لە ساڵی ١٩٣١-١٩٣٢ شۆڕشی یەکەمی بارزان بە سەرکردایەتی شێخ ئەحمەد بارزانی لە نێوان هێزەکانی بارزان و هێزەکانی حکوومەتی عێراق بە پشتیوانی هێزەکانی بەریتانیا ڕوویدا، کە ناوچەی بارزانیان کۆنتڕۆڵ کرد و هێزەکانی بارزانیان ناچار کرد بەرەو خاکی تورکیا پاشەکشە بکەن. دوای چالاکییە قارەمانێتییەکان و ڕووبەڕووبوونەوە و خۆڕاگری، هێزەکانی حکوومەت توانییان ناوچەی بارزان کۆنتڕۆڵ بکەن و هێزەکانی بارزان ناچار بکەن بەرەو خاکی تورکیا پاشەکشە بکەن.
دۆزی کورد دوای جەنگی جیهانی یەکەم (١٩١٤-١٩١٨) بوو بە دۆزێکی گرنگ و سەرەکی لە ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، بوو بە جێگەی ململانێ و ڕاکێشانی هەرێمی و نەتەوەیی گەورە، ناوچەی بارزانیش وەک ناوچەکانی تری کوردستان لەو ململانێیانە بەدەر نەبوو، لە کۆتایی ساڵی ١٩١٤ بۆ بەریتانیا ڕوون بووەوە کە دەوڵەتی عوسمانی، هاوپەیمانی نەریتیی ئەوان، بەنیازە بچێتە ناو جەنگەکەوە، بەرامبەر بەم هەڵوێستەی دەوڵەتی عوسمانی، بەریتانیا دەیویست بەرژەوەندییەکانی خۆی بپارێزێت.
بۆیە بەسرەی داگیر کرد، دوای سێ ساڵ لە جەنگ، سوپای عوسمانی کۆنتڕۆڵی دۆخەکەی لەدەست دا، بەریتانیا و ڕووسیا توانییان بەشێک لە عێراق و ئێران داگیر بکەن، لە ڕێککەوتننامەی سایکس بیکۆ لە ساڵی ١٩١٦ مووسڵ کەوتە دەستی فەرەنسا. دواتر بەریتانیا توانی فەرەنسا ڕازی بکات کە ویلایەتی مووسڵ لەگەڵ پشکێکی بەریتانیا ئاڵوگۆڕ بکات، لە ١١ی ئازاری ١٩١٧ بەریتانییەکان بە سەرکردایەتی سێر ستانلی مۆد توانییان شاری به‌غدا داگیر بکەن.
لە ٣٠ی ئابی ١٩١٨، دوای کۆتاییهاتنی جەنگی جیهانی یەکەم، بەپێی ڕێککەوتننامەی مۆدرۆس بەریتانیا توانی بەشێک لە مووسڵ و شاری به‌غدا و بەسرە داگیر بکات و دەوڵەتی عوسمانی تێکبشکێنێت، لە تشرینی دووەمی ١٩١٨ شێخ مەحموود بە فەرمانی بەریتانییەکان بوو بە فەرماندەی مەیدانی بۆ ناوچەی سلێمانی و نازناوی نەقیبی پێ بەخشرا، شێخ مەحموود وەک نوێنەری کورد داوای مافە کوردییەکانی دەکرد، کاتێک شۆڕشی شێخ مەحموود لە ناوچەی سلێمانی لە ئایاری ١٩١٩ دژی داگیرکاری بەریتانیا هەڵگیرسا، شێخ ئەحمەد هێزێکی بارزانییەکانی بە سەرکردایەتی مستەفا بارزانی نارد بۆ یارمەتیدانی شۆڕشی شێخ مەحموود، هەروەها داوای لە سەرۆک هۆزەکان کرد پشتیوانی پێویست بۆ شۆڕشەکە پێشکەش بکەن.
کاتێک شێخ ئەحمەد هێزێکی بە سەرکردایەتی محەممەد سدیقی برای نارد بۆ بەرگری لە هێرش بۆ سەر ئاکرێ، عەقید بێڵ و کاپتن سکۆت لە کمینێکدا لە ڕێکەوتی ٤ی تشرینی دووەمی ١٩١٩ کوژران، دوای ئەم ڕووداوانە بەریتانییەکان شێخ ئەحمەدیان بە دوژمنی سەرەکی بەریتانیا دانا، دەستیان کرد بە هاندان و هاندانی ئاشوورییەکان دژی بارزانییەکان بەڵام بێ سوود بوو.
لە ٣ی ئازاری ١٩٢٠، کۆنگرەی سان ڕیمۆ بڕیاری سەپاندنی مانداتی بەسەر عێراقدا دەرکرد، دوای ئەوە بڕیاری کۆمەڵەی گەلان هات بۆ کەوتنی عێراق لەژێر مانداتی بەریتانیا، ئەمەش بوو بە هۆی هەڵگیرسانی شۆڕشی نیشتمانی لە عێراق.
لە ٢٥ی تشرینی دووەمی ١٩٢٠ لەو دانوستانانەی لە نێوان سێر پێرسی کۆکس نوێنەری باڵای بەریتانیا و عەبدولڕەحمان نەقیب بەڕێوەچوو، ڕێککەوتن لەسەر پێکهێنانی یەکەم حکوومەتی کاتی عێراق کرا، کە لە هەشت وەزیر بێ وەزارەت و دوازدە وەزیر بەبێ کورد پێکهاتبوو. لە ٢٣ی ئابی ١٩٢١ شا فەیسەڵی کوڕی حوسێن وەک پاشای عێراق دەستنیشان کرا، لە ساڵی ١٩٢٥ حکوومەتی عێراق یەکەم بنکەی پۆلیسی لە بارزان دامەزراند وەک هەنگاوی یەکەم بۆ بەهێزکردنی دەسەڵاتەکەی، بەڵام حکوومەت ئامانجێکی تری لەم هەنگاوە هەبوو.
شۆڕشی شێخ سەعیدی پیران لە ساڵی ١٩٢٥ لە باکووری کوردستان هەڵگیرسا، شێخ ئەحمەد هێزێکی بە سەرکردایەتی مستەفا بارزانی نارد بۆ یارمەتیدانی شۆڕشەکە، حکوومەتی عێراقی-بەریتانی لە ساڵی ١٩٢٧ هێرشێکی سەرباز دژی شێخ ئەحمەد ئەنجام دا و لەلایەن بارزانییەکانەوە بە قارەمانێتییەوە وەڵام درایەوە، حکوومەت لە هەمان ساڵدا بنکەیەکی سەرباز لە ناوچەی بێڵێ دامەزراند، لەم نێوەندەدا کۆمەڵەی پشتیوانی کورد دامەزرا و شێخ ئەحمەد بوو بە سەرۆکی کۆمەڵەکە، لە مانگی شوباتی ١٩٢٨ بە مەبەستی هێورکردنەوەی دۆخەکە، نوێنەری باڵای بەریتانیا، مەیجەر ویڵسۆنی بۆ لای شێخ ئەحمەد نارد.
لەو دۆخەدا شێخ ئەحمەد نامەیەکی بۆ شا فەیسەڵی یەکەم نارد و تێیدا داوای هەڵوێستێکی یەکگرتووی گەلی کورد و عەرەبی کرد بۆ دەرکردنی بەریتانییەکان لە عێراق، شێخ ئەحمەد برایەکی خۆی مستەفا بارزانی نارد بۆ موتەسەریفی مووسڵ بە مەبەستی ئاڵوگۆڕ لە نێوان هێزە بەریتانییەکانی جێگیر لە بێڵێ و فەوجێکی عێراقی، موتەسەریفی مووسڵ ڕەزامەندی لەسەر ئەم داواکارییە دەربڕی، فەوجێکی عێراقی بە سەرکردایەتی محەممەد بەرقەی جێگەی هێزە بەریتانییەکەی لە بێڵێ گرتەوە، ئەمەش بوو بە هۆی تووڕەیی بەریتانییەکان و دەستیان کرد بە پیلانگێڕی.
شێخ ئەحمەد لە نیسانی ١٩٣١ داوای سەربەخۆیی گەلی کوردی لە کۆمەڵەی گەلان کرد، تووڕەیی بەریتانییەکان لەم هەڵوێستەی شێخ ئەحمەد زیاتر بوو، بۆیە دەستیان کرد بە بڵاوکردنەوەی پڕوپاگەندەی ناڕەوا دژی تەکیەی بارزان و ڕابەرەکەی، ئەمەش هۆکار بوو بۆ ئەوەی برادۆستییەکان بە هاندانی بەریتانییەکان دووجار لە ساڵی ١٩٣١ هێرش بکەنە سەر ناوچەکانی هۆزی شیروانی و گوندەکانی گەرگال و کۆلک و بابکی. هێزەکانی بارزان بە فەرمانی شێخ ئەحمەد توانییان هێرشەکان تێکبشکێنن، لە جاری یەکەم لە هاوینی ١٩٣١ بە سەرکردایەتی مستەفا بارزانی، و لە جاری دووەم لە ڕێکەوتی ٢٥ی تشرینی دووەمی ١٩٣١ بە سەرکردایەتی وەلی بەگ، لە نێو ئەو ڕووداوانەدا قائیمقامی زێبار هەوڵی ناوبژیوانی دا و لە ٣ی کانوونی یەکەمی ١٩٣١ قائیمقامی زێبار داوای لە شێخ ئەحمەد کرد نوێنەرێکی خۆی بۆ بنێرێت، شێخ ئەحمەد محەممەد سدیقی برای لەگەڵ هێزێک نارد، مستەفا بارزانی لەو کاتەدا لە دەرەوەی بارزان بوو، کاتێک حکوومەت زانی کە لە بارزان تەنها ژمارەیەکی کەم کەس ماون بڕیاری دا هێرش بکاتە سەر گوندەکە.
هێزەکانی عێراق لە ٩ی کانوونی یەکەمی ١٩٣١ لە سێ لاوە هێرشیان کردە سەر گوندی بارزان، بەڵام هێزە هێرشبەرەکان تێکشکێنران دوای ئەوەی شکستێکی گەورەیان تووش بوو و ١٢٦ سەرباز لە هێرشەکەدا کوژران و ژمارەیەکی تریش بە دیل گیران، پێنج لە بارزانییەکان لە کاتی شەڕەکەدا شەهید بووە، کە بە شەڕی بەرقەی بەگ ناسرا، ئەم قارەمانێتییە هۆکار بوو بۆ هەڵگیرسانی شۆڕشی یەکەمی بارزان.
دوای ئەم شەڕە و بەهۆی هاتنی وەرزی زستان و بەشداریکردنی بەشێک لە هێزەکانیان لە شۆڕشی دووەمی شێخ مەحموود، حکوومەت ڕەزامەندی دەربڕی لەسەر داواکارییەکەی شێخ ئەحمەد بۆ ڕاگرتنی شەڕ تا بەهاری ١٩٣٢، حکوومەت سوودی لە ڕاگرتنی شەڕ وەرگرت و توانی هەندێک لە پیاوماقوڵان و سەرۆک هۆزەکانی ناوچەکە بۆ لای خۆی ڕابکێشێت، و هانیان بدات دژی بارزانییەکان و کۆکردنەوەی هێزی زیاتر لە ڕواندز و ئاکرێ و ئامێدی. لە ١٢ی کانوونی دووەمی ١٩٣٢ ئەنجومەنی وەزیران بڕیاری هێرشکردنە سەر بارزانی دا، لە ١٨ی شوباتی ١٩٣٢ حکوومەت نامەیەکی بۆ حکوومەتی تورکیا نارد بۆ ڕێگریکردن لە بارزانییەکان لە چوونە ناو خاکی تورکیا، دوای ئەم هەڵوێستە شێخ ئەحمەد تێگەیشت کە حکوومەت بەنیازە هێزەکانی خۆی ڕێکبخاتەوە و کۆبکاتەوە بۆ هێرشکردنە سەر بارزان.
حکوومەت لە ١٠ی ئازاری ١٩٣٢ نامەیەکی بۆ شێخ ئەحمەد نارد و داوای لێکرد لە بەردەم قائیمقامی زێبار (بێڵێ) ئامادە بێت، تەنها دوو ڕۆژیان مۆڵەت پێدا بۆ ئامادەبوون و ڕەزامەندی لەسەر دامەزراندنی بنکەیەکی حکوومەتی لە بارزان، شێخ ئەحمەد لە نیازەکانی حکوومەت ئاگادار بوو، بۆیە داواکارییەکەی ڕەت کردەوە. بەهۆی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە حکوومەت هێرشێکی لە سێ لاوە لە ڕێگەی هێزەکانی پیادە بە پشتیوانی هێزی ئاسمانی بەریتانیا ئەنجام دا.
بۆ ئامادەکاری بۆ بەرگری، هێزەکانی بارزانییەکان دابەش بوون بەسەر سێ بەرەدا: بەرەی مێرگەسۆر - شیروان بە سەرکردایەتی مستەفا بارزانی و بەرەی بالندا - ئامێدی بە سەرکردایەتی محەممەد سادق و یاریدەدەرەکەی حاجی تەها ئاکرەیی، و هێزێکیش لە بارزان بە سەرکردایەتی شێخ ئەحمەد مایەوە. یەکەم پێکدادان لە نێوان هەردوو بەرەکەدا لە ڕێکەوتی ١٨ی ئازاری ١٩٣٢ لە کۆرکی ڕوویدا، کە تێیدا هێزەکانی حکوومەت تێکشکێنران و پاشەکشەیان کرد بۆ مێرگەسۆر.
له ٣ی نیسانی ١٩٣٢، شه‌ڕی دۆڵا ڤاژی به به‌شداریی هێزه‌كانی دای دژ به هێزه‌كانی بارزان له لایه‌نی مێرگه‌سۆره‌وه تا دۆڵا ڤاژی و مامیسك ڕوویدا، زیانه‌كانی هێزه‌كانی حكوومه‌ت گه‌یشته نزیكه‌ی ٢٥٣ كوژراو و بریندار له‌گه‌ڵ به‌دیلگرتنی ژماره‌یه‌ك له سه‌ربازه‌كانیان، به‌ڵام زیانه‌كانی هێزه‌كانی بارزان ١٣ شەهید و ٣٤ بریندار بوون، و پاش شكستی سوپاى عێراق له هه‌موو به‌ره‌كاندا، هێزی ئاسمانیی به‌ریتانی هێرشی چڕی بۆ ناوچه‌ی بارزان ئه‌نجامدا.
له ٢٧ی نیسانی ١٩٣٢ فڕۆكه‌یه‌كی به‌ریتانی پاش ئه‌وه‌ی له لایه‌ن به‌رزانییه‌كانه‌وه پێكرا تێكشكا، فڕۆكه‌وانه‌كه و یاریده‌ده‌ره‌كه‌ی له شیروانی مه‌زن ده‌ستگیركران، شێخ ئه‌حمه‌د داوای ناردنی پزیشكی كرد بۆ چاره‌سه‌ركردنیان، له ٣ی ئایاری ١٩٣٢ كاپتن هۆڵت به یاوه‌ریی پزیشكێك و وه‌رگێڕێك سه‌ردانی شێخ ئه‌حمه‌دیان كرد و به‌یه‌كه‌وه هێرشی هێزه‌كانی حكوومه‌تیان تاوتوێ كرد، و ڕێككه‌وتن له‌سه‌ر ئازادكردنی ٢٥ كه‌س له به‌رزانییه‌كان، ئه‌وانه‌ی سادق ئاغای ئۆرماری له به‌ره‌ی ئامێدی ڕاده‌ستی حكوومه‌تی كردبوون، به‌رامبه‌ر به ئازادكردنی فڕۆكه‌وانه‌كه و یاریده‌ده‌ره‌كه‌ی.
له كۆتاییه‌كانی ئایاری ١٩٣٢ شێخ نووره‌دینی ڕێڤه‌نگی سه‌ردانی شێخ ئه‌حمه‌دی كرد و داواكاریی حكوومه‌تی پێ گه‌یاند، مه‌رجی حكوومه‌ت ئه‌وه بوو گفتوگۆكان له گوندی هۆستان له نزیك فه‌وجێكی عێراقی ئه‌نجام بدرێت، شێخ ئه‌حمه‌د داواكارییه‌كه‌ی حكوومه‌تی ڕه‌تكرده‌وه، به‌هۆی متمانه‌نه‌بوونی به حكوومه‌ت و به‌ریتانییه‌كان، دوای دوو ڕۆژ له گه‌ڕانه‌وه‌ی شێخ نووره‌دینی ڕێڤه‌نگی، هێرشه ئاسمانییه‌كانی به‌ریتانیا به چڕی ده‌ستیان پێكرده‌وه، بۆردومانه‌كه گوندنشینانی ناچار كرد گونده‌كانیان چۆڵ بكه‌ن و په‌نا بۆ ئه‌شكه‌وته‌كان به‌رن، هێرشه‌كان بووه هۆی وێرانكردنی ٧٩ گوند و سووتاندن و تێكچوونی ١٣٦٥ خانوو.
پاش ئه‌م بارودۆخه ناجێگیره، شێخ ئه‌حمه‌د پیاوانی به‌ناوبانگی وه‌ك وه‌لی به‌گ، خه‌لیل خۆشه‌وی، ئه‌حمه‌د نادر، عه‌بدوڵڵا كه‌ركه‌موویی و حه‌سه‌ن محه‌مه‌د ئه‌مینی كۆكرده‌وه بۆ تاوتوێكردن و گفتوگۆكردن له‌سه‌ر بارودۆخی ناوچه‌كه، بڕیاری كشانه‌وه بۆ خاكی توركیا درا، له ١٠ی حوزه‌یرانی ١٩٣٢ هه‌موو خێزانه‌كان له دۆڵی زێ و گونده‌كانی ده‌وروبه‌ری كۆبوونه‌وه بۆ ئاماده‌كاری به‌ره‌و خاكی توركیا، به‌ڵام پێش ڕۆیشتنی، شێخ ئه‌حمه‌د كۆبوونه‌وه‌یه‌كی تری له‌گه‌ڵ پیاوه به‌ناوبانگه‌كان ئه‌نجامدا و چه‌ند بڕیارێكی تێدا درا، له‌وانه چوون بۆ توركیا به كه‌مترین ژماره‌ی خێزانه‌كان، گه‌ڕانه‌وه‌ی ئه‌و خێزانانه‌ی مه‌ترسییان له‌سه‌ر نییه بۆ گونده‌كانیان و ڕاده‌ستكردنی هه‌ندێك چه‌ك به حكوومه‌ت، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی نزیكه‌ی ٢٠٠ بۆ ٣٠٠ كه‌س به سه‌رۆكایه‌تیی خه‌لیل خۆشه‌وی و ئه‌حمه‌د نادر و عه‌بدوڵڵا كه‌ركه‌موویی و حه‌سه‌ن محه‌مه‌د ئه‌مین له‌سه‌ر سنوور له نێوان گونده‌كانی گه‌ردییان بمێننه‌وه له‌گه‌ڵ چه‌كی زیاد بۆ ئه‌وه‌ی له كاته پێویسته‌كاندا به‌كاری بهێنن له‌گه‌ڵ به‌رده‌وامبوونی جووڵانه‌وه‌ی چه‌كداری و پاراستنی خێزانه ئاواره‌كان تا گه‌یشتنیان بۆ توركیا.
له ١٢ی حوزه‌یرانی ١٩٣٢ هێزی پۆڵ به یاوه‌ریی به‌كرێگیراوان (جاش)ی كه‌ڵهی ڕێكانی هێرشیان كرده سه‌ر ناوچه‌ی مزوورییه‌كان به‌ڵام تێكشكان، له ١٥ی حوزه‌یرانی ١٩٣٢ سوپاى عێراق پێشڕه‌ویی كرد بۆ شیروانی مه‌زن، له ١٩-٢٠ی حوزه‌یرانی ١٩٣٢ سوپاى عێراق هێرشی كرده سه‌ر دۆڵی زێ و ئه‌ویش تێكشكا و ٧٥ سه‌ربازیان لێ كوژرا. له ٢٠ی حوزه‌یرانی ١٩٣٢ محه‌مه‌د سادق و حاجی تاهیر ئاكرێیی نێردران بۆ گوندی گارانێ بۆ گفتوگۆكردن له‌گه‌ڵ ده‌سه‌ڵاتدارانی حكوومه‌تی توركیا بۆ ڕێكخستنی چوونی خێزانه‌كانی به‌رزانییه‌كان بۆ توركیا كه حكوومه‌ت ڕازی بوو به مه‌رجی ڕاده‌ستكردنی چه‌كه‌كانیان.
له ٢١ی حوزه‌یرانی ١٩٣٢ به‌رزانییه‌كان چوون بۆ خاكی توركیا، له ٢٢ی حوزه‌یرانی ١٩٣٢ شێخ ئه‌حمه‌د چوو بۆ خاكی توركیا، به كشانه‌وه‌یان كۆتایی هات به شۆڕشی یه‌كه‌می بارزان، به‌ڵام جووڵانه‌وه‌ی چه‌كداری به‌رده‌وام بوو، پاش چوون بۆ خاكی توركیا تاهیر ئاكرێیی و عه‌لی به‌رزانی گواسترانه‌وه بۆ ئه‌نقه‌ره و مسته‌فا بارزانی و محه‌مه‌د سادق بۆ ئه‌رزڕۆم.
پاش ڕۆیشتنی به‌رزانییه‌كان بۆ توركیا، حكوومه‌تی عێراق كۆنتڕۆڵی ناوچه‌ی بارزانی كرد، و چه‌ند بنكه‌یه‌كی پۆلیس و بنكه‌ی سەربازی له ناوچه‌كه دامه‌زراند، پێكدادانه‌كان تا به‌هاری ١٩٣٣ تا ڕاده‌یه‌ك كه‌مبووه‌وه، حكوومه‌تی توركیا شێخ ئه‌حمه‌دی ڕاده‌ستی حكوومه‌تی عێراق كرد پاش واژۆكردنی په‌یماننامه‌یه‌كی سێقۆڵی له نێوان توركیا و عێراق و به‌ریتانییه‌كان، ئه‌مه‌ش بووه هۆی بێزاریی به‌رزانییه‌كان و خاكی توركیایان به‌جێهێشت و گه‌ڕانه‌وه بۆ بارزان، پاش گه‌ڕانه‌وه‌ی به‌رزانییه‌كان له كۆتاییه‌كانی ئابی ١٩٣٣ حكوومه‌تی عێراق هه‌ستی به ترس كرد له ده‌ستپێكردنه‌وه‌ی شۆڕش له لایه‌ن به‌رزانییه‌كانه‌وه. بۆیه شێخ ئه‌حمه‌دی ئازاد كرد، و به‌رامبه‌ر به‌و به‌ڵێنه‌ی شێخ ئه‌حمه‌د به حكوومه‌تی دابوو بۆ ناردنی مسته‌فا بارزانی بۆ مووسڵ، حكوومه‌ت لێبووردنی گشتیی بۆ به‌رزانییه‌كان ده‌ركرد جگه له خه‌لیل خۆشه‌وی.
پاش ماوه‌یه‌كی كورت شێخ ئه‌حمه‌د بانگهێشتی مووسڵ كرا، پاش ڕۆیشتنی شێخ ئه‌حمه‌د نێردراوێكی خۆی له مووسڵه‌وه نارد بۆ بارزان بۆ بانگهێشتكردنی مسته‌فا بارزانی، پاش گه‌یشتنی مسته‌فا بارزانی بۆ مووسڵ هه‌ردووکیان ده‌ستگیركران، و محه‌مه‌د سدیق، بابۆ، كوڕانی شێخ عه‌بدولسه‌لام و هه‌موو خێزانه‌كانیان بانگهێشتی مووسڵ كران، و دواتر گواسترانه‌وه بۆ باشووری عێراق، پاش گه‌یشتنی ئه‌و هه‌واڵانه، هه‌ریه‌ك له خه‌لیل خۆشه‌وی و ئه‌حمه‌د نادر و عه‌بدوڵڵا كه‌ركه‌موویی، ئه‌وانه‌ی سه‌رپه‌رشتیی جووڵانه‌وه‌ی چه‌كداریی بارزانیان ده‌كرد، و ئه‌وانه‌ی له ناوچه‌كه مابوون پاش شۆڕشی یه‌كه‌می بارزان، به‌ره‌و به‌رزاییه‌كان چوون. پێكدادانه‌كان ده‌ستی پێكرده‌وه و توندتر بووه‌وه تا شه‌هیدبوونی ئه‌حمه‌د نادر له ئه‌یلوولی ١٩٣٥ و خه‌لیل خۆشه‌وی له شوباتی ١٩٣٦، به‌مه‌ش سه‌ركوتكردنی شۆڕشی یه‌كه‌می بارزان تا پاش گه‌ڕانه‌وه‌ی مه‌لا مسته‌فا بارزانی له ساڵی ١٩٤٣.
سه‌رچاوه‌كان:-
مسته‌فا محه‌مه‌د كه‌ریم، پێشهاته سیاسییه‌كانی ده‌ڤه‌ری بارزان له ماوه‌ی ساڵانی(١٩٠٢- ١٩٣٢)، (هه‌ولێر-چاپخانه‌ی رۆكسانا-٢٠٢٢)،ل١٣٦-١٨٢.
-
مه‌سعود به‌رزانی، به‌رزانی و بزووتنه‌وه‌ی رزگاریخوازی كورد(١٩٣١- ١٩٥٨)، به‌رگی یه‌كه‌م، چاپی دووه‌م،ل٢٤-٥٤.
-
عه‌بدولعه‌زیز ئه‌لعوقه‌یلی، مێژووی بزووتنه‌وه‌كانی یه‌كه‌می بارزان له ساڵی ١٩٣٢، (شاری به‌غدا-چاپخانه‌ی شه‌باب-١٩٥٦).
-
به‌هرام وه‌له‌د به‌گی، شۆڕشه‌كانی بارزان شێخ ئه‌حمه‌د له به‌ڵگه‌نامه‌كانی ئێران دا(١٩٠٩-١٩٧٠)، به‌رگی یه‌كه‌م، (تاران-چاپخانه‌ی سازمان چاپ ئه‌حمه‌دی-٢٠٢١)،ل١٠٩-١٦١.