Hacî Omeran dikeve 183 km bakurê rojhilatê Hewlêrê, ser bi qezaya Çoman ve li ser sînorê Herêma Kurdistanê û Komara Îslamiya Îranê ye. Cihê erdnîgarî yê herêmê kiriye ku gelek bûyerên dîrokî yên girîng bibîne, bi taybetî rola berbiçav a ku di şoreşên Kurdistanê de lîstiye, ya herî berbiçav jî destpêkirina Şoreşa Eylûlê (1961-1975) bi serkirdatiya Mela Mistefa Barzanî bû, herwiha di destpêkirina Şoreşa Gulanê de jî, ku yekem şehîdê şoreşê birêz Ebdullah bû di 26ê Gulana 1976an de. Herwiha gelek şer û mêrxasî li herêmê qewimîn. Di salên 1980 heta 1988an de Hacî Omeran û gundên wê bi temamî hatin wêrankirin, lê di bihara sala 1991ê de ji ber raperîna mezin a gelê Kurd herêm bi temamî hat avakirin.
Piştî destpêkirina Şoreşa Gulanê baregeha Mekteba Siyasî ya Partiya Dêmokrata Kurdistanê li gundê Kober li Xaneyê (Pîranşar) li Rojhilatê Kurdistanê bû. Wisa dixuye ku topavêjên Artêşa Iraqê di wê heyamê de bi topbarana bêserûber pêşmerge aciz kirine, lewra serkirdatiya şoreşê biryar da ku karekî bike da ku topbarana topavêjan ji herêmê dûr bixe. 60 pêşmerge bi serkirdatiya Zekerya Yehya Xan, Yasîn Bêroxî, Ehmed Keşxe Kelalî, Hesen Axa Zêwî û Omer Osman ji bo cîbicîkirina operasyonê hatin erkdarkirin.
Hêzê ji gundê Hecî Birayîm derket, çiyayê Qendîla Biçûk derbas kir û ber bi çiyayê Kodo ve çû. Pozîsyonên wê Hacî Omeran, Rayat, Çoman û herêmên derdora wan kontrol dikirin. Ji wir pêşmergeyan topavêjên Îranê agahdar kirin ku dest bi topbarana tabûra topavêjên rejîma Iraqê û baregeha wê ya serbazî li Hacî Omeran bikin. Piştî diyarkirina cih, baregehên Artêşa Iraqê û topavêjên wê du-sê rojan rastî topbarana dijwar hatin. Ji ber topbarana topavêjan, hêzên Artêşa Iraqê nekarîn li ber xwe bidin, ziyanên mezin dîtin û ev yek bû sedem ku paşve vekişin û ji herêmê dûr bikevin.
Dema ku serkirdatiya şoreşê bawer kir ku şerê di navbera Îraq û Îranê de dikeve qonaxeke dijwar, lewra diviyabû vê derfetê bi kar bîne. Lewra civînek bi serkirdeyên serbazî yên şoreşê re li dar xist, tê de rewşa şerê di navbera her du dewletan de bi hûrgilî hat gotûbêjkirin. Wisa dixuye ku li gorî agahiyên hatine bidestxistin, herêmên sînorî ji hêzan hatine valakirin, lewra çêtir bû ku şoreş wan herêman kontrol bike. Ji bo cîbicîkirina vê ramanê, serkirdatiya şoreşê biryar da ku êrîşekê bîne ser Hacî Omeran û armanc azadkirina wê bû, lê serkirdatiyê bi astengiyekê re rû bi rû ma, ew jî ew bû ku bilindahiyên herêmê di wê heyamê de di bin kontrola Partiya Dêmokrata Kurdistanê ya Îranê de bûn.
Di şeva 17/18ê Cotmeha 1980an de, hêzên pêşmerge yên ser bi Partiya Dêmokrata Kurdistanê ya Îranê ve bi piştevanîya topavêjên Iraqê êrîşî baregeha serbazî ya Xaneyê (Pîranşar) kirin û bi dijwarî topbaran kirin. Piştî êrîşê, hêzên Partiya Dêmokrata Kurdistanê ya Îranê Hacî Omeran vala kirin. Serkirdatiya şoreşê hêzên pêşmerge şandin bilindahiyên herêmê û ji hikûmeta Îranê xwestin ku di êrîşê de alîkariya wan bikin. Tevî ku razî bûn, lê alîkarî ne wekî ku dihat hêvîkirin bû. Piştî hevdîtina serokê Partiya Dêmokrata Kurdistanê Mesûd Barzanî bi berpirsiyarên pêşmergeyan re, erkên êrîşê bi vî rengî ji wan re diyar kirin:
- Elî Xelîl, Sebrî Nêrweyî, Elî Şaban û Necmedîn Goronî ji bo newala Ayna û Meran hatin erkdarkirin da ku zextê li ser rêya Çoman – Hacî Omeran bikin, bi serkirdatiya Elî Xelîl, berpirsiyarê mihwerê.
- Mûlazim Elî û hêzên şaxê duyem ji aliyê Kondêjor ve daketin ser rêya Rayat..
- Hemîd Efendî, serbaz Yasîn, şaxê çarem, Tehsîn Nêrweyî û Ebdulrehman Taha ber bi newala Sîberê ve ji rojhilatê Hacî Omeran.
- Berpirsiyariya Şîwêreşê radestî Heso Mîrxan Jajokî hat kirin, hêzên şaxê duyem radestî Resûl Feqê, Ebdullah Qado, Fêzo Selîm Xan û Mela Resûl hatin kirin ji bo rêya Hacî Omeran da ku jê derbas bibin. Herwiha Hacî Bêroxî û Reşîd Îsomrî li Qemtere wek hêzên hêzî man. Dr. Roj Nûrî Şawês, serok Ebdullah û Azad Berwarî û Fettah Axa bi awayekî meydanî û serkirdatî çavdêriya şer dikirin.
Di 11ê Mijdara 1980an de, hemû karên têkildarî êrîşê temam bûn û her hêzek çû cihê xwe yê taybet. Alîkariyên Îranê ji bo piştevanîya şer topbarana baregehên Artêşa Iraqê, pêşkêşkirina alîkariya lojîstîk û veguhastina şehîdan û birîndaran bi helîkopteran dihewand. Herwiha Îranê soz da ku bi balafirên şer piştevanîya pêşmergeyan bike di rewşa gihîştina helîkopterên Artêşa Iraqê de, tevî ku soz dabûn lê ne wekî ku dihat xwestin bû. Tevî ku rewşa hêzên hikûmetê ji ya ku pêşmergeyan fêm kiribû bihêztir bû, lê li gorî agahiyên gihîştine wan, tenê astengiya sereke berf û sermayê bû.
Êrîş di 15ê Mijdara 1980an de dest pê kir. Di destpêkê de topavêjên Îranê ew herêmên ku pêşmergeyan çavdêrî dikirin topbaran kirin, lê ne li gorî asta hêviyan bû, carinan topên wan nêzîkî lêdana hêzên pêşmerge li ser çiyayê Şîwêreşê dibûn. Hêzên pêşmerge sê pozîsyonên girîng li mihwerê Sîberê kontrol kirin û pênc serbaz dîl girtin, lê ji ber berf û bahozan li bilindahiyan rastî zehmetiyan hatin.
Di destpêkê de, êrîş pir serkeftî bû, hêzên pêşmerge li Hacî Omeran pozîsyonên nêzîkî mizgeftê kontrol kirin û termên gelek serbazên Iraqî li meydana şer hiştin, lê piştî nûçeya şehîdbûna Fettah Axa û hejmarek ji pêşmergeyên hêza Hacî Bêroxî ji ber topbarana topavêjan, kampanya aram bû.
Ev mêrxasî 48 saetan berdewam kir û gelek cih ketin destê pêşmergeyan, lê ji ber metirsiya berfê ya ku rê girtibû biryara vekişînê hat dayîn û ji ber sermaya dijwar zehmet bû ku pêşmerge li ber xwe bidin. Herwiha hêzeke mezin a rejîmê li Diyana amade bû ji bo êrîşkirina ser hêzên pêşmerge. Ziyanên Artêşa Iraqê di şer de ketina zêdetirî 70 serbazan di navbera kuştî û birîndaran de bû, herwiha pênc kesên din jî dîl hatin girtin û hêzên pêşmerge dest danîn ser hejmareke mezin ji çek û cebilxaneyan.
Piştî biryara rawestandina êrîşê, hêzên pêşmerge vekişiyan û hêzên komando yên ser bi Artêşa Iraqê ve vegeriyan pozîsyonên xwe yên berê. Hêzên pêşmerge mehekê li gundê Temerciyan li nav axa Rojhilatê Kurdistanê man, lê bi awayê dewriye derdiketin bilindahiyên herêmê.
Ziyanên hêzên pêşmerge di vî şerî de 14 şehîd û 26 birîndar bûn, piraniya wan ji ber topbarana dijwar a topavêjên Artêşa Iraqê bûn. Wekî ku di pirtûka Barzanî û Tevgera Rizgariya Kurdistanê de hatiye gotin, rewşa hêzên hikûmeta Iraqê ji ya ku hêzên pêşmerge li gorî agahiyên ku bi dest xistibûn texmîn dikirin, bihêztir bû. Ev ji aliyekî, ji aliyê din ve jî sermaya demsalê rê li ber wê girt ku pêşmerge Hacî Omeran bi temamî kontrol bikin û azad bikin û bi awayekî mayînde tê de bimînin, bi taybetî bilindahiyan.
Çavkanî:1- Omer Osman, Jiyana Kurdekî, bergê yekem û duyem, çapa duyem, (Çapxaneya Mukriyan- Hewlêr-2008).
2- Mesûd Barzanî, Barzanî û Tevgera Rizgariya Kurd, bergê çarem 1975- 1990 Şoreşa Gulanê beşa duyem çapa yekem, (Çapxaneya Roksana- 2021).
3- Xazî Adil Gerdî, Pêşmergeyek di xizmeta rêbaza Barzanî de Hecî Bîroxî, bergê duyem, çapa duyem, (Tirkiye- 2021).
4- Hecî Mîrxan Dolemerî, Geran bi dû dadperweriyê de, bergê duyem, çapa duyem, (Kurdistan- 2021).