Li gorî dabeşkirina qonaxên karê rêxistinî (YXK), sala 1964an wekî destpêkirina karê نهênî yê rêxistinê tê hesibandin ku di sala 1961ê de dest pê kiribû, rêxistin ji wê salê heta 1970yî, rûbirûyê rewşeke nehevseng bû ku jê re qonaxa hejandinê dihat gotin. Di vê qonaxê de, du aliyên rêxistinê bi heman navî (Yekîtiya Xwendekarên Kurdistanê) di dezgehên perwerdeyê de hewl didan xwendekaran bikişînin nava refên xwe, ji bo vê mebestê ew di pêşbirkeke nebaş de bûn1.
Berî gotûbêjkirina her qonaxeke karê Yekîtiya Xwendekarên Kurdistanê, pêwîst e mirov li rewşa Partiya Dêmokrata Kurdistanê (PDK) di wê qonaxê de binêre, da ku bûyerên di nava rêxistinê de zelal bibin. Nemaze ku Yekîtiya Xwendekaran yek ji organ û stûnên herî girîng û bibandor ên partiyê bû û bûyerên navxweyî û derveyî yên partiyê bandoreke rasterast li ser rêxistinê dikirin.
Piştî rêkeftina 10ê Sibata 1964an a di navbera şoreş û hikûmetê de, di Ofîsa Siyasî ya Partiya Dêmokrata Kurdistanê (PDK) de armanca wan ew bû ku bi veqetandina Silêmaniyê ji PDK û şoreşê, li dijî rêkeftinê nerazîbûnê nîşan bidin. Ew ji Partiya Dêmokrata Kurdistanê (PDK) veqetiyan û di dîroka Kurdî ya hevdem de bi navê "Celalî" hatin naskirin2.
Her çend hewldanên vê veqetandinê vedigerin dawiya sala 1963an, lê di sala 1964an de û piştî meha Sibatê, bi awayekî eşkere li ser partiyê derket. Kongreya Çarê ya Yekîtiya Xwendekarên Kurdistanê (YXK) nîşaneyeke zelal a vê dabeşbûna di nava partiyê de ye, ji ber ku vê koma Ofîsa Siyasî hewl da bêyî vexwendina endamên Behdînanê, sekreteriyekê ji xwe re ji bo rêxistinê ava bike. Lewma, piraniya endamên Sekreteriya Yekîtiya Xwendekaran li Silêmaniyê hatin hilbijartin.
Di 8ê Hezîrana 1964an de, vê Sekreteriyê daxuyaniyek li dijî Serok Mistefa Barzanî û Partiya Dêmokrata Kurdistanê (PDK) bi navê "Mansibê me li hember Mela Mistefa Barzanî û Partiya Dêmokrata Kurdistanê" derxist. Bersiva vê daxuyaniyê di 19ê Tebaxa 1964an de ji aliyê Komîsyona Amadekar a Yekîtiya Xwendekarên Kurdistanê li Silêmaniyê ve hat dayîn, ku tê de piştevaniya xwe ji bo Serok Mistefa Barzanî, şoreşê û Partiya Dêmokrata Kurdistanê5 dubare kirin.
Rêkar û biryarên konferansê
Ji ber ku koma veqetandî ya Ofîsa Siyasî kêmîneya partiyê pêk dianî, serkirdayetiya Yekîtiya Xwendekaran ku bi temamî xwe dabû berjewendiyên wê komê, ne xwediyê şiyan û desthilata birêvebirina karên rêxistinê bû. Lewma biryar hat dayîn ku konferansa rêxistinê di zûtirîn dem de were lidarxistin6.
Wekî encama nerazîbûna navendên rêxistinî yên Yekîtiya Xwendekarên Kurdistanê li hember performansa desthilatdar a sekreteriya kongreya çarê û marjînalîzekirina xwendekarên devera Behdînanê di kongreya çarê de, nemaze ku serkirdayetî nûnertiya beşek ji parêzgeha Silêmaniyê dikir. Lewma, di destpêka meha Tebaxa 1964an de, şeş meh piştî kongreya çarê, nûnerên xwendekaran konferansa xwe ya duyê bi awayekî eşkere li deverên azadkirî yên parêzgeha Silêmaniyê li gundê Kanî Masî lidar xistin. Di konferansê de komîteyeke nû ya serkirdayetiyê hat hilbijartin da ku rê ji bo kongreya pêncê xweş bike.
Sekreteriya nû, ku jê re komîteya amadekar jî dihat gotin, bi vî awayî hatin hilbijartin:
1- Bekir Husên - Rêxistina Silêmaniyê
2- Celal Heme Elî - Rêxistina Silêmaniyê
3- Ednan Hacî Mûsa - Rêxistina Bexdayê
4- Hewêz Dizeyî - Rêxistina Bexdayê
5- Ebdulwehab Talebanî - Rêxistina Kerkûkê
6- Cewad Mihemed Şêrwanî - Rêxistina Hewlêrê
7- Ebdulkerîm Fendî - Rêxistina Duhokê
Bi vî awayî, hemû rêxistin, berevajî serkirdayetiya Kongreya Çarê, di vê serkirdayetiyê de xwedî nûner bûn.
Çavkanî:1. Arşîva Ensîklopediya PDK.