Şerê Zewkê, bûyereke girîng di dema Şoreşa Gulanê de, di 15ê nîsana 1983an de li herêma Badînanê pêk hat û şopeke kûr li ser berxwedana Kurdî ya li dijî rejîma Îraqê hişt. Artêşa Îraqê bi mebesta ji nû ve sererastkirina desthilatdariya xwe li ser herêmê, êrîşeke mezin a nişkave bir ser gundê Zewkê ku li devera Mangeshkê ye.
Di wê demê de, şerê navxweyî yê 1983an piraniya bala siyasî û leşkerî ya Kurdistanê ber bi herêma Qendîlê ve kişandibû, û hêzên Pêşmerge li Badînanê kêm mabûn. Van yekîneyên mayî mijûlî vejandina torên şoreşgerî û pêkanîna operasyonên herêmî bûn. Hikûmeta Îraqê, bi dîtina vê rewşê wekî derfetek, xwest bi zorê kontrola xwe xurt bike. Di saetên destpêkê yên 15ê nîsanê de, hêzeke mezin a leşkerî ya Îraqê di bin siya tarîtiyê de gundê Zewkê dorpêç kir. Gava roj hilhat, ew ketin nav kolanan û dest bi lêgerîna mal bi mal a dagirkerane kirin.
Hin niştecîhên ku beşek ji berevaniya sivîl bûn, hewl dan ji gund birevin lê ji aliyê hêzên hikûmetê ve hatin astengkirin û gule li wan hatin berdan, ku ev yek bû sedema şerên dijwar. Di wê kêliyê de, dewriyeyeke Pêşmerge di bin fermandariya Mihemed Murad de, ku tenê ji 15 şervanan pêk dihat û bi RPG û topa 75mm çekdar bûn, li nêzîkê cih girtibûn. Piştî bihîstina dengê guleyan, Pêşmerge zû xwe amade kirin û ber bi devera dorpêçkirî ve çûn.
Piştî gihîştina Kewkegalê, Pêşmerge bi endamên berevaniya sivîl re rûbirû man, yên ku wan ji çalakiyên artêşa Îraqê yên li Zewkê agahdar kirin. Bi biryardarî û hevahengiya stratejîk, Pêşmerge dabeşî yekîneyên biçûktir bûn da ku bi hêzên çekdar ên Îraqî re şer bikin, yên ku li ser rêya ji Zewkê ber bi Mangeshkê ve hatibûn bicihkirin. Tevî ku hejmara wan pir kêm bû û çekên wan jî kêm bûn, Pêşmerge rêzeêrîşên wêrek û bêrawestan pêk anîn ku hêzên hikûmetê matmayî hiştin.
Rûbirûbûna dijwar ji saetên destpêkê yên sibehê heta saet 9ê sibehê berdewam kir. Êrîşên bêrawestan û biryardariya Pêşmerge ziyanên mezin gihandin artêşa Îraqê û ew neçar kirin ku bi şêweyeke aloz ber bi rêya Mangeshkê ve paşve vekişin. Pêşmerge bi qîrîna dirûşmên wekî “Bijî şoreş” û “Bijî Hêzên Pêşmerge”, tirs û panîk xistin nava refên leşkerên ku paşve vekişiyan. Di encama şer de, hêzên Îraqî bi dehan kuştî li qada şer hiştin, di nav wan de leşkerên mirî û dîl girtî, û herwiha alavên leşkerî yên girîng. Di nav destkeftiyan de sê cîhazên ragihandinê yên Rakal, sê topên 60mm, zêdetirî 15 kalaşnîkov, demançeyek û depoyeke mezin a cebilxaneyê hebûn. Kaptanek û 15 leşkerên çekdar jî dîl hatin girtin.
Di bersiveke bêhêvî ya li hember têkçûna xwe de, hikûmeta Îraqê şeş helîkopter şandin da ku di tevahiya êvarê de deverê bombebaran bikin. Van êrîşên hewayî yên bêserûber zevî, baxçe û milkên sivîlan wêran kirin, ku ev taktîk nîşana nêzîkatiya hovane ya rejîmê ya ji bo tepeserkirina berxwedanê bû. Tevî ku bombebaranê ziyanên mezin ên madî gihand, lê nekarî vîna Pêşmerge an jî ya xelkê herêmê bişkîne.
Encamên têkçûna artêşa Îraqê kûr bûn. Serkeftinê ne tenê moralê Pêşmerge bilind kir, lê di heman demê de baweriya welatiyan bi wêrekî û berxwedêriya wan xurt kir. Herwiha peyameke zelal da rejîma Îraqê: tevî çavkaniyên wan ên bilind, di nav de tank, topavêj û balafir, ew nekarîn vîna Pêşmerge bişkînin. Ev şer wekî yek ji têkçûnên herî girîng ên artêşa Îraqê li herêma di bin desthilatdariya şaxa yekem a Partiya Dêmokrata Kurdistanê (PDK) hat naskirin.
Mezinahiya vê serkeftinê bêdeng nema. Serok Mesûd Barzanî, di nameyekê de ji bo Ofîsa Siyasî, spasiya xwe ji bo Rêxistina Ranjbaran anî ziman û nûçe li ser Dengê Kurdistana Îraqê hat weşandin. Belavkirina vê nûçeyê pêşketinên ku ji aliyê beşa medyayê ya şoreşgerî ve hatibûn kirin ronî kir, ku operasyonên xwe berfireh kiribûn û di vê heyama krîtîk de xwe wekî dengekî bibandor damezrandibû.
Şerê Zewkê wekî şahidiyek ji bo biryardarî û mêrxasiya Hêzên Pêşmerge ye, ku berxwedana wan a bêrawestan li hember zehmetiyên mezin bû çavkaniyek ji bo îlhamê û kêliyek diyarker di têkoşîna Kurdî ya ji bo azadiyê de.
Çavkanî:1. Arşîva Ensîklopediya PDK.