Di 8ê Sibata 1963an de, Beisî û neteweperestên ereb bi rêya derbeyeke leşkerî dest danîn ser desthilatê li Îraqê. Di destpêkê de, di rojeva siyasî ya rejîma nû de ti behsa xweseriya Kurdî an naskirina neteweya Kurdî nehat kirin. Ev nebûna mafên Kurdî bû sedema nîgeraniyan û nîşana paşerojeke metirsîdar ji bo Kurdîyekan bû. Eşkere bû ku ev ne derbeyek bû ji bo demokratîzekirina Îraqê, belkî derbeyek bû ji bo tolhildan û tepeserkirinê.
Tevî vê yekê, serkirdayetiya şoreşgerî ya Kurdî telgrafeke pîrozbahiyê ji serokên derbeyê re şand û daxwaza xwe ya ji bo danûstandinê nîşan da. Ji bo demek kurt piştî derbeyê, çalakiyên leşkerî yên li dijî Kurdîyekan bo sê mehan sekinîn û danûstandin hatin destpêkirin. Lê belê, Beisiyan ti niyeteke rast ji bo çareserkirina pirsgirêka Kurdî nîşan nedan. Di encamê de, danûstandin zû têk çûn û rejîma Beisî operasyonên xwe yên leşkerî li dijî nifûsa Kurdî destpêkirin.
Di 2ê Gulana 1963an de, artêşê fermaneke giştî da ji bo sepandina dorpêçeke aborî li ser Kurdistanê û piştî demekê kurt, di 1ê Hezîrana 1963an de, şer ji nû ve dest pê kir. Yek ji wan şerên ku em dixwazin li vir behs bikin, êrîşa ser gundê Bawxoshin a nêzîkî Derbendîxanê bû. Piştî ku Hêzên Pêşmerge yên Qeredaxê nûçe wergirtin ku artêşa Îraqê êrîşek ji bo dagirkirina gund destpê kiriye, wan tavilê dest bi amadekariyan kirin ji bo rûbirûbûna artêşê.
Di 4ê Tebaxa 1963an de, saet di 8ê sibehê de, artêşa Îraqê êrîşek ji Derbendîxanê destpê kir, bi armanca kontrolkirina gundên Bawxoshin û Gulanê. Lê belê, Hêzên Pêşmerge berê xwe ji bo êrîşê amade kiribûn û biryar dabûn ku rê li ber pêşveçûna artêşa Îraqê bigirin.
Gava êrîşa bejayî dest pê kir, şerekî dijwar di navbera Pêşmerge û hêzên Îraqê de qewimî. Piştî du saetan ji şerê dijwar, artêşa Îraqê têkçûneke mezin xwar û neçar ma ku ber bi baregeha leşkerî ya Derbendîxanê ve vekişe.
Her çend şer bû sedema ziyanên giran ji bo hêzên Îraqê, bi ziyanên mezin li alav û personelên wan, Hêzên Pêşmerge tenê du birîndar dan.
Çavkanî:1- هۆشەنگ صالح نەجار، شۆرشى ئەیلوول لە رۆژنامە و بڵاوکارەو عێراقیەکاندا 1961 – 1976، چاپخانەى دانشفەڕ، هەولێر – 2023.
2- هاوکار کەریم حەمە شەریف، شۆڕشی ئەیلوول، چاپخانەى زانکۆى سەلاحەدین، چاپى یەکەم، هەولێر، 2012.
3- مسعود بارزانی، بارزانی و بزوتنەوەى ڕزگاریخوازی کورد، بەرگی سێیەم، بەشی یەکەم، شۆڕشی ئەیلوول 1961-1975، چاپخانەى وەزارەتى ڕۆشنبیرى، چ: یەکەم، هەولێر، 2004.
4- خۆشەوى عەلى کانیە لنجى، بیرەوەریەکانى عەزیز قادر حەمەد سورچى، چاپخانەى دانیشفەر، چاپى یەکەم، هەولێر - 2023.