ئەندازیار و سیاسەتمەدار محەمەد مەحموود عەبدولڕەحمان خدر، کە بە ناوەکانی (سامی، سامی عەبدولڕەحمان، ساڵح و دارا) دەناسرا، لە ساڵی ١٩٥٧ بوو بە ئەندامی کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد لە ئەورووپا. لە ساڵی ١٩٦٦ بوو بە ئەندامی ئەنجوومەنی سەرکردایەتی شۆڕشی کوردستانی عێراق. لە هەردوو کۆنگرەی حەوتەم (١٩٦٦) و هەشتەم (١٩٧٠)ی پارتیدا وەک ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی و پاشان وەک ئەندامی مەکتەبی سیاسیی پارتی دیموکراتی کوردستان (پارتی) هەڵبژێردرا. لە ساڵی ١٩٧٥ بوو بە ئەندامی سەرکردایەتی کاتیی پارتی دیموکراتی کوردستان. لە ساڵی ١٩٧٩ لە کۆنگرەی نۆیەمی پارتی دیموکراتی کوردستاندا لە ڕیزەکانی پارتی جیابووەوە. لە ساڵی ١٩٨١ پارتی گەلی دیموکراتی کوردستانی دامەزراند. لە ساڵی ١٩٩٣ گەڕایەوە ڕیزەکانی پارتی و لە کۆنگرەکانی یازدەیەم (١٩٩٣) و دوازدەیەم (١٩٩٩)دا وەک ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی و پاشان وەک ئەندامی مەکتەبی سیاسیی پارتی دیموکراتی کوردستان یەکگرتوو هەڵبژێردرا. لە ١ی شوباتی ٢٠٠٤ لە هێرشێکی تیرۆریستیدا لە ناوەندی لقی دووی پارتی لە شاری هەولێر شەهید کرا.
ژیاننامەمحەمەد مەحموود عەبدولڕەحمان لە ساڵی ١٩٣٣ لە شنگال – مووسڵ لەدایک بووە. لە ساڵی ١٩٥٢ لەلایەن حکوومەتی بەعسەوە بۆ بەریتانیا نێردراوە و لە ساڵی ١٩٥٣ لە زانکۆی مانچستەر وەرگیراوە. لە ساڵی ١٩٥٧ ماستەرەکەی لە ئەندازیاری کارەبادا وەرگرتووە و گەڕاوەتەوە عێراق. لە ساڵی ١٩٥٨ لە وەزارەتی نەوت وەک ئەندازیار دەستبەکار بووە. لە هەمان ساڵدا یەکێک بووە لە دامەزرێنەرانی سەندیکای ئەندازیارانی عێراق و لە ساڵی ١٩٥٩ وەک سکرتێری سەندیکای ئەندازیارانی عێراق هەڵبژێردراوە. لە ساڵی ١٩٥٩ لە مووسڵ ئەفسەری دووەمی یەدەگ بووە و لە کاتی شۆڕشی عەبدولوەهاب شەواف (١٩١٦ - ١٩٥٩)دا پشتیوانی لە زەعیم روکن عەبدولکەریم قاسم ( - ١٩٦٣) کردووە و دژی شۆڕشی عەبدولوەهاب شەواف وەستاوەتەوە. لە ساڵی ١٩٦١ لەگەڵ ئامۆزاکەی فەوزییە ئەمین عەبدولڕەحمان هاوسەرگیری کردووە. لە ١ی شوباتی ٢٠٠٤ لە هێرشێکی تیرۆریستیدا لە شاری هەولێر لەلایەن ڕێکخراوی تیرۆریستی ئەلقاعیدەوە شەهید کراوە. ئەو بە زمانەکانی کوردی، عەرەبی و ئینگلیزی دەیزانی.
خەباتنامەمحەمەد مەحموود عەبدولڕەحمان لە ساڵی ١٩٥٤ کاتێک لە بەریتانیا خوێندکار بووە، لە کۆمەڵەی خوێندکارانی عێراقی سەر بە پارتی کۆمۆنیستی عێراق تێکۆشانی کردووە و بۆ دەستەی بەڕێوەبەری خوێندکارانی پارتی کۆمۆنیستی عێراق لە زانکۆی مانچستەری بەریتانیا هەڵبژێردراوە. لە ساڵی ١٩٥٧ وەک ئەندامی کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد لە ئەورووپا وەرگیراوە. لە ساڵانی پەنجاکانی سەدەی بیستەمدا بەرپرسی پارتی کۆمۆنیستی عێراق بووە لە بەریتانیا.
دوای کودەتای ٨ی شوباتی ١٩٦٣ و دەرکردنی کۆمۆنیستەکان، تێکەڵی ڕیزەکانی پێشمه‌رگه بووە و سەرەتا وەک ڕاگەیاندنکار دەستی بە تێکۆشان کردووە. ئەو ئەندامی دەستەی نووسەرانی ڕادیۆی دەنگی کوردستانی عێراق بووە، کە لە ئەشکەوتی گردەڕەش لە سنووری پارێزگای سلێمانییەوە پەخش دەکرا. لە ساڵی ١٩٦٥ بووە بە ئەندامی دەستەی نووسەرانی ڕۆژنامەی خەبات، ئۆرگانی پارتی دیموکراتی کوردستان و لە هەمان ساڵدا وەک بەرپرسی ڕادیۆی دەنگی کوردستان دەستنیشان کراوە.
لە ١ی ئابی ١٩٦٦ وەک ئەندامی ئەنجوومەنی سەرکردایەتی شۆڕش لە کوردستانی عێراق دەستنیشان کراوە و پاشان بووە بە ئەندامی مەکتەبی جێبەجێکاری ئەنجوومەنی سەرکردایەتی شۆڕش لە کوردستانی عێراق. لە هەردوو کۆنگرەی حەوتەم (١٩٦٦) و هەشتەم (١٩٧٠)ی پارتیدا وەک ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی و پاشان مەکتەبی سیاسیی پارتی هەڵبژێردراوە. لە هەمان ساڵدا بووە بە یاریدەدەری بەرپرسی مەکتەبی سەربازی لە مەکتەبی جێبەجێکاری ئەنجوومەنی سەرکردایەتی شۆڕش لە کوردستانی عێراق و لە هەمان کاتدا بووە بە ئەندامی کۆمیتەی پەیوەندییە دەرەکییەکانی مەکتەبی جێبەجێکاری ئەنجوومەنی سەرکردایەتی شۆڕش لە کوردستانی عێراق. لە ١٥ی نیسانی ١٩٦٧ لەژێر چاودێریی سەرۆک مستەفا بارزانی وەک ئەندامی مەکتەبی سیاسیی پارتی دیموکراتی کوردستان نوێنەری کۆنفڕانسی سەربازی - سیاسیی کانی سماق بووە. لە کۆتایی ساڵانی شەستەکانەوە هەمیشە لە پەروەردەکردنی کادیراندا خاوەن ڕۆڵ بووە و وەک مامۆستای وانەکانی خولەکانی پەروەردەیی خزمەتی کردووە.
ناوبراو وەک ڕێبەرێکی سەربازی ڕۆڵێکی گرینگی گێڕاوە و لە ١٨ی تشرینی دووەمی ١٩٦٩ سەرپەرشتیی داستانی پیرەمەگروونی کردووە و لە کۆتایی هەمان ساڵدا سەرپەرشتیی شەڕی سورداشی کردووە. لە ١ی ئاداری ١٩٦٩ وەک فەرماندەی گشتیی ئۆپەراسیۆنی لێدانی کۆمپانیای نەوتی کەرکووک لە بابا گوڕگوڕ دەستنیشان کراوە. بەهۆی شارەزاییەکەی لە تێکۆشانی سیاسی و دیپلۆماسیدا هەمیشە لە شوێنە پێویستەکاندا پێویستی بە توانا و لێهاتووییەکەی دەبوو. لە ساڵی ١٩٧٠ ئەندامی کۆمیتەی ئاشتیی حەوت کەسیی نێوان پارتی دیموکراتی کوردستان و پارتی بەعسی عەرەبیی سۆسیالیست بووە. لە ١٠ی کانوونی دووەمی ١٩٧٠ ئەندامی شاندی نۆ کەسیی پارتی دیموکراتی کوردستان بووە بۆ دانوستاندنەکان لەسەر ئۆتۆنۆمیی باشووری کوردستان لەگەڵ کاربەدەستانی پارتی بەعس لە شاری به‌غدا. لە ١١ی ئاداری ١٩٧٠ ئەندامی شاندی پارتی دیموکراتی کوردستان بووە بۆ ڕاگەیاندنی ڕێککەوتنی ١١ی ئادار بۆ مافی ئۆتۆنۆمیی کوردستان لەلایەن سەرۆک کۆمار ئەحمەد حەسەن بەکر (١٩١٤-١٩٨٢)ەوە.
لە ٢٩ی ئاداری ١٩٧٠ لە کابینەکەی ئەحمەد حەسەن بەکردا وەک وەزیری کاروباری باکوور دەستبەکار بووە. لە ٧ی ئابی ١٩٧٠ بە هاوبەشیی ئیسماعیل عەزیز مستەفا (١٩٣٨ - ٢٠١٧)، کە بە شێخ ئیسماعیل مەلا عەزیز جێگری بەرپرسی کۆمیتەی لقی پێنجی پارتی دیموکراتی کوردستان بوو، بە مەبەستی دووبارە پەیوەستبوونەوە بە ڕیزەکانی پارتی سەردانی سەرۆک مستەفا بارزانی لە ناوەندی هاوینەی حاجی ئۆمەرانی کردووە.
لە ١٢ی ئاداری ١٩٧٤دا بەهۆی جێبەجێ نەکردنی ڕێککەوتنی ١١ی ئادار لەلایەن حکوومەتی عێراقەوە، دەستلەکارکێشانەوەی خۆی پێشکەشی ئەحمەد حەسەن بەکر، سەرۆک کۆماری عێراق کرد. لە ٧ی نیسانی ١٩٧٤دا بە فەرمانی کۆماری لە وەزارەتی کاروباری باکوور لە کابینەی ئەحمەد حەسەن بەکر دوورخرایەوە. لە ٢٨ی نیسانی ١٩٧٤دا پاش ئەوەی ماڵەکەی لەلایەن حکوومەتی عێراقەوە دەستی بەسەردا گیرا، خێزانەکەی بەرەو ناوچە ئازادکراوەکان دەرکران. لە سەرەتای ئاداری ١٩٧٤دا بۆ ماوەیەکی کورت وەک بەرپرسی سکرتاریەتی گشتیی پەروەردە و خوێندنی باڵای شۆڕشی ئەیلوول دەستنیشان کرا. لە ساڵی ١٩٧٤دا بە دەستپێکردنی شەڕ لە نێوان سوپای عێراق و سوپای شۆڕشگێڕی کوردستاندا وەک بەرپرسی ڕاگەیاندن دەستنیشان کرا.
لە ساڵی ١٩٧٥دا پاش تێکچوونی شۆڕشی ئەیلوول وەک پەنابەر ڕووی کردە ئێران و لە هەمان ساڵدا پاش ماوەیەکی کورت بەرەو بەریتانیا کۆچی کرد. لە سەرەتای نیسانی ١٩٧٥دا لەلایەن هەڤاڵ مەسعود بارزانییەوە بۆ ئامادەکاریی شۆڕشی گوڵان ڕاسپێردرا و لە ساڵی ١٩٧٦دا بوو بە ئەندامی سەرکردایەتیی کاتیی پارتی دیموکراتی کوردستان (کۆنفڕانسی بەرلین).
لە ساڵی ١٩٧٧دا بە ڕێگەی باکووری کوردستان و بە هاوکاریی پارتی دیموکراتی کوردستانی تورکیا دووبارە تێکەڵ بە ڕیزەکانی پێشمه‌رگه بوو و بە ناوی نهێنیی ساڵح و پاشان دارا تێکۆشانی کرد. لە ساڵی ١٩٧٧دا لە ناوچە ئازادکراوەکانی شۆڕشی گوڵان، وتاری کردنەوەی لە ڕادیۆی کوردستانی عێراق خوێندەوە. لە ١٥ی تشرینی دووەمی ١٩٧٧دا بەشداریی کۆبوونەوەی بەرفراوانی بێداوی سەرکردایەتیی کاتیی پارتی دیموکراتی کوردستان بوو بۆ ڕێکخستنی پێشمه‌رگه و لە نوێ دەستپێکردنی ڕێکخستنەکانی ڕێکخستن.
هەتا کۆنگرەی نۆیەم وەک سکرتێری کاتیی سەرکردایەتیی کاتیی پارتی دیموکراتی کوردستان دەستنیشان کرا. لە ساڵی ١٩٧٩دا لەلایەن دەسەڵاتدارانی کۆماری ئیسلامیی ئێرانەوە گیرا و بەشداریی کۆنگرەی نۆیەمی پارتی دیموکراتی کوردستانی نەکرد. لە ساڵی ١٩٧٩دا لەلایەن سەرۆک مەسعود بارزانی، ئیدریس بارزانی، (وێسلی گریک) بەرپرسی بەشی پاراستنی پەنابەران لە کۆمیسیۆنی باڵای کاروباری پەنابەران و کۆماری گەلی لیبیاوە هەوڵ درا کە ئەو لە دەستی کۆماری ئیسلامیی ئێران ئازاد بکرێت. لە کۆتایی ئەیلوولی ١٩٨٠دا لە زیندانی کۆماری ئیسلامیی ئێران ئازادکرا و گەڕایەوە شانشینی بەریتانیا.
لە ساڵی ١٩٨١دا پارتی دیموکراتی گەلی کوردستانی دامەزراند. لە ٢٦ - ٣٠ تەممووزی ١٩٨١دا لە یەکەمین کۆنگرەی پارتی دیموکراتی گەلی کوردستاندا لەلایەن نوێنەرانی کۆنگرەوە وەک سکرتێری گشتیی پارتەکە هەڵبژێردرا. لە ساڵی ١٩٩٢دا لەلایەن نوێنەرانی یەکەمین کۆنگرەی پارتی یەکبوونی کوردستانەوە وەک ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی هەڵبژێردرا و بوو بە ئەندامی دەستەی سەرۆکایەتیی پارتی یەکبوونی کوردستان (پاسۆک، حیزبی سۆسیالیستی کوردستان، گەل). لە ساڵی ١٩٩٣دا لە کۆنگرەی یازدەیەمدا بوو بە ئەندامی مکتب سیاسیی پارتی دیموکراتی کوردستان - یەکگرتوو. لە ٤ی ئایاری ١٩٩٤دا لە کۆبوونەوەی هاوبەشی پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستاندا، ئاگربەست و ئاساییکردنەوەی ڕەوشی باشووری کوردستان ئیمزا کرد.
لە ٢٠ی کانوونی دووەمی ١٩٩٩دا لە بەرامبەر ئەنجوومەنی نیشتمانیی کوردستان سوێندی یاسایی خوارد و لە کابینەی چوارەمدا بوو بە جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێمی کوردستان. لە ساڵی ١٩٩٩دا لە کۆنگرەی دوازدەیەمدا وەک ئەندامی مکتب سیاسیی پارتی دیموکراتی کوردستان دووبارە هەڵبژێردرا. لە ١٢ی ئابی ٢٠٠٣دا لەلایەن ئەنجوومەنی دەسەڵاتداری عێراقەوە وەک ئەندامی کۆمیتەی انتخابکردنی ئەندامانی کۆنگرەی دەستوور دەستنیشان کرا. لە ساڵی ٢٠٠٣دا بوو بە ئەندامی کۆمیتەی نووسینی دەستووری عێراق.
لە ١ی شوباتی ٢٠٠٤دا لە هێرشێکی تیرۆریستیدا لە شاری هەولێر لەلایەن ڕێکخراوی تیرۆریستی ئەلقاعیدەوە شەهید کرا و سەرۆک مەسعود بارزانی بەم بۆنەیەوە سەرەخۆشی لە گەلی کوردستان کرد. لە ڕۆژی سێشەممە ٣ی شوباتی ٢٠٠٤دا نێچیرڤان ئیدریس مستەفا، کە بە ناوی نێچیرڤان بارزانی ناسرابوو و سەرۆکی ئەنجوومەنی وەزیرانی هەرێمی کوردستان بوو، بەم بۆنەیەوە سەرەخۆشی لە گەلی کوردستان کرد. ئەو لە کاتی شەهیدبوونی خۆیدا سکرتێری مکتب سیاسیی پارتی دیموکراتی کوردستان و جێگری سەرۆکوەزیرانی هەرێمی کوردستان بوو.
بەرھەمەکانی:١ - جەولە فی ئەل-ئەرز ئەل-موهەڕەقە – ١٩٨٨.
٢ - ئەل-بیدایات و ئەل-ئافاق – ١٩٨٨.
٣ - من ئەوراق – ١٩٩١.
٤ - ئەل-عالم یەتەتەڵەع ئیلا ئەل-سەلام ئەل-کوردی – ١٩٩٨، بە سەردێڕی "دنیا چاوەڕێی ئاشتیی کوردە" بۆ کوردی وەرگێڕدراوە.
٥ - فی ئوسوول ئەل-دبلۆماسییەتی و ئەل-حیوار و ئەل-تەفاووز – ١٩٩٨، بە سەردێڕی "لە ڕێوڕەسمی دبلۆماسی، دیالۆگ و دانوستاندن" بۆ کوردی وەرگێڕدراوە.
٦ - دەربارەی دبلۆماسیی پارتی دیموکراتی کوردستان – ١٩٩٩.
٧ - پێگەیاندنی کادیران – بێ ساڵ.
٨ - دەربارەی دبلۆماسیی پارتی دیموکراتی کوردستان – ١٩٩٩.
سەرچاوە:١ - ئەرشیڤی دەستەی ئینسایکلۆپیدیای پارتی دیموکراتی کوردستان.
٢ - عەلی سینجاری، دۆزی کوردی و حیزبی بەعسی عەرەبیی سۆسیالیست لە عێراق، بەشی سێیەم، (دهۆک – چاپخانەی خانی – ٢٠١٢)
٣ - مێژووی پارتی دیموکراتی کوردستان، کۆنگرە و کۆنفڕانس (بەرنامە و ڕێزیکنامەی ناوخۆیی)، دەستەی ئینسایکلۆپیدیای پارتی دیموکراتی کوردستان، بەرگی یەکەم، (هەولێر – چاپخانەی ڕۆخانا – ٢٠٢١).
٤ - حەبیب محەمەد کەریم، کەرکووک و شۆڕشی ئەیلوولی پیرۆز، گۆڤاری گوڵانی عەرەبی، ناوەندی کولتووریی گوڵان، ژمارە ٧٠، ساڵی شەشەم، هەولێر، چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە، ٣١ی ئاداری ٢٠٠٢.
٥ - نەوزاد عەلی ئەحمەد، ڕۆژنامەوانیی پارتی دیموکراتی کوردستان لە دەرەوەی وڵات، (سلێمانی – دەزگای ژین بۆ زیندووکردنەوەی میراتی بەڵگەفیلمی و ڕۆژنامەگەریی کوردی – ٢٠١٠).
٦ - پاڵە باوەنی، کەسایەتیی شەهید سامی و چەند بیرەوەرییەک، گۆڤاری خازر، ناوەندی کولتووریی بەردەڕەش، ژمارە ٩، هەولێر، چاپخانەی منارە، بەهاری ٢٠٠٥.
٧ - ئامادەکردن و ڕاستکردنەوە: شەریف هەژاری، بزووتنەوەی نەتەوەییی باشووری کوردستان ١٩٦١ – ١٩٧٧ لە بەڵگەنامە نهێنییەکانی وەزارەتی دەرەوەی بەریتانیادا، وەرگێڕانی پاسار شێرکۆ، (سلێمانی – چاپخانەی پەنجەرە – ٢٠١٦).
٨ - محەمەد سەهل تەقووش، مێژووی کورد ٦٣٧ – ٢٠١٥، (بەیرووت – داری نەفائیس بۆ چاپ و بڵاوکردنەوە – ٢٠١٥).
٩ - حەمید گەوهەری، مستەفا بارزانی پێشمه‌رگه و سەرۆک، (هەولێر – چاپخانەی ڕۆژهەڵات – ٢٠١٧).
١٠ - حەبیب محەمەد کەریم، مێژووی پارتی دیموکراتی کوردستانی – عێراق (لە وێستگە سەرەکییەکاندا) ١٩٤٦ – ١٩٩٣، (دهۆک – چاپخانەی خەبات – ١٩٩٨).
١١ - سامی شۆڕش، کوردستان و کورد، چاپی دووەم، (هەولێر – چاپخانەی ڕۆژهەڵات – ٢٠١٩).
١٢ - سامی عەبدولڕەحمان، لە بەڵگەنامەکانی من، (کوردستان – وەشانی پارتی گەلی دیموکراتی کوردستانی – چاپخانەی گەل – ١٩٩١).
١٣ - عەلی سینجاری، دۆزی کوردی و پارتی بەعسی عەرەبی سۆسیالیست لە عێراق، بەشی سێیەم، (دهۆک – چاپخانەی خانی – ٢٠١٢).
١٤ - عەلی سینجاری، ڕاستیی ڕێوڕەسمی شۆڕشی ١١ی ئەیلوولی ١٩٦١، (دهۆک – چاپخانەی خانی – ٢٠١٣).
١٥ - عەبدولڕەحمان گوندیکی، نامەیەک لە شڕناخەوە، (ئەستەنبوڵ – وەشانی دۆز – ٢٠١٦).
١٦ - کەریم شارەزا، سیاسەتمەداری کورد شەهید سامی عەبدولڕەحمان، قامووسی ناوە نەمرەکان، بەرگی یەکەم، ئامادەکردن و چاودێری: مومتەز حەیدەری، هێرش سینجاری و کاروان قاسم، (هەولێر – کتێبخانە و ئەرشیفی مومتەز حەیدەری – چاپخانەی ڕۆژهەڵات – ٢٠١٤).
١٧ - محەمەد مەلا قادر، خەباتنامە کورتە مێژووی پارتی و کەلتووری بارزانی نەمر، چاپی دووەم، (هەولێر – دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی ئاراس – ٢٠٠٧).
١٨ - مەسعود بارزانی، بارزانی و بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کوردی، بەرگی سێیەم، چاپی دووەم، (هەولێر – چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە – ٢٠٠٢).