لە سەرەتا تا کۆتایی ساڵی ١٩٦٩، حکومەتی عێراق شەش فیرقەی سەربازیی بڵاوەپێکرد، کە چواریان لە کوردستان جێگیرکرابوون. بە هاوکاری و هەماهەنگی هێزی ئاسمانی و بەکرێگیراوانی ناوخۆیی (جاش)، ڕژێمی عێراق بە بێ وچان هێرشی دەکردە سەر ئەو ناوچانەی لەژێر کۆنترۆڵی شۆڕشی کورددا بوون. ئەم هێرشانە زۆربەی ناوچەکانی کوردستانیان کردبووە ئامانج بە مەبەستی سەرکوتکردنی بزووتنەوەی شۆڕشگێڕی. لەنێو ئەو هێرشانەدا شەڕی دۆڵی ئالانە بوو، کە لە ١٣ی تەمموزی ١٩٦٩ ڕوویدا.
ئالانە دۆڵێکە دەکەوێتە بناری چیای کۆرەک، لە ڕۆژهەڵاتی خەلیفان. لەناو دۆڵەکەدا گوندی ئالانە هەیە. ناوچەکە لە سەرەتای شۆڕشی ئەیلوولەوە بەهۆی گرنگییە ستراتیژییەکەیەوە سەرنجی حکومەتی عێراقی ڕاکێشابوو. وەک شوێنێکی گرنگ خزمەتی دەکرد، خەلیفان، دۆڵی بالیسان و بتوێنەی بەیەکەوە دەبەستەوە، ئەمەش وایکردبوو ببێتە شوێنی چەندین شەڕ لە درێژایی شۆڕشەکەدا.
یەکێک لە شەڕە دیارەکانی ناوچەکە لە ١٣ی تەمموزی ١٩٦٩، کاتژمێر ٦ی بەیانی ڕوویدا. هێزێکی سەربازی لە لیوای ٢١ی سوپای عێراق، بە پاڵپشتی فڕۆکە، تانک و تۆپخانە، هەڵمەتێکی سەربازییان لە خەلیفانەوە دەستپێکرد و بەرەو دۆڵی ئالانە پێشڕەوییان کرد بە ئامانجی داگیرکردنی گوندی ئالانە.
فەوجی بتوێنەی پێشمەرگەی کوردستان بە ئاگابوون لە پێشڕەوییە سەربازییەکەی سوپای عێراق و پێشوەختە خۆیان ئامادە کردبوو. کاتێک هێزەکانی حکومەت نزیک بوونەوە، پێشمەرگە بەرگرییەکی بەهێزیان دەستپێکرد. دوای شەڕێکی ١٣ کاتژمێری، هێزەکانی حکومەت تێکشکێنران و ناچار بە کشانەوە کران.
سوپای عێراق زیانی گیانی زۆری بەرکەوت، زیاتر لە ٥٠ سەرباز کوژران و بریندار بوون. هێزی پێشمەرگە دەستکەوتی گەورەیان بەدەستهێنا، چەندین چەکیان دەستبەسەردا گرت، لەوانە شەست کڵاشینکۆفی دیگتیارۆڤ، سێ تفەنگی سێمینۆڤ، تۆپێکی دوو گرێ، هەروەها تەقەمەنی و کەرەستەی دیکەی سەربازی.
ڕۆژی دواتر، فەرماندەی فەوجی بتوێنەی هێزی پێشمەرگە نامەیەکی بۆ فەرماندەی لیوای سوپای حکومەت نارد، داوای لێکردن کە کەس بنێرن بۆ کۆکردنەوەی ئەو تەرمانەی لە مەیدانی شەڕەکەدا بەجێمابوون. ئەم کارە لاوازی حکومەتی زیاتر دەرخست، چونکە لەم شەڕە و چەند شەڕێکی دیکەشدا دەرکەوت کە هێزی پێشمەرگە سەرکەوتنی گەورەیان بەسەر سوپای عێراقدا بەدەستهێناوە.
هێزەکانی حکومەت زیانی زۆریان بەرکەوت و چیتر نەیانتوانی بە شێوەیەکی کاریگەر ڕووبەڕووی پێشمەرگە ببنەوە. لە بەرامبەردا، حکومەتی عێراق بەدوای ڕێگەی دیکەدا دەگەڕا—ڕووکردنە دانوستان و ڕێککەوتن—وەک ڕێوشوێنێکی کاتی بۆ بەدەستهێنانەوەی هێزی خۆی. ئەم ستراتیژییە بۆ ئەوە بوو کە دەرفەت بە حکومەت بدات هێزەکانی ڕێکبخاتەوە و چەکدار بکاتەوە، بۆ ئامادەکاری بۆ قۆناغێکی دیکەی شەڕ دژی شۆڕشی کورد.
سەرچاوەکان:١- ئارى کەریم، چەند لاپەڕەیەکى زیندوو لە شۆڕشی ئەیلوولدا، چاپخانەى خەبات، دهۆک ١٩٩٩.
٢- مسعود بارزانی، بارزانی و بزوتنەوەى ڕزگاریخوازی کورد، بەرگی سێیەم، بەشی دووەم، شۆڕسی ئەیلوول ١٩٦١-١٩٧٥، چاپخانەى وەزارەتى ڕۆشنبیرى، چاپى یەکەم، هەولێر، ٢٠٠٤.
٣- سه‌نگه‌ر ئيبراهيم خۆشناو، ڕوداوه سه‌ربازيه‌كانى شۆڕشى ئه‌يلوول١٩٧٠-١٩٧٥، چاپى يه‌كه‌م، هه‌ولێر، ٢٠٢٢.
٤- خۆشەوى عەلى کانیەلنجى، بیرەوەریەکانى عەزیز قازى حەمەد سورچى، چاپخانەى دانیشفەر، هەولێر، ٢٠٢٣.