Herêma Batûfa yek ji wan cihan bû ku ji destpêka şoreşê ve rastî êrîşa Artêşa Iraqê hat. Artêşa Iraqê di Gulana 1962an de bi hejmareke mezin ji serbaz û milîsan û bi piştgiriya tank, top, zirxpoş û hêza asmanî di bin fermandariya eqîd Mecîd El-Sebawî de ku fermandariya hêzên hikûmetê li Behdînan dikir, êrîşa xwe li ser herêmê dest pê kir. Êrîşa hikûmetê di 21ê Gulanê de ji Zaxo dest pê kir ji bo kontrolkirina baregeha hêza 1 li herêma Berwarî, di demekê de ku devereke erdnîgarî ya berfireh a Behdînan di bin kontrola şoreşê de bû. Herwiha Barzanî, rêberê şoreşê, çû herêma Soran ji bo şoreşê bigihîne hemû deverên din. Hêzên Pêşmergeyên Kurdistanê yên rêkxistî bi çekên sivik, ku di nav de tivingên brîtanî û Birno hebûn, li ber Artêşa Iraqê ya mezin û bi çekên herî nûjen hatin. Fermandariya herêma Zaxo fermandeyê hêzê Îsa Siwar û alîkarê wî Elî Halo dikirin.
Artêşa Iraqê êrîşa xwe 45 rojan berdewam kir, lê nekarî hêzên xwe ji rêya Zaxo-Batûfa ya lezgîn ber bi gundên derdorê ve bibe. Di nava şer de, serbazekî tevlî refên şoreşê bû bi hawanekê (girêka 3) û arasteya lûleya hawanê ber bi Artêşa Iraqê ve guhert û dest bi topbarankirina wan kir. Balansa şer di cih de guherî, heta ku bandor li ser balafiran jî kir dema ku hêz li qada şer dadixistin û cihên daxistinê topbaran dikirin. Ev yek erkê daxistina artêşê ji bo wan zehmet kir.
Artêşa Iraqê di vê şerî de zêdetirî deh êrîş li ser gundên Kelxwar, Dehlî û Xîzaw pêk anîn, lê nekarî bigihêje wan, lewma dest bi topbarankirina wan bi awayekî tund kir. Topbaranê ziyanên mezin gihand xelkê gund ji ber hilweşandin û şewitandina malên wan û valakirina wan ji bo parastina jiyana xwe. Herwiha sîxuran (caş) êrîşî gundê Bexbarî kirin tevî ku gund hatibû valakirin. Lê hêzên Pêşmerge rê li ber wan girtin û li ber êrîşê rabûn tevî ku du malên gund ji aliyê sîxuran ve hatibûn şewitandin.
Dema êrîşa artêşê gihîşt gundê (Ava Kenîn) li nêzî Batûfa, hêzên Pêşmerge bi fermandariya Îsa Siwar soz dan ku rê nedin wan bigihêjin armancên xwe. Tevî ku hêzên hikûmetê gihîştin kampa serbazî ya Batûfa, lê Pêşmerge rê li ber wan girt ku zêdetir pêş ve biçin. Wan gelek hewl da ku wan dûr bixin, lê nekarîn û neçar man wan dorpêç bikin. Piştî ku hêzên hikûmetê hewl dan dorpêçê bişkînin û plana xwe pêk bînin, hewlên wan têk çûn û şer di navbera wan de berdewam kir, ku di encamê de fermandeyê hêzên hikûmetê eqîd Mecîd El-Sebawî û hejmarek serbaz hatin kuştin. Piştî kuştina fermandeyê wan û mayîna hêzên hikûmetê li herêmê bo dema 21 rojan, Pêşmerge destûr da wan ku vegerin Zaxo. Piştî vekişîna hêzên hikûmetê, metirsiya li ser baregeha hêza yekem li Zaxo neman.
Artêşa Iraqê di êrîşa ku 45 rojan berdewam kir de, bi texmînî 200 kuştî û birîndar dan, di nav wan de Mecîd El-Sebawî û hejmarek efserên din, herwiha gelek alavên serbazî hatin wêrankirin û balafirek li nêzî gundê Avakenîn hat xistin. Piştî bidawîbûna şer, ziyanên Pêşmerge di şehîdbûna pênc Pêşmergeyan û welatiyên ku di hêzên berevaniya neteweyî de bûn û piştgiriya Pêşmerge dikirin, hatin temsîlkirin.
Çavkanî:1- Arî Kerîm, Çend lapereyên zindî di Şoreşa Eylûlê de, Çapxaneya Xebat, Duhok 1999.
2- Mesûd Barzanî, Barzanî û Bizûtneweya Rizgariya Kurd, berga sêyem, beşa yekem, Şoreşa Eylûlê 1961-1975, çap: yekem 2004.
3- Hojîn Mesûd Serneyî, Şoreşa Eylûlê li devera Behdînan 1061- 1975, çapa yekem, 2018.
4- Hacî Mîrxan Dolemerî, Geran bi dû dadperweriyê de, berga yekem, çapa duyem, Çapxaneya Esra, Taran, 2021.
5- Şewket Mela Îsmaîl Hesen, Rojane di dîroka Şoreşa Eylûlê de, çapa yekem, Hewlêr, 2007.