

دانشنامهٔ حزب دموکرات کردستان
Loading

سیاست گازی عراق و موضع حزب دموکرات کردستان (١٩٥٨-١٩٧٥)
علی خلیل بیتکاری
این کتاب پژوهشی است پیرامون تاریخ خونین و هولناک ملت کرد در طول صد سال گذشته، که در یک مقدمه و نه بخش تدوین شده است.
بخش اول آن درباره تاریخ کهن و ظهور کردها است، در این بخش موضوع اتنولوژی کردها مورد بررسی کوتاه قرار میگیرد، همچنین بحثی پیرامون مادها و ارتباط حقیقی آنها با کردها واکاوی میشود، سپس موضوع جغرافیا و تاریخ به یکدیگر گره میخورند که باعث انزوای کردها شده است.
بخش دوم به سقوط دولت عثمانی و تأثیرات آن بر ملت کرد پرداخته است، همچنین به نکات مهمی درباره نحوه بهرهبرداری از عشایر کرد، تکهتکه کردن و فریب دادن آنان به نام دین اشاره شده است، در کنار آن به نسلکشی ارمنیها و کردها به دست ترکهای عثمانی و ترکان جوان پرداخته شده است.
بخش سوم به جنگ جهانی اول و تقسیم خاورمیانه توسط بریتانیا، فرانسه و روسیه اختصاص یافته است، تلاشهای شخصیتهای کرد برای تشکیل دولت کردستان در چارچوب پیمان سور و سپس توافق آتاتورک با کشورهای متفق در چارچوب پیمان لوزان مورد بحث قرار گرفته است، کشف نفت در منطقه به عنوان سرآغازی برای بدبختی کردها و پافشاری بریتانیا بر تشکیل کشوری برای عشایر عرب جنوب میانرودان و الحاق اجباری کردها به آن کشور، واکاوی شده است.
بخش چهارم به تشکیل کشوری به نام عراق توسط بریتانیا و حلوفصل مسئله ولایت موصل به نفع عراق و به حاشیه راندن خواست ملی کردها اختصاص یافته است.
در بخش پنجم، قیامهای بارزان و ظهور جریان نوین ملی مطرح شده است، در این بخش نقش بزرگ رهبر کرد، مصطفی بارزانی در جنبش آزادیبخش کردستان نمایان میشود، همچنین تشکیل جمهوری کردستان در مهاباد به ریاست پیشوا قاضی محمد و نقش مهم لشکر انقلابی بارزان به فرماندهی ژنرال مصطفی بارزانی مورد بحث و پژوهش قرار گرفته است.
مهمترین مباحث بخش ششم عبارتند از انقلاب، یعنی کودتای چهاردهم ژوئیه و بازگشت مصطفی بارزانی از تبعید، ظهور انقلاب ایلول و کودتای بعثیها، تداوم انقلاب و توافقنامه ۱۱ مارس، توافقنامه شوم الجزایر و به باد دادن رویای خودمختاری کردها.
در بخش هفتم به نسلکشی ملت کرد پرداخته شده است، که پس از توافقنامه الجزایر، بعثِ صدام شروع به ویران کردن کردستان به هر شیوهای میکند، نسلکشی کردهای فیلی و سپس آغاز جنگ عراق و ایران و باز هم کشتار جمعی کردها، ابتدا نسلکشی بارزانیها، سپس عملیات انفال و استفاده از سلاحهای شیمیایی ممنوعه علیه مردم بیگناه کردستان.
بخش هشتم به مسئله دموگرافی و جمعیت اقلیم کردستان اختصاص یافته است، در اینجا بر تلاشهای صورتگرفته برای ریشهکنی ملت کرد و پاکسازی که منجر به کاهش جمعیت کردها در جنوب کردستان شده، تمرکز شده است.
بخش نهم شامل سرنگونی رژیم بعث در عراق و آمدن گروهی شیعه وابسته به ایران برای حکومت بر آن کشور است، همچنین مشارکت کردها در بازسازی مجدد عراق، سپس نوشتن قانون اساسی دائمی عراق، همچنین مسئله ظهور داعش و فروپاشی ارتش عراق در موصل، تصمیم کردها برای برگزاری رفراندوم استقلال، اشغال کرکوک توسط حشدالشعبی با همکاری ایران و برخورد کشورهای منطقهای و بینالمللی در برابر تصمیم ملت کرد برای استقلال، ارائه شده است.