Di payîza sala 1969an de, kefa hêz û serkeftinê ber bi Şoreşa Eylûlê ve çû, wekî encama têkçûnên li pey hev ên hêzên hikûmetê di artêş û hêzên komando û sîxuran (caş) de, di kampanyayên serbazî yên ku herêmên şoreşê bi berfirehî girtibûn, bi piştgiriya tank, top, balafir û çekên pêşketî. Serkirdayetiya şoreşê neçar kir ku planeke hûrgilî ji bo êrîşkirina li ser eniya Merkeyê û derxistina artêş û sîxuran ji herêmê deyne, ya ku ji du fujan pêk dihat û her wiha ji sîxuran (caş) du qatê du fujan dihewand.

Pêşmergeyên ku serkirdayetiya şoreşê erkdar kiribûn ji bo beşdarbûna di vê êrîşê de, beşek ji hêza Rizgarî û beşek ji hêza Kawa û çend yekîneyên hêza Helgurd dihewand. Fermandariya wan Fermandeyên Faxir Mêrkesorî, Heso Mêrxan û Ebdullah Sadiq dikirin. Fermandeyên qada şer Ezzedîn Qere Mihemed, Mam Weso Dizeyî, Erîf Derwêş û Feqî Hemdemîn bûn.

6ê Mijdara 1969an dîroka êrîşê bû, û Pêşmerge di dem û cihê diyarkirî de wekî ku hatibû plankirin êrîş kirin. Ew ji saeta yekem ve gav bi gav pêşve diçûn. Dibêje Mesûd Barzanî di pirtûka xwe ya Barzanî û Bizava Rizgarîxwaza Kurd de derbarê vê melbenda Pêşmerge de: Dezgeha peywendiyan di dezgehên ewlehiyê de ji min re ragihand ku tevlihevî û alozî gihîştiye refên dijmin û yekîneyên artêşê fermandeyên xwe hiştin û serî hildan û reviyan. Baregeha her du fujan tevlî serhildêran bûn, û fermandeyê seriyekê hat kuştin. Moralê sîxuran (caş) têk çû û ji bo dijmin tiştek ji bilî lûtkeya Çiyayê Asos nema. Gava ku ev lûtke were girtin, serkeftin dê temam bibe û dijmin dê Merkeyê bi temamî bihêle.

Piştî saetekê Hêzên Pêşmerge lûtkeya Asos girtin û hêzên hikûmetê reviyan Sersiyan û operasyona Pêşmerge li herêmê sê rojan dom kir, di wê demê de hemû herêm ket destê Hêzên Pêşmerge. Wekî encama vê operasyona Pêşmerge, hêzên hikûmetê ziyanên giran dîtin, di nav wan de zêdetirî 230 kuştî di nav wan de fermandeyê sîxuran (caş) bi navê Elî Abas Axa, û hejmareke mezin ji çek, zexîre, alavên şer û kelûpelên xwarinê ketin destê Pêşmerge.

Serkeftina Pêşmerge di melbenda Merkeyê de çend encam bi xwe re anîn:

1. Hinek niştecihên herêmê, di nav wan de hinek ji mîrên Mîr Awdiliyan, di bin siya serkeftinên artêşê yên berê de dixwestin tevlî hikûmetê bibin. Lê serkeftina Pêşmerge û têkçûna hêzên hikûmetê nêrîna wan guhert û ji helwesta xwe vekişiyan ji bilî hindikan.

2. Hejmareke mezin ji hêzên koma ser bi Ofîsa Siyasî ya kevin helwestên xwe guhertin û koma xwe hiştin û tevlî şoreşê bûn.

     

3. Hêzên Artêşa Iraqê ji êrîşê derbasî berevaniyê bûn, û li vê derê nesekinîn, belkî fikirîn ku di siyaseta xwe ya êrîşkar de çavdêriyê bikin û dest ji hewldanên serbazî yên tepeserkirinê berdin û li çareseriyeke aştiyane ya danûstandinê ligel şoreşa Kurd bifikirin. Ji ber ku tiştê ku wan plan kiribû bi rêya dagirkeriya serbazî pêk nehat.

Be'siyan gihîştin wê encamê ku ew nekarin şoreşa Kurd bitepisînin, wekî ku ji daxuyaniya Wazîrê Berevaniyê yê Îraqê yê wê demê Herdan Tikrîtî diyar dibe ku dibêje: "Di rastiyê de, Kurdan karîn bi berxwedana xwe ya qehremanane hikûmetê nîv sedsalê têk bibin heta radeyekê ku em ditirsiyan ku eger şer berdewam bike, Bexda dê bikeve destê Barzanî. Û her wiha dibêje: Hejmara qurbaniyên Artêşa Iraqê di nav mehekê de beriya rêkeftina 11ê Adara 1970yî, heftane 362 kuştî û birîndar bûn. Lewma, hikûmeta navendî nekarî berxwedanê bike û daxwaza rawestandina şer û danûstandinan ligel serkirdayetiya şoreşê kir, ya ku bû sedema rêkeftina 11ê Adarê.

Çavkanî:

1- Mesûd Barzanî, Barzanî û bizava rizgarîxwaza Kurd, bergê sêyem, beşa duyem, Şoreşa Eylûlê 1961-1975, çapa yekem, Hewlêr - 2004.

2- Arî Kerîm, Çend rûpelên zindî di Şoreşa Eylûlê de, çapxaneya Xebat, Dihok - 1999.

3- Senger Îbrahîm Xoşnaw, Bûyerên serbazî yên Şoreşa Eylûlê 1970-1975, çapa yekem, Hewlêr - 2022.

4- Xoşewî Elî Kanîelincî, Bîranînên Ezîz Qazî Hemed Sûrçî, çapxaneya Danişfer, Hewlêr - 2023.

5- Karwan Cewher Mihemed, Îdrîs Barzanî 1944-1987 jiyan û rola siyasî û serbazî di bizava rizgarîxwaza Kurd de, çapxaneya Hêvî, Hewlêr - 2019.