Hêzên Pêşmerge di 5ê Çileya 1987an de rûbirûyê astengiyeke mezin bûn, dema ku artêşa Îraqê û hêzên kirêgirtî (caş) êrîşeke berfireh li deverên Atruş û Şêxan û herêmên derdorê dest pê kirin. Êrîşkarên ku bi tank, wesayîtên zirxî, top û balafirên şer piştgirî lê dihat kirin, ketin şerekî dijwar ku 13 heta 15 rojan dom kir. Tevî ku hêzên hikûmetê karîn hin deveran dagir bikin, Hêzên Pêşmerge bi piştgiriya hêzên sivîl ên herêmî, berxwedaneke balkêş nîşan dan û di dawiyê de bi ser ketin.

 

Atruş wekî navçeya herî kevnar a Kurdistanê tê naskirin, ku li herêma Badînan a navçeya Şêxanê cih digire. Nifûsa wê bi giranî ji Kurdên misilman pêk tê, herwiha xirîstiyan û êzidî jî li herêmê dijîn. Mîna gelek deverên din ên Kurdistanê, gundê Atruşê ji ber piştgiriya bêdawî ya xelkê herêmê ji bo şoreş û berxwedanê, gelek caran rastî wêraniyê ji aliyê rejîma Baas ve hatiye. Lewma, hikûmetê dest bi operasyonên leşkerî kir da ku bandora şoreşa Kurdî kêm bike û desthilata dewletê ji nû ve saz bike.

 

Êrîşeke mezin li herêmê pêk hat, ku ji aliyê artêşa Îraqê ve di 4ê Çileya 1987an de hate birêvebirin. Wan hêzeke mezin bi cih kir û dest bi girtina rêyên Sarsing û Bamernê kirin. Herwiha, wan hêzên alîkar anîn Deraluk û Şêxanê. Di heman demê de, serkirdayetiya şoreşgerî bi rêya peyamên telgrafê ji komîsyonên Şêxan û Akrê derbarê tevgerên leşkerî yên li Bakirman, Atruş, Kore Gavana, Bagera û Suwaratuka agahdarî wergirtin. Di 5ê Çileya 1987an de, artêşa Îraqê bi piştgiriya kirêgirtiyên bi navê "caş" piştî saet 12ê şevê êrîşî çeperên Pêşmergeyên li Şêxanê kirin. Komeke din a kirêgirtiyan ji herêma Soranê tevlî şer bûn. Hemû hêz li gundê Qerki Şêx Hadî kom bûn, li wir çeperên topavêjiyê ava kirin û xwe li ser çar navçeyan dabeş kirin:

 

  1. Navçeya Atruşê heta Kela Kanîka heta lûtkeya Birokyatê. Hêzên Pêşmerge û Hêzên Sivîl ên gundên Kanîka, Birokyat, Şakewte, Kanî Mazî û Bebadî li hember wan sekinîn.

  2. Navçeyên Nesra heta Hasnka. Ew ji aliyê Hêzên Pêşmerge û Hêzên Sivîl ên gundên Nesra û Hasnka ve hatin paşvekişandin.

  3. Navçeyên Baraş Siyar û Spindara. Wan li kêleka du rêxistinên Pêşmerge û Hêzên Sivîl ên Siyar û Spindar û gundên derdorê şer kirin. Ji ber belavbûna hemû fujan û hêzan di wê qonaxa şoreşê de, Hêzên Pêşmerge li ser bingeha rêxistina Partî ya li herêmê ji nû ve hatin avakirin.

  4. Li navçeya Bakirman û li ser çemê Rbatke Sedra, Hêzên Pêşmerge bi fermandariya Tamar Koçer û Hêzên Sivîl li dijî dijmin şer kirin. Di dirêjahiya şevê de, şerên dijwar li her çar navçeyan rû dan û hêzên hikûmetê nekarîn ti pêşveçûnekê bi dest bixin. Gava sibehê bû, artêşa Îraqê dest bi topbarankirin û êrîşên hewayî li ser deverên Berwarî û Mazûrî kir. Ji ber tirsa li ser jiyana xwe, jin û zarokan di zivistana dijwar de li şikeft, newal û beşên Çiyayê Garê penah dîtin. Di vê navberê de, yên ku şiyana wan a şer hebû çek hildan û ber bi eniyên şer ve çûn.

 

Li gorî peyama telgrafê ya ku ji aliyê Hêzên Pêşmerge yên li herêma Şêxanê ji bo serkirdayetiya şoreşgerî hatiye şandin, di 6ê Çileya 1987an de, hikûmetê sê êrîşên bêserkeftî li ser Kela Kanîka ya li eniya Atruşê pêk anîn. Piştre, bi alîkariya kirêgirtiyan (caş) û hêzên komando, wan karî bikevin nav Kela Kanîka û Pêşmergeyekî Partiya Komunîst şehîd bixin. Û hêzên hikûmetê dest danîn ser cenazeyê Pêşmergeyê şehîd. Herwiha, paşê wê êvarê, leşkerên hikûmetê ber bi Hasnaka ve pêşve çûn, li wir çend serok û şêwirmendên (Caş) tevlî pevçûnê bûn û di dema şer de zêdetirî 20 êrîşên hewayî ji aliyê helîkopteran ve hatin kirin. Lê belê, tevî ku hêzên hikûmetê ziyanên mezin dîtin, Pêşmergeyên me du şehîd, endamekî winda û endamekî birîndar dan. Di heman demê de, hikûmetê ji navçeya Bakirman ber bi Ware Merge ve pêşveçûn çêkir.

 

Tevî germahiya sar, şerê dijwar di 7ê Çile de li eniya Şêxanê berdewam kir. Artêş û hêzên hikûmetê ji navçeya Atruşê ber bi Kela Kanîka, Bewze û deverên Hasinaka ve di aliyê Şêxanê de êrîş kirin. Lê dîsa jî, Hêzên Pêşmerge yên Şêxanê berxwedaneke balkêş nîşan dan û bi serkeftî êrîşên hikûmetê paşve xistin. Herwiha, Şaxa 1 bi serokatiya Seyîd Salih û hêzek ji herêma Duhokê bi fermandariya Se’dûn Korkî û Mihemed Şefîq tevlî şer bûn da ku piştgiriya Hêzên Pêşmerge yên Komîsyona Gulanê bikin.

 

Di 8ê Çileya 1987an de, pevçûn li devera Şêxan berdewam bû. Hêzên Pêşmerge yên ji herêma Dihokê gihîştin sînor da ku alîkariyê bidin Hêzên Pêşmerge yên li Şêxanê, di heman demê de Pêşmergeyên ji herêma Zaxo jî di rê de bûn da ku piştgiriya xwe pêşkêş bikin. Di vê demê de, kirêgirtiyan ji Ware Merke ya li pişt Bakirmanê vekişiyan û bi lez reviyan, gelek alavên xwe li pey xwe hiştin. Li eniya Spîndarê, Pêşmergeyên Şêxan û Dihokê êrîşî kirêgirtiyan kirin û di encamê de ew têk birin. Wekî din, hejmareke zêde ya şervanên dijmin hatin kuştin û hin termên wan ji aliyê Pêşmerge ve hatin girtin. Her wiha, heşt kirêgirtiyên ji Dihok, Şêxan û Kanî Masî ji aliyê Pêşmerge ve hatin girtin û Pêşmerge her wiha karî heşt kalaşnîkov û RBKekê bi dest bixe. Mixabin, di aliyê Pêşmerge de jî ziyan hebûn, du Pêşmergeyên ji Şêxan û Zaxoyê şehîd bûn. Her wiha, endamekî Hêzên Sivîl ku li gundê Hasînka rûdinişt, winda bû.

 

Di 9ê Çileya 1987an de, hêzên hikûmetê li navçeyên Spîndarî, Bakirman û Hasînka rastî têkçûneke mezin hatin, tenê keleha Kanîka di bin kontrola wan de ma.

 

Ziyan bi vî awayî hatin ragihandin:

- Li eniya Kanîka, çil kes hatin kuştin, di nav wan de du serbaz û betalek hebûn. Her wiha, 5 leşker ji aliyê Pêşmerge ve hatin girtin.

- Li eniya Spîndarê, 32 leşker hatin kuştin an birîndar bûn, çar term ji aliyê Pêşmerge ve hatin girtin û heşt leşker wek dîl hatin girtin.

- Li Hesenayê, hat ragihandin ku 30 leşker hatine kuştin an birîndar bûne.

 

Di şeva 11-12ê Çileya 1987an de, Pêşmergeyên Komîsyona Dihokê operasyoneke partîzanî pêk anîn da ku êrîşên bêrawestan ên hikûmetê yên li ser qadên şer kêm bikin. Di heman demê de, wan li derdora Dihokê mêrxasî û qehremaniyeke mezin nîşan dan. Û wan êrîşî çend baregehên hikûmetê kirin. Her wiha, helîkopterek bi serkeftî hat hedefgirtin û li Atruşê hat xistin. Lê belê, di 14ê Çile de, tundiya şer li eniya Şêxanê zêde bû. Bi piştgiriya tank, top û balafiran, hikûmetê êrîşeke mezin li dijî Hêzên Pêşmerge yên li eniyên Kanîka û Spîndarî hatine bicihkirin, da destpêkirin. Dever bi awayekî bêrawestan hat bombebarankirin, lê tevî vê yekê, Pêşmerge karî hinek ji wan axên ku berê di destê wan de bûn li Sîdera, Barane û Kanî Mazê ji nû ve bi dest bixin. Wekî din, hêzên hikûmetê di dema pevçûnan de rastî ziyanên mezin hatin. Mixabin, pevçûnê her wiha bû sedema şehîdbûna yekî û birîndarbûna yanzdeh kesan di nava Hêzên Pêşmerge de, her wiha du şehîdên Hêza Sivîl jî hebûn.

 

Di 15ê Çileya 1987an de, êrîşên artêşa Îraqê û kirêgirtiyan nêzîkî baregeha Komîsyona Şêxanê bûn. Lê belê, ji ber berevaniya xurt a Pêşmerge neçar man vekişin û têk biçin. Û di heyama 13 heta 15ê Çileya 1987an de, şerekî bêrawestan û berdewam hebû. Lê belê, Pêşmerge, ligel Hêzên Sivîl, stratejiyeke baş-hevrêzkirî pêk anîn ku di dawiyê de bû sedema têkçûna dijmin. Lê mixabin, kirêgirtiyan li çend gundan, di nav de Bebadî, Karava û Agoş, wêranî kirin, li wir talan kirin û agir berdan mal û milkên xelkê.

 

Di wê heyamê de ku Pêşmerge bi berevanîkirin û bersivdana êrîşên bêrawestan ên hêzên hikûmetê re mijûl bûn, wan berdewam kirin li ser cîbicîkirina erkên xwe yên Pêşmergetiyê. Di 21ê Çileya 1987an de, Pêşmergeyên ji Rêxistinên Şehîd Emîn Nesrî û Şehîd Mehmûd Yezîdî li herêma Şêxanê, ligel Rêxistina Şoreşê ya li Zaxoyê, bi topên 120mm li Şarman û Bakirmanê li ser baregehên kirêgirtiyan ên ku di bin fermandariya Erşed Zebarî de bûn, êrîşên topan pêk anîn.

 

Piştî ku pevçûn bi dawî bû, artêşa Îraqê û kirêgirtiyên wan rastî ziyanên mezin hatin. Hat ragihandin ku nêzîkî 300 şervan û leşker hatine kuştin. Her wiha, 12 wesayîtên leşkerî hatin têkbirin û Pêşmerge dest danî ser 30 tivingên kalaşnîkov û miqdarek mezin ji cebilxaneya 120mm. Mixabin, ziyanên şoreşê ji 30 şehîd û endamên birîndar ên ji her du aliyan, Pêşmerge û Hêza Sivîl, pêk dihat.

Çavkanî:

1- مه‌سعود بارزانی، بارزانی و بزوتنه‌وه‌ی ڕزگاریخوازی كورد، به‌رگی چواره‌م، 1975-1990 شۆڕشی گوڵان، به‌شی دووه‌م، چاپی یه‌كه‌م، چاپخانه‌ی ڕوكسانا، 2021.

2- https://www.facebook.com2714717478634550 

3-شیمال زێباری، هنده‌ك ڕاستیین ڤه‌شارتی د شۆڕشا گولانی دا، چاپی یه‌كه‌م، چاپخانه‌ی ڕۆژهه‌ڵات، هه‌ولێر – 2015.  

 4- غازی عادل گه‌ردی، پێشمه‌رگه‌یه‌ك له‌ خزمه‌ت بارزانیدا... حه‌جی بێڕۆخ، به‌رگی دووه‌م چاپی دووه‌م، توركیا- 2021