

Ansîklopediya Partiya Demokrat a Kurdistanê
Loading

Siyaseta Îraqê ya gazê û helwesta Partiya Dêmokrata Kurdistanê (1958-1975)
Elî Xelîl Bêtkarî
Ev pirtûk ji dergehek û pênc beşan û albûmeke wêneyan pêk tê.
Beşa yekem behsa hilgirsa Şoreşa Eylûlê û sedemên wê dike, sê tewer derbarê hewldanên aştiyane yên Partiya Dêmokrata Kurdistanê, bi sazîkirina Şoreşa Eylûlê, hewarkirina destûra Encûmena Serkirdatiya Şoreşa Kurdistanê, dihewîne.
Beşa duyem a pirtûkê behsa şer û agirbest û rêkeftinên şoreşê yên li gel hikûmetê dike, ji sê teweran pêk tê ku behsa armanca Mela Mistefa Barzanî ya di rêkeftinan de, şerên berevaniyê yên beriya rêkeftina 11ê Adarê û rêkeftina dîrokî ya 11ê Adara 1970yî dike.
Beşa sêyem derbarê pêkhateya serbazî ya Şoreşa Eylûlê ye, ku pênc teweran dihewîne û tewer behsa biryara avakirina pasewanên sînor, leşkerên yek û du û sê di salên 1970 heta 1974 û her sê leşkerên Şoreşa Eylûlê di salên 1974 heta 1975 dike.
Beşa çarem a vê pirtûkê behsa paşvekişandin û hewldanên terorkariyê yên hikûmetê dike, neh teweran dihewîne ku derbarê terorê wekî çekê destê dijmin li dijî serkirdatiya şoreşê, hewldana terorkirina Îdrîs Barzanî, biryara yekalîkirina kêşeyan, guhertina nameyan di navbera Mela Mistefa Barzanî û serkirdatiya Îraqê de, pilana terorkirina Mistefa Barzanî, manorên Partiya Beis, hewldanên hikûmetê ji bo ji navbirina rêkeftina 11ê Adarê, hewldanên aştiyane yên serkirdatiya Kurd, pêkanîna dezgehên îdarî û serbazî ji bo birêvebirina karûbarên şoreşê.
Beşa pêncem derbarê leşkerkişandin û êrîşên artêşa Îraqê yên li ser Kurdistanê ye ku ji panzdeh teweran pêk tê û, behsa amadekariyên artêşa Îraqê ji bo dagîrkirina Kurdistanê, bingehên berevaniyê, şerên sînorê leşkeriya (1) ya Badînan, şerên sînorê leşkeriya (2) ya Hewlêr, şerên sînorê leşkeriya sê, pêkanîna desteya pilandana serbazî, du nameyên Îdrîs Barzanî ji bo Mesûd Barzanî, ziyanên artêşa Îraqê di 11/3/1974 heta 11/3/1975, sedema şikestina artêşa Îraqê li hember Şoreşa Eylûlê, neskoya Şoreşa Eylûlê û gelekomêkiya navneteweyî, deqa rêkeftinnameya Cezayîrê ya di navbera hikûmeta Îran û Îraqê de, protokola dubare nexşekêşana sînorê bejahî, protokola peywendîdar bi asayîşê li ser sînorê Îraq-Îran, lîsteya navên efserên beşdarbûyên Şoreşa Eylûlê û çend zanyariyên peywendîdar bi dem û pileya serbazî dike.