپرسی پێشمەرگە سولەیمان شاولی شاندەری و سێ پێشمەرگە شەهید بوون، و تەرمەکانیان لە گۆڕەپانی شەڕ بەجێهێڵران، کاتێک هەواڵەکە گەیشتە هێزەکانی پێشمەرگە، هێزێکی دیکە بە فەرماندەییی حاجی بێرۆخی لە هێڵی سیناوەوە هێرشیان کردە سەر چەکدارانی گوندەکە بۆ فریادکەوتن، و هەرچەندە بەسەریاندا زاڵ بوون، بەڵام چوار پێشمەرگە شەهید بوون و دووی دیکەش بریندار بوون و پاشان هێزەکانیان کشانەوە.

دوای ئەو ناکۆکی و ئاژاوەیەی لە ڕیزەکانی هێزەکانی پێشمەرگە دروست بوو، سوپای عێراق لە ١٥ی تەمموزی ١٩٦٣ هێرشێکی بەرفراوانی بۆ سەر بەرەی سپیلک دەست پێکرد، لە هەمان کاتدا، پڕوپاگەندە لە نێوان پێشمەرگەکاندا بڵاو بووەوە کە گەمارۆی سەر لەشکری ٣ لە خەلیفان هەڵگیراوە و کۆنترۆڵی دۆڵی عەلی بەگیان کردووە، بۆیە دوای شەڕێکی چەند کاتژمێری، هێزەکانی پێشمەرگە لە ١٦ی تەمموز لە بەرزاییەکانی سپیلک کشانەوە و سوپای عێراق کۆنترۆڵی کرد. 

سەرچاوەکان:

١- مەسعود بارزانی، بارزانی و بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کورد، بەرگی سێیەم، بەشی یەکەم، شۆڕشی ئەیلوول ١٩٦١-١٩٧٥، چاپی یەکەم، ٢٠٠٤.

٢- غازی عادل گەردی، پێشمەرگەیەک لە خزمەت ڕێبازی بارزانیدا حاجی بێرۆخی، بەرگی یەکەم چاپی دووەم، تورکیا، ٢٠٢١.

٣- زرار سولەیمان بەگ دەرگەڵەیی، بیرەوەرییەکانم لە ساڵانی ١٩٤٣-١٩٧٧دا.

٤- شەوکەت مەلا ئیسماعیل حەسەن، ڕۆژانێ لە مێژووی شۆڕشی ئەیلوول، چاپی یەکەم، (هەولێر- ٢٠٠٧).

٥- ئاری کەریم، چەند لاپەڕەیەکى زیندوو لە شۆڕشی ئەیلوولدا، چاپخانەی خەبات، (دهۆک- ١٩٩٩).

٦- حاجی میرخان دۆڵەمەری، گەڕان بەدوای دادپەروەریدا، بەرگی یەکەم، چاپی دووەم، (چاپخانەی ئیسرا- تاران- ٢٠٢١).