

Ansîklopediya Partiya Demokrat a Kurdistanê
Loading


Gotara Serok
Ewder Ebdullah Mentik
2022
Pirtûka "60 Salên Şoreşa Îlonê (1961-1975)" hesabekî dîrokî yê balkêş e ji bo bûyerên beriya û di dema Şoreşa Îlonê de li Balekayetî. Ev pirtûk ya 9emîn e di rêzê de û di sê beşan û pêvekekê de hatiye rêkxistin.
Beşa yekem a pirtûkê dîrokek kurt a Balekayetî ya beriya sala 1961ê û destpêkirina Şoreşa Îlonê pêşkêş dike. Ew kûr dibe nav koka navê Balek û cîhê erdnîgarî yê herêmê. Wekî din, ew behsa navlêkirina herêmê û eşîra Balek dike, herwiha aliyên îdarî û pêkhateya eşîrî ya herêmê. Wekî din, ew kûr dibe nav rol û helwesta xelkê Balekayetî di bûyer û pêşketinên herêmê de di dema Şerê Cîhanî yê Yekem (1914-1918) û desthilatdariya Brîtanî de. Ew herwiha behsa vegera Tirkan bo herêmê û beşdariya wan di hikûmeta Îraqê de dike. Di dawiyê de, beşa yekem behsa beşdariya xelkê herêma Balekayetî di şoreşên Kurdî de piştî Şerê Cîhanî yê Yekem (1961) dike.
Beşa duyem a pirtûkê bûyerên destpêkê yên şoreşê li Balekayetî û rizgarkirina wê, ku bû bingeha serokatiya Şoreşa Îlonê, vedibêje. Ev beş serdema di navbera hin eşîrên Kurd û hikûmeta Îraqê de, serhildana xelkê herêmê di destpêka Şoreşa Îlonê de, û helwesta artêş û kirêgirtiyan piştî têkçûna serhildanê di sala 1962an de rave dike. Ew herwiha behsa rizgarkirina Balekayetî di sala 1962an de û girîngtirîn tevgerên leşkerî ji bo rizgarkirina herêmê dike. Ev beşa pirtûkê herwiha kûr dibe nav hebûna herêmê wekî bingeha serokatiya Şoreşa Îlonê û girîngtirîn sedemên ku bûne sedema hilbijartina herêmê. Di dawiyê de, ew behsa bingehên siyasî, leşkerî û xizmetguzariyê yên şoreşê li herêma Balekayetî dike.
Beşa sêyem a pirtûkê behsa mansibê Balekayetî û rola xelkê wê di şoreşê de û bandorên şoreşê li ser herêmê dike. Ew ji pênc mijaran pêk tê ku behsa mansibê siyasî, leşkerî û aborî di navbera salên (1961-1975) de dikin. Rola xelkê Balekayetî di warê pêşwazîkirin û alîkariya Pêşmerge, rewşa sivîlan di dema şoreşê de, û bandora şoreşê li ser herêmê hemû di vê beşa pirtûkê de hatine girtin.
Bi giştî, ev pirtûk zêdekirineke girîng e ji bo hesaba dîrokî ya Şoreşa Îlonê li Balekayetî. Ew perspektîfek berfireh û kûr li ser bûyerên beriya şoreşê û bandora ku li ser herêmê kiriye pêşkêş dike. Pêveka pirtûkê çavkanî û agahiyên zêde ji bo xwendevanên ku dixwazin zêdetir li ser vê mijarê lêkolîn bikin, pêşkêş dike.