Ev êrîş bi şandina artêşeke mezin pêk hat, ku ji çaryek mîlyon leşkerên bi çekên pêşketî, di nav de gelek tankên nûjen, cureyên cuda yên çekên hewayî û hêza esmanî pêk dihat. Armanc ew bû ku berxwedana Kurdî têk bibe û Şoreşa Îlonê li gorî xalên ku di Peymana Dostanî û Hevkariyê ya di navbera Îraq û Yekîtiya Sovyetê de hatine diyarkirin, lawaz bike.

Herêma Germiyanê, mîna herêmên din ên Kurdistanê, rastî êrîşên ji sê aliyan hat, ango ji bakur, başûr û rojava. Hêz ji Silêmanî, Helebce û Kerkûkê hatin şandin bi mebesta bidestxistina kontrola li ser tevahiya herêma Germiyanê. Girtina Germiyanê dikare bi çend faktoran ve were girêdan, wekî ku Fermandeyê Artêşa Iraqê Generalê Tugayê Ebdulcebar Şinşel û Fermandeyê Herêma Bakur Generalê Tugayê Seîd Hamo diyar kirine. Ev faktor herêma berfireh a herêmê dihewîne, ku bajarên girîng ên wekî Xurmal, Helebce, Sirwan, Erbet, Seyîdsadiq, Derbendîxan, Sengaw û Qeredaxê li xwe digire. Wekî din, erdnîgariya çiyayî ya herêmê di dîrokê de wekî keleheke şoreşê xizmet kiriye û gefeke mezin li ser hikûmetê çêkiriye. Girtina beşek ji sînorê Îranê yê bi Kurdistanê re û sînordarkirina deverên şoreşgerî hatin cîbicîkirin da ku Pêşmerge nekevin nav bajaran û êrîşan li dijî artêşa Iraqê pêk neynin.

Êrîş ji aliyê çend yekîneyên leşkerî yên ku ji aliyê artêşa Iraqê ve hatibûn şandin, di nav de Dabeşa 14an a Dabeşa 1ê ya bi serokatiya Kolonel Ebdulcebar el-Safî, Fujê Tankan ê bi fermandariya Lîwayê Yekem Raad Hemdanî, herwiha Hêza Esmanî û çeteyan (Caş) ve hat kirin. Amadekariyên ji bo êrîşa sê rojan li devera Qeliasan a başûrê Silêmaniyê di 1ê hezîrana 1974an de dest pê kirin, û artêşê di sibêha 4ê hezîrana 1974an de dest bi tevgera xwe kir. Lê belê, pêşveçûna artêşa Iraqê ji aliyê Hêzên Pêşmergeyên Kurdistanê ve li gundê Feracawa hat astengkirin, ku di encamê de di nav leşker û caşan de kuştî û birîndarên giran çêbûn. Hêzên Pêşmerge karîn nêzîkî 20 leşker û caşan dîl bigirin. Li aliyê şoreşgeran, sê Pêşmerge hatin kuştin û çendên din di dema pevçûnê de birîndar bûn, ku ev yek bû sedema têkçûneke mezin ji bo artêşê. Piştre, artêşa Iraqê dest bi topbarankirina gundan û cihên Pêşmergeyan li herêmê kir.

Roja din, artêşa Iraqê bi alîkariya balafirên şer û leşkerên kirêgirtî êrîşên xwe berdewam kirin. Wan bi serkeftî kontrola Erbetê bi dest xistin û ber bi Derbendîxanê ve pêşve çûn. Lê belê, berî ku bigihîjin armanca xwe, wan li Pira Tanjero ya li Zêranê rastî pevçûneke din a bi hêzeke Pêşmerge re hatin. Ev pevçûn bû sedema şerekî dijwar, ku di dema wê de hêzên Pêşmerge karîn pêşveçûna artêşê asteng bikin. Tevî vê yekê, hêza Pêşmerge li hemberî hêza zirxî ya 16an a bihêz, ya bi serokatiya Kolonel Mehmûd Wehîb, ku ji Celewlayê hatibû, gelekî kêm mabû. Di encamê de, hêzên Pêşmerge nikarîn berxwedana xwe dirêj bikin û neçar man vekişin, ku ev yek hişt artêş bi serkeftî bikeve Derbendîxanê.

Çavkanî:

  1. شەوکەت مەلا اسماعیل حەسەن: ڕۆژانێ لە مێژووى شۆرشى ئەیلوول، 1961-1975، چاپخانەى وەزارەتى پەروەردە، هەولێر – 2007.

  2. کاروان جوهر محمد: ئیدریس بارزانى 1944- 1987 ژیان و ڕۆڵى سیاسیى و سەربازى لە بزوتنەوەى ڕزگاریخوازى کورددا، چاپخانەى هێڤی، هەولێر، 2019.

  3. - مسعود بارزانی: بارزانی و بزوتنەوەى ڕزگاریخوازی کورد، بەرگی سێیەم، بەشی دووەم، شۆڕسی ئەیلوول 1961-1975، چاپى یەکەم – هەولێر، 2004.

  4. سه‌نگه‌ر ئيبراهيم خۆشناو: ڕووداوه‌ سه‌ربازيه‌كانى شۆڕشى ئه‌يلوول 1970-1975، چاپخانەى دانیشفەڕ، چاپى يه‌كه‌م، هه‌ولێر، 2022.