Kürdistan Demokrat Partisi'nin 16 Ağustos 1946 tarihinde kurulması ve Güney Kürdistan'daki tüm siyasi örgütlerin bu partiye katılması, Güney Kürdistan'daki Kürt devrimci hareketini yeni bir aşamaya taşıdı. Bu aşamada, toplumun etkin ve etkili kesimlerinin konumunun önemini hissederek ve yeteneklerinden yararlanmak amacıyla, parti liderliği, toplumun en geniş düşünsel ve etkili kesimini oluşturan öğrenci kesimi de dahil olmak üzere farklı toplum kesimlerini örgütlemeye çalıştı.
Kuruluşundan itibaren, Kürdistan Demokrat Partisi diğer Irak partileri ve örgütleri gibi ülkenin önemli meselelerine katılmaya çalıştı ve bu, esas olarak partinin en aktif üyeleri olan ve ülkedeki olaylarda etkili katılımı bulunan öğrenciler aracılığıyla gerçekleşti. Ancak o dönemde faaliyetler, komünistlerin tamamen kontrolü altında olan Irak Genel Öğrenci Birliği çerçevesinde yürütülüyordu; yine de Kürdistan Demokrat Partisi içindeki Kürt öğrenciler ile Irak Komünist Partisi arasında iyi ilişkiler vardı.
Kürt öğrencilerin kendi örgütlerini kurma çabalarının başlangıcı, Kürt öğrencilerin Köysancak ortaokulunda (Eğitimde İlerleme Derneği) adlı gizli bir örgüt kurdukları 1946-1947 öğretim yılına kadar uzanır. Kuruluşundan itibaren örgütün kendine ait kuralları ve programı yoktu, ancak üyeleri 30 kişiden oluşan bir hücre içerisinde örgütlenmişlerdi.
Irak'ta ilk kez 1948 yılında, Sebah Kongresi'nde 14 Nisan tarihinde (Irak Genel Öğrenci Birliği) adlı bir öğrenci örgütü kurma kararı alındı. Kürt öğrenciler bu kongrenin başarısında büyük rol oynadı ve kongre delegelerinin seçimi 52 okulda gerçekleştirildi. Kürt bölgelerinde Kürdistan Demokrat Partisi temsilcileri kongre için kazandı ve böylece Kürt öğrencilerin işlerine ayrılmış Kürdistan-Irak Öğrenci Birliği şubesinin açılmasına karar verildi.
Kürdistan Öğrenci Birliği'nin Kuruluşu
Irak'ın o dönemde geçirdiği değişiklikler nedeniyle, hedeflerdeki ve ideolojilerdeki farklılıklar Kürt öğrencileri Irak'taki öğrencilerden giderek daha fazla uzaklaştırdı, ta ki her biri kendi hedeflerine ulaşmaya çalışan iki tamamen farklı harekete dönüşene kadar. Bu faktörler, Kürdistan Demokrat Partisi liderliğini, parti bünyesinde bir Kürt öğrenci örgütü kurmayı daha ciddi bir şekilde değerlendirmeye itti ve üçüncü kongresinde 26 Ocak 1953 tarihinde, (Kürdistan Öğrenci Birliği) örgütünün kurulması kararı da dahil olmak üzere kitle örgütlerinin kurulmasına karar verildi. Kongre kararından sonra, Kürt öğrenciler hemen harekete geçerek ilk kongrelerini 18 Şubat 1953 tarihinde Bağdat'ta gizli bir şekilde gerçekleştirdiler.
Kongre, Bağdat Üniversitesi fakültelerinden, Erbil, Süleymaniye, Kerkük ve Musul şehirlerinden elli delegenin katılımıyla Bab el-Muazzam bölgesi yakınlarındaki (Ziyad Heme Ağa Koye) adlı şahsın evinde düzenlendi.
Ahmed Abdullah Amedi, Celal Talabani, Şemsettin Muhammed Müftü, Hilmi Ali Şerif, Haydar Hamed Emin, Muhammed Ferec, Gafur Reşid Ağa, Faik Sabri ve diğer birçok öğrencinin kongrenin başarısında büyük rolü oldu.
Kongre iki gün sürdü ve tartışmalar ile fikir alışverişlerinden sonra, birinin program ve tüzüğü değiştirmek, diğerinin ise örgütün kuruluş nedenleri ve önemi hakkında bir bülten yayınlamak üzere iki komite kurulmasına karar verildi. Ardından başkan, sekreter ve sekreterya üyelerini atamak için oylamaya geçildi. Sonuç olarak, Ahmed Abdullah Amedi ilk başkan, Celal Talabani ise örgüt sekreteri olarak seçildi. Yetkiler açısından, başkan sembolik bir rütbe olarak kabul ediliyordu ve karar alma ile yürütme yetkileri
esas olarak sekreter ve sekreteryaya aitti. Yedi kişilik sekreterya üyeleri şu şekilde seçildi:
1- Şemsettin Muhammed Müftü
2- Fadıl Said Ağa
3- Ömer Mustafa (Debaba)
4- Kemal Muhiddin
6- Haydar Hamed Emin
7- Gafur Reşid Ağa.
Daha sonra üst komite (Sekreterya ofisi), Cemal Şali'yi Bağdat Üniversitesi fakülteleri ilişkilerinden sorumlu olarak atadı. Kongre sona erdikten sonra "Neden Kürdistan Öğrenci Birliği?" başlıklı Arapça bir kitapçık yayınlandı ve Bağdat, Erbil, Süleymaniye, Kerkük, Koye (Köysancak), Revandiz, Hanekin ve Musul gibi çoğu şehirde birliğin şubeleri açılarak faaliyetler genişletildi ve geliştirildi.
Bir yıl boyunca örgüt başkanlığı görevini yürüttükten sonra, Ahmed Abdullah Amedi, Yüksek Öğretmen Enstitüsü'nden mezun olup öğretmen olarak atandıktan sonra 1954 yılında istifa etti ve yerine Şemsettin Muhammed Müftü, (Kürdistan Öğrenci Birliği) örgütünün başkanı olarak atandı.
Bu şekilde, Kürt öğrencilerin iş ve faaliyetleri, kendi örgütleri çerçevesinde (Irak Genel Öğrenci Birliği)'nden ayrıldı ve Kürdistan Demokrat Partisi örgütü üyeleri olan öğrenciler, çabalarını ve mücadelelerini (Kürdistan Öğrenci Birliği) örgütü içinde, Güney Kürdistan'daki kültürel ve devrimci hareketi daha da geliştirmek ve öğrencilere hizmet etmek için adadılar.
Kaynaklar:1- Macid Hasan Ali, Irak'ta Kürt Öğrenci Hareketi (1926-1970), Yüksek Lisans Tezi/Erbil Salahaddin Üniversitesi 2008, Spirez Yayınları, (Hewlêr- Hacı Haşim Matbaası).
2- İrfan Aziz Aziz, Kürdistan Öğrenci Birliği Kongre ve Konferansları, Birinci Baskı, (Hewlêr- Rojhilat Matbaası-2012).
3- Irak Kürdistan Öğrenci Birliği - Sekreterya Ofisi Merkezi Kültür ve Medya Komitesi, Kürdistan Öğrencileri Neden Özel Bir Örgüte İhtiyaç Duyar, (Aralık 1973).
4- Kürdistan Demokrat Partisi Ansiklopedisi Heyeti, Kürdistan Demokrat Partisi Tarihi Kongre ve Konferanslar (Program ve İç Tüzük), Cilt Bir, Birinci Baskı, (Hewlêr- Rojhilat Matbaası- 2021).
5- Selah Reşid, Mam Celal Yaşam Buluşması Gençlikten Cumhurbaşkanlığı Köşküne, Birinci Bölüm, İkinci Baskı, (Süleymaniye- Karo Matbaası- 2017).
6- Xebata Qutabiyan Dergisi, Özel Bir Görüşmede Başkan Talabani (K.Ö.B.)'nin Kuruluş Detaylarını Ortaya Koyuyor, Sayı 109, (Haziran 2012).