Mehmûd Elî Osman, nasraw bi Doktor Mehmûd, Doktor Mehmûd Soranî û Doktor Mehmûd Osman, di kongreyên şeşem، heftem û heştem de bûye endamê komîteya navendî, di kongreya heştem de wek endamê komîteya navendî û mekteba siyasî ya Partiya Dêmokrata Kurdistanê hatiye hilbijartin, sala 1964 bûye endamê encûmena serkirdatiya şoreşê li Kurdistanê û piştre bûye endamê nivîsgeha cîbicîkar (Al-Maktab al-Tanfîdhî) ya wê encûmenê, di 15ê nîsana 1967an de wek endamê mekteba siyasî ya Partiya Dêmokrata Kurdistanê nûnerê konfransa leşkerî-siyasî ya Kanî Semaq (Hewlêr) bûye, di 10ê kanûna duyem a 1970yî de endamê şanda Partiya Dêmokrata Kurdistanê ji bo danûstandinên derbarê otonomiya ji bo Başûrê Kurdistanê ligel karbidestên partiya Beis a erebî ya sosyalîst li bajarê Bexda bûye, di 11ê adara 1970yî de endamê şanda kurdî bûye ji bo amadebûna merasîma ragihandina otonomiyê ji bo Kurdistanê û gotara serok Mistefa Barzanî di vê merasîmê de li bajarê Bexda xwendiye, di 12ê hezîrana 1988an de bi nûneratiya Partiya Sosyalîst a Kurdistanê (Hizbî Sosyalîstî Kurdistan - HSK) li baregeha Xwakorkê ya Partiya Komunîst a Îraqê li navçeyên azadkirî yên parêzgeha Hewlêrê îmzeya peyrew û bernameya bereya kurdistanî kir, di dîroka 30ê kanûna duyem a 2005an de wek endamê encûmena nîştimanî ya veguhêz a Îraqê li ser lîsteya Hevbendiya Kurdistanî hejmar 130 hatiye hilbijartin.

Jînenîgarî

Mehmûd Elî Osman nasraw bi Doktor Mehmûd Osman, sala 1938an li bajarê Silêmanî ji dayik bûye, qonaxa seretayî li Biyare û Silêmanî, qonaxa navendî û amadeyî li bajarê Silêmanî temam kiriye, sala 1961ê kolêja pizîşkî ya giştî ya zanîngeha Bexda temam kiriye û bekalyoriya pizîşkî wergirtiye, sala 1961ê ji bo yekemîn car nêrîngeha xwe li bajarê Silêmanî vekiriye, di destpêka sala 1974an de emîndarê giştî yê emîndariya tenduristî û karûbarên civakî ya Şoreşa Eylûlê bûye, sala 1975an piştî nesko ya Şoreşa Eylûlê wek penaber rû li Îranê kiriye, şarezayê zimanên kurdî, erebî, îngilîzî, fransî û farisî ye.

Xebatname

Sala 1953an peywendî bi rêzên Yekîtiya Qutabiyên Kurdistanê kiriye, sala 1954an peywendî bi rêzên  Partîyê kiriye, di rêberên xwepêşandanên Bexda de bûye di rêza xwendekaran de, sala 1955an di kongreya duyem de endamê sekreteriya Yekîtiya Qutabiyên Kurdistanê bûye, sala 1956an bûye Sekreterê Yekîtiya Qutabiyên Kurdistanê, sala 1956an hatiye kirin endamê lijneya laqê pêncê yê Partiya Dêmokrata Yekgirtû ya Kurdistanê, di 21ê adara 1957an de beşdarî ahenga Newroza Bexda bûye, sala 1959an di kongreya çarem a Partiya Dêmokrata Kurdistanê - Îraqê de ji ber napêrewîkirinê ji rêzên partî hatiye derxistin. Mehmûd Elî Osman sala 1962an peywendî bi rêzên Pêşmerge kiriye, di meha adara 1963an de peywendî bi rêzên Hêzên Pêşmerge yên Şoreşa Eylûlêyê kiriye û li devera Barzan xizmet kiriye, sala 1964an mamostayê take dibistana navendî ya Şoreşa Eylûlê bûye li Gelale û her di sala 1964an de ji aliyê nûnerên kongreyê ve di kongreya şeşem de wek endamê komîteya navendî ya Partiya Dêmokrata Kurdistanê hatiye hilbijartin û di yekemîn civîna komîteya navendî de wek endamê mekteba siyasî ya partî hatiye hilbijartin, heman sal bûye endamê encûmena serkirdatiya şoreşê li Kurdistanê Îraqê û her di wê salê de bûye endamê nivîsgeha cîbicîkar (Al-Maktab al-Tanfîdhî) ya encûmena serkirdatiya şoreşê li Kurdistanê Îraqê.

Salên (1965-1967) berpirsê tora nihênî ya parastinê bûye li navçeyên di bin desthilata hikûmeta Îraqê de, sala 1965an bûye berpirsê darayî yê nivîsgeha cîbicîkar a ser bi encûmena serkirdatiya şoreşê li Kurdistanê Îraqê, sala 1966an ji aliyê nûnerên kongreyê ve wek endamê komîteya navendî ya Partiya Dêmokrata Kurdistanê di kongreya heftem de hatiye hilbijartin, piştre di yekemîn civîna komîteya navendî de wek endamê mekteba siyasî hatiye hilbijartin, sala 1966an careke din bûye sekreterê nivîsgeha cîbicîkar (Al-Maktab al-Tanfîdhî) ya encûmena serkirdatiya şoreşê li Kurdistanê Îraqê, sala 1966an hatiye kirin endamê lijneya peywendiyên nivîsgeha cîbicîkar a encûmena serkirdatiya şoreşê li Kurdistanê Îraqê, heman sal bi mebesta xurtkirina peywendiyên derve yên partî serdana bajarê Parîsê kiriye, di 15ê nîsana 1967an de bi serperiştiya serok Mistefa Barzanî wek endamê mekteba siyasî ya Partiya Dêmokrata Kurdistanê nûnerê konfransa leşkerî-siyasî ya Kanî Semaq (Hewlêr) bûye, her di sala 1967an de bi mebesta xurtkirina peywendiyên derve yên partî û bi nûneratiya serok Mistefa Barzanî serdana bajarê Washingtonê kiriye.

Salên (1968-1969) mamostayê waneya şoreşa hemdem a kurd û dîroka Partiya Dêmokrata Kurdistanê bûye li peymangeha perwerdekirina mamostayên şoreşê, sala 1968an berpirsê beşa zanyarî û tenduristiyê ya ser bi nivîsgeha cîbicîkar (Al-Maktab al-Tanfîdhî) ya encûmena serkirdatiya şoreşê bûye li Kurdistanê Îraqê, sala 1968an mamostayê waneya şoreşa hemdem a kurd û dîroka Partiya Dêmokrata Kurdistanê bûye di xûla yekem a peymangeha perwerdekirina mamostayên şoreşê de, her di sala 1968an de wek duyemîn sekreterê nivîsgeha cîbicîkar a encûmena serkirdatiya şoreşê li Kurdistanê Îraqê hatiye destnîşankirin, salên (1968-1969) mamostayê waneya dîroka şoreşa kurdî ya serdem bûye di xûla yekem a fêrgeha perwerdekirina kadroyên Partiya Dêmokrata Kurdistanê li gundê Çomanê yê ser bi parêzgeha Hewlêrê, di 31ê gulana 1968an de wek mamostayê xûlê beşdarî ahenga dawiya xûla yekem a tenduristiya giştî li gundê Makosan (Hewlêr) bûye, sala 1969an hatiye kirin berpirsê beşa tenduristî û zanyariyê (Al-Sihha wa al-Maarif) li nivîsgeha cîbicîkar a encûmena serkirdatiya şoreşê li Kurdistanê Îraqê, sala 1969an mamostayê waneya bîrkariyê û fîzîkê ya dibistana navendî ya Gelale bûye.

Di sala 1969an de li ser raspardeya serok Mistefa Barzanî dest bi amadekariyan kiriye ji bo ji nû ve xebitandina Yekîtiya Mamosteyên Kurdistanê û lidarxistina kongreya sêyem a wê yekîtiyê, di sala 1969an de mamosteyê waneya şoreşên hemdem bûye di gera duyem a dibistana perwerdekirina kadroyên Partiya Dêmokrata Kurdistanê de li gundê Çomanê yê ser bi parêzgeha Hewlêrê, salên (1969-1970) serokê şandeya danûstandinê ya Partiya Dêmokrata Kurdistanê bûye ligel Partiya Be'sa Erebî ya Sosyalîst a desthilatdar li Komara Îraqê, bi mebesta dabînkirina xweseriyê ji bo Başûrê Kurdistanê, di 10ê kanûna duyem a 1970yî de endamê şandeya neh kesî ya Partiya Dêmokrata Kurdistanê bûye ji bo danûstandinê derbarê xweseriya Başûrê Kurdistanê ligel rayedarên Partiya Be'sa Erebî ya Sosyalîst li bajarê Bexda, di 11ê adara 1970yî de endamê şandeya kurdî bûye ji bo amadebûna merasîma ragihandina xweseriyê ji bo Kurdistanê û gotara serok Mistefa Barzanî di vê merasîmê de li bajarê Bexda xwendiye, di dîroka 29ê adara 1970yî de beşdarî ahenga Newrozê ya Sedrî Qenatî ya bajarê Bexda bûye, sala 1970yî ji aliyê nûnerên kongreyê ve wek endamê komîteya navendî ya Partiya Dêmokrata Kurdistanê li kongreya heştem hatiye hilbijartin, heman salê di yekem civîna komîteya navendî de wek endamê mekteba siyasî hatiye hilbijartin.

Di dawiya gulana 1970yî de bi hevaltiya heval Mesûd Barzanî serdana bajarê Silêmaniyê kiriye û baregehên Partiya Dêmokrata Kurdistanê bi ser kirine û serdana gora şehîd Ebdullezîz Etruşî (1934-1969) li bajarokê Helebceyê yê ser bi parêzgeha Silêmaniyê kirine, paşê di 2ê hezîrana 1970yî de serdana bajarê Kerkûkê kirine û ji aliyê berpirsê lijneya lîqa sê û parêzgarê Kerkûkê û serleşkerê leşkerê du yê artêşa Îraqê ve pêşwazî li wan hatiye kirin, sala 1970yî mamosteyê waneya dîroka kurd û Kurdistanê di gera sêyem a dibistana perwerdekirina kadroyên Partiya Dêmokrata Kurdistanê de li bajarê Bexda bûye, di 15ê tîrmeha 1970yî de beşdarî di merasîma vekirina kongreya şeşem a Yekîtiya Xwendekarên Kurdistanê li gundê Nawpirdan (Hewlêr) kiriye, di 5ê tebaxa 1970yî de bi hevaltiya serok Mistefa Barzanî beşdarî ahenga vekirina kongreya sêyem a Yekîtiya Mamosteyên Kurdistanê li gundê Nawpirdan kiriye, sala 1970yî beşdarî ahenga mêvandariya mamosteyên gera sêyem a dibistana perwerdekirina kadroyên Partiya Dêmokrata Kurdistanê li navçeyên azadkirî kiriye.

Roja çarşemê 2ê hezîrana 1971ê bi hevaltiya serok Mistefa Barzanî pêşwazî li şandeyeke komîteya navendî ya Partiya Komunîst a Bulgaristanê li gundê Hacî Omeranê yê ser bi parêzgeha Hewlêrê kiriye, di 29ê îlona 1971ê de di êrîşa terorîstî ya Hacî Omeranê de ji bo terorkirina serok Mistefa Barzanî hevalê serok bûye û ji mirinê rizgar bûye, her ewî birîna Mistefa Barzanîyê derman kiriye, roja duşemê 25ê çiriya pêşîn a 1971ê li baregeha Barzanî li gundê Hacî Omeran bi hevaltiya serok Mistefa Barzanî pêşwazî li şandeya lijneya piştgiriya gelên asyayî û afrîqayî û sovyetî kiriye, roja çarşemê 21ê hezîrana 1972yî li Koşka Aşitiyê ya nêzîk bajarokê Çomanê yê ser bi parêzgeha Hewlêrê bi hevaltiya serok Mistefa Barzanî pêşwazî li şandeyeke Partiya Sosyalîst a Almanyaya Yekbûyî bi serokatiya Paul Verner kiriye û derbarê aşitiyê li Îraqê û peywendiyên dualî de gotûbêj kirine, di 27ê hezîrana 1972yî de bi hevaltiya Îdrîs Barzanî li Koşka Padîşahî ya Îranê çav bi Mihemed Reza Şahê Pehlewî ketine.

Di 7ê tîrmeha 1972yî de li bajarê Washingtonê bi mebesta wergirtina alîkariyê çav bi Richard Helmsê rêveberê dezgeha CIA (CIA) a amerîkî ketine, sala 1972yî bi hevaltiya Îdrîs Barzanî serdana bajarokê Zaxo yê ser bi parêzgeha Dihokê kirine û derbarê berxwedan û parastinê li hemberî proseya erebkirinê ligel endamên Partiya Dêmokrata Kurdistanê gotûbêj kirine, di nîveka meha çiriya pêşîn a 1972yî de li Hacî Omeranê yê ser bi parêzgeha Hewlêrê bi hevaltiya serok Mistefa Barzanî pêşwazî li şandeya serkirdatiya hilbijartî ya kongreya Dawdiyê ya Partiya Dêmokrata Kurd li Sûriyê (serkirdatiya qonaxê - El-Merheliyê) kiriye, di meha sibata 1973yî de bi mebesta hevdîtin ligel Eqîd Clark serdana bajarê Tehranê kiriye, di roja înê 30ê adara 1973yî de gotara mekteba siyasî ya Partiya Dêmokrata Kurdistanê di mîhrîcana Newrozê ya Çomanê ya ser bi parêzgeha Hewlêrê de xwendiye, di 18ê nîsana 1973yî de beşdarî di vekirina nexweşxaneya sîlê ya Çomanê (Hewlêr) kiriye ku yekane nexweşxaneya taybet bûye li navçeyên azadkirî yên Şoreşa Eylûlê de, di 15ê gulana 1973yî de li mizgefta Gelale beşdarî di vekirina yekem a beşa karûbarên civakî ji bo hilbijartina encûmena gundan li navçeyên azadkirî yên Şoreşa Eylûlê kiriye, di meha tîrmeha 1973yî de semînarek pêşkêşî beşdarên kampa hewkarî ya Henderên kiriye ku ji aliyê Yekîtiya Xwendekarên Kurdistanê ve li gundê Nawpirdan hatibû sazkirin, di 8ê tebaxa 1973yî heta 8ê kanûna pêşîn a 1973yî mamosteyê waneya bername û rêziknameya navxweyî ya Partiya Dêmokrata Kurdistanê di gera çarem a dibistana perwerdekirina kadroyên Partiya Dêmokrata Kurdistanê de li gundê Nawpirdanê yê ser bi parêzgeha Hewlêrê bûye.

Di 16ê tebaxa 1973yî de beşdarî di ahenga bîranîna 27 saliya damezrandina Partiya Dêmokrata Kurdistanê li gundê Nawpirdan (Hewlêr) kiriye, di rojên 27 heta 29ê çiriya paşîn a 1973yî de beşdarî konferansa siyasî-leşkerî ya Çomanê kiriye, sala 1974an berî destpêka şer di navbera Hêzên Pêşmergeyên Şoreşa Eylûlê Bi ser Partiya Dêmokrata Kurdistanê û Partiya Be'sa Erebî ya Sosyalîst ve, serokatiya şandeya dawî ya danûstandinan li gel desthilatdarên Bexda ji bo rawestandina şer pêk aniye, sala 1974an semînara pêwendiya di navbera şoreş û Bexdayê de pêşkêşî xwendekarên xûla şeşemîn a dibistana perwerdekirina kadroyên Partiya Dêmokrata Kurdistanê li gundê Zinoiyê Şêxî yê ser bi parêzgeha Hewlêrê kiriye, sala 1974an piştî derketina yasaya Encûmena Yasadanînê û Encûmena Cîbicîkar a Herêma Kurdistanê wek wezîrê tenduristiyê hatiye destnîşankirin, di 11ê adara 1975an de li bajarê Tehranê bi hevaltiya serok Mistefa Barzanî çav bi Mihemed Riza Şahê Pehlewî ketiye bi mebesta wergirtina zanyariyan derbarê rêkeftinnameya Cezayîrê û hişyarkirina Şah Mihemed Riza Şahê Pehlewî (1919-1980) derbarê cîgirê serokkomarê Îraqê Sedam Huseyn (1937-2006) yê bi Sedam Tikrîtî naskirî bi mebesta poşman jê kirinê, di meha gulanê ya sala 1975an de ji aliyê Îdrîs Barzanî û Mesûd Barzanî ve pêwendî pê re hatiye kirin bi mebesta amadekariya ji bo hilgirsana Şoreşa Gulanê, salên (1975-1976) li nexweşxaneya Şêr û Xurşîda Îranî kar kiriye, di 27ê kanûna paşîn a 1977an de daxwaza mafê penaberiya siyasî li Brîtanyayê kiriye, di 11ê adara 1977an de bi mebesta hevdîtin li gel serkirdeyên Kurd serdana bajarê Londonê kiriye.

Sala 1977an hatiye kirin serokê desteya amadekar a Partiya Dêmokrata Kurdistanê, sala 1978an vegeriyaye Başûrê Kurdistanê, sala 1978an beşdarî civîna Bexelîskê li sînorê parêzgeha Silêmaniyê kiriye bi mebesta gotûbêjkirina şerê Hekarî û ji navçûna piraniya hêzên Yekîtiya Nîştimaniya Kurdistanê bi destê hêzên Serkirdatiya Demkî ya Partiya Dêmokrata Kurdistanê, sala 1978an li gel nemana bargirjiya navbera aliyên Kurdî yên Başûrê Kurdistanê de bûye, sala 1978an di civîna Deravê Gorganê li Çiyayê Qendîlê li gel danûstandin bûye li gel hikûmeta Îraqê, di 1ê çiriya pêşîn a 1979an de bi mebesta danûstandinê serdana bajarê Bexdayê kiriye û li gel serokkomarê Îraqê Sedam Huseyn (1937-2006) yê bi Sedam Tikrîtî naskirî rûniştiye bi mebesta otonomiya ji bo Başûrê Kurdistanê lê ji bo wî derketiye ku yê hember tenê mebesta wî demkujî ye, sala 1979an di konfransa Yekgirtûya Gorêşêr de ji aliyê nûnerên kongreyê ve wek endamê desteya kargêrî ya Partiya Sosyalîsta Kurdistanê hatiye hilbijartin.

Di dîroka 24ê çiriya paşîn a 1987an de ji aliyê Dezgeha Hewalgiriya Îraqê ve bi jehra Salyûmê hatiye jehrîkirin û ji mirinê rizgar bûye, di 12ê hezîrana 1988an de bi nûneratiya Partiya Sosyalîsta Kurdistanê (Hizbî Sosyalîstî Kurdistan - HSK) li baregeha Xwakorkê ya Partiya Komunîsta Îraqî li navçeyên azadkirî yên parêzgeha Hewlêrê îmzeya peyrew û bernameya Bereya Kurdistanî kiriye, di destpêka meha tebaxa sala 1990î de serperiştiya şandeyeke Bereya Kurdistanî kiriye ji bo serdana Yasir Erefat li Komara Tûnisê, di 15 heta 17ê adara 1991ê de wek nûnerê Bereya Kurdistanî beşdarî kongreya navneteweyî ya doza Kurdî li Stokholmê (Swêd) kiriye, di 7ê nîsana 1992an de bi nûneratiya Partiya Sosyalîsta Kurdistanê beşdarî civîna berfireh a Pîrmamê ya Bereya Kurdistanî kiriye bi mebesta amadekariya ji bo proseya hilbijartina Encûmena Nîştimaniya Kurdistanê, sala 1992an palêwer bûye ji bo posta rêberê bizava rizgarîxwaza Kurd, di koya dengên hatine dayîn 23309 deng bi dest xistiye ku dike 2,37% ji dengan, rêzbendiya pileya sêyem bi dest xistiye, lê dengê pêwîst bi dest nexistiye ji bo ku bibe rêber, roja pêncşemê 20ê tebaxa 1992an li bajarê Hewlêrê beşdarî kongreya yekem a Partiya Yekgirtina Kurdistanê kiriye, di roja pêncşemê 27ê tebaxa 1992an de bi dengê nûnerên kongreya yekem a Partiya Yekgirtina Kurdistanê wek endamê komîteya navendî hatiye hilbijartin, di 13ê tîrmeha 2003an de wek endamê Encûmena Desthilatdariya Rêwîtî (Veguhêz) a Îraqê (Meclîs el-Hukm el-Intiqalî el-Iraqî) hatiye destnîşankirin, sala 2004an nûnerê Kongreya Nîştimaniya Îraqî bûye, sala 2004an palêwerê Partiya Dêmokrata Kurdistanê ji bo lîsteya Hevbendiya Kurdistanê ji bo proseya hilbijartina Encûmena Nîştimaniya Îraqê, di roja şemî 15ê gulana 2004an de nûnerê Kongreya Serwerî û Dêmokrasiyê bûye ku bi amadebûna 600 nûneran li bajarê Hewlêrê hatiye sazkirin, di 30ê kanûna paşîn a 2005an de wek endamê Encûmena Nîştimaniya Veguhêz a Îraqê li ser lîsteya Hevbendiya Kurdistanê hejmar 130 hatiye hilbijartin.

Ji berhemên wî:

  1. Şoreşa Kurdistanê - 1970.
  2. Teqyîm Mesîret es-Sewra el-Kurdîye we Inhiyaruha wel-Dûrûs wel-Îber el-Mustexlese minha (1961 - 1975) - (Çapa yekem - 1977), (Çapa duyem - 2016).
Çavkanî:

- Arşîva Desteya Ensîklopediya Partiya Dêmokrata Kurdistanê.