Ji destpêkê heta dawiya sala 1969an, hikûmeta Îraqê şeş fîrqe bi cih kirin, ku çar ji wan li Kurdistanê bûn. Bi alîkarî û hevahengiya hêza hewayî û kirêgirtiyên xwecihî (caş), rejîma Îraqê bê rawestan êrîşî deverên di bin kontrola şoreşa Kurdî de kirin. Van êrîşan piraniya beşên Kurdistanê kirin armanc, bi mebesta tepeserkirina tevgera şoreşgerî. Di nav van êrîşan de Şerê Geliyê Alanê hebû, ku di 13ê Tîrmeha 1969an de qewimî.
Alan geliyek e ku li binê Çiyayê Korekê, li rojhilatê Xelîfanê ye. Di nav gelî de gundê Alanê heye. Deverê ji destpêka Şoreşa Îlonê (Eylul) ve ji ber girîngiya xwe ya stratejîk bala hikûmeta Îraqê kişandibû. Ew wekî cihekî krîtîk xizmet dikir, Xelîfan, Geliyê Balîsan û Betwata bi hev ve girêdida, ku ew kir cihê çend şeran di dirêjahiya şoreşê de.
Yek ji şerên girîng ên li deverê di 13ê Tîrmeha 1969an de saet 6ê sibehê qewimî. Hêzeke leşkerî ji Lîwaya 21ê ya artêşa Îraqê, bi piştgiriya balafir, tank û topavêjan, kampanyayeke leşkerî ji Xelîfanê da destpêkirin û bi armanca dagirkirina gundê Alanê ber bi Geliyê Alanê ve pêşve çû.
Fujê Betwata yê hêzên Pêşmergeyên Kurdistanê bi eşkereyî ji pêşveçûna leşkerî ya artêşa Îraqê agahdar bûbû û xwe ji berê ve amade kiribû. Dema hêzên hikûmetê nêzîk bûn, Pêşmergeyan berxwedaneke xurt da destpêkirin. Piştî şerekî 13 saetan, hêzên hikûmetê hatin têkbirin û neçar man vekişin.
Artêşa Îraqê ziyanên giran dîtin, zêdetirî 50 leşker hatin kuştin û birîndar bûn. Hêzên Pêşmerge destkeftiyên girîng bi dest xistin, çend çek girtin, di nav wan de şêst çekên Degtyaryov, sê tivingên Semînov, topa du-girêk, herwiha cebilxane û alavên din ên leşkerî.
Roja din, fermandarê fujê Betwata yê hêzên Pêşmerge nameyek ji fermandarê lîwaya artêşa hikûmetê re şand û daxwaz kir ku ew kesên ji bo komkirina termên li qada şer mane bişînin. Ev kiryar zêdetir qelsiya hikûmetê derxist holê, ji ber ku di vî şerî û çend şerên din de eşkere bû ku hêzên Pêşmerge serkeftinên girîng li dijî artêşa Îraqê bi dest xistine.
Hêzên hikûmetê ziyanên giran dîtibûn û êdî nekarîn bi bandor rûbirûyî Pêşmerge bibin. Di bersivê de, hikûmeta Îraqê li rêbazên alternatîf geriya—ber bi danûstandin û rêkeftinan ve çû—wekî pêngaveke demkî ji bo vegerandina hêza xwe. Ev stratejî ji bo wê yekê bû ku derfetê bide hikûmetê ku hêzên xwe ji nû ve rêxistin û çekdar bike, ji bo amadekirina qonaxeke din a şer li dijî şoreşa Kurdî.
Çavkanî:1- ئارى کەریم، چەند لاپەڕەیەکى زیندوو لە شۆڕشی ئەیلوول دا، چاپخانەى خەبات، دهۆک 1999.
2- مسعود بارزانی، بارزانی و بزوتنەوەى ڕزگاریخوازی کورد، بەرگی سێیەم، بەشی دووەم، شۆڕسی ئەیلوول 1961-1975، چاپخانەى وەزارەتى ڕۆشنبیرى، چاپى یەکەم، هەولێر، 2004.
3- سه‌نگه‌ر ئيبراهيم خۆشناو، ڕوداوه سه‌ربازيه‌كانى شۆڕشى ئه‌يلوول1970-1975، چاپى يه‌كه‌م، هه‌ولێر، 2022.
4- خۆشەوى عەلى کانیەلنجى، بیرەوەریەکانى عەزیز قازى حەمەد سورچى، چاپخانەى دانیشفەر، هەولێر، 2023.