

دانشنامهٔ حزب دموکرات کردستان
Loading

سیاست گازی عراق و موضع حزب دموکرات کردستان (١٩٥٨-١٩٧٥)
علی خلیل بیتکاری
Li gel gotinên nivîskar, ev pirtûk gotinên wergêr jî dihewîne û ji pênc beşan, encaman, ceribandina hîpotezan û lîsteya grafîk, tablo û nexşeyan pêk tê.
Beşa yekem destpêkek dihewîne û bingehên lêkolînê nîqaş dike; pirs û hîpotezên lêkolînê, guhêrbar, lîteratûr, rêbazên lêkolînê û rêxistina lêkolînê vedigire.
Beşa duyem li ser nîqaşên teorîk e û ji destpêkek û du mijar û encaman pêk tê. Mijara yekem ji realîzmê ber bi hevsengiya hêza giştgir, navneteweyîkirina pirsa olî û neteweyî, û serbestiya hêzên herêmî ji bo çareserkirina pirsgirêka ewlehiya herêmî ve diçe. Hevsengiya hêza giştgir nêrîneke bihêz e ji bo şirovekirina welatên Cîhana Sêyem. Mijara duyem neteweperestiya neteweyî, siyasîkirina pirsa neteweyî, veguherîna neteweyê bo projeyeke siyasî, hevsengiya giştgir û tehdîdeke nû nîqaş dike.
Beşa sêyem analîza çarçoveya ewlehiya Rojhilata Navîn dike û destpêkek, gelek mijar û encaman dihewîne. Taybetmendiyên Rojhilata Navîn û xwezaya ewlehiya herêmî, civaka ewlehiyê û modela ewlehiya herêmî, analîza civaka ewlehiya Rojhilata Navîn wekî analîzeke herêmî, xwendina rexneyî ya ewlehiyê, analîza pergala ewlehiyê li Rojhilata Navîn, awayê tevlîkirina pergala herêmî ya Rojhilata Navîn di nav avahiya pergala navneteweyî de, avahiya pergala navneteweyî û bandora wê li ser Rojhilata Navîn, pergala yekcemserî û encamên ١١ê Îlonê li ser Rojhilata Navîn, siyaseta hevsengiya deryayî, nasname û ewlehî, analîza ewlehiya nasnameya neteweyî û dabeşkirina neteweyî li Rojhilata Navîn têne nîqaşkirin. Pirsa nasnameyê di astên neteweyî û herêmî de ji analîza avahî, analîza navneteweyî, nasname û ewlehî û analîza ewlehiya xwe û yê din pêk tê.
Beşa çarem dîroka guherînên siyasî li Herêma Kurdistanê ji ١٩٢٠ heta ٢٠١٧an vedikole û ji destpêkek, gelek mijar û encaman pêk tê. Mijar avakirina dewleta Iraqê, derketina rêberên Kurd û destpêka têkoşîna serxwebûnê, mirina Faysal û qonaxa nû ya tevgera veqetînê, derketina rêberiya Kurdistanê, darbeya Ebdulkerîm Qasim a ١٤ê Tîrmehê û şoreşa Iraqê, neteweperestên Ereb û çarenûsa têkoşîna Kurd, desthilata Partiya Baas û guherîna pirsa Kurdistanê, Peymana ١١ê Adarê û naskirina fermî ya xweseriya Kurdistanê, Şerê Iraq-Îranê, Şerê Iraq-Kuweytê û destpêka guherîna jeopolîtîk, herêma xweser, dagirkeriya Amerîkayê li Iraqê, pêkanîna xewna xweseriya Kurdistanê, derketina DAIŞ û hejandina Iraqê, vekirina rêya serxwebûna Kurdistanê û referandûma ٢٥ê Îlona ٢٠١٧an dihewîne.
Beşa pêncem li ser encamên serxwebûna Herêma Kurdistanê ji bo ewlehiya Rojhilata Navîn e. Destpêkek, gelek mijar û encaman dihewîne. Guhêrbarên navneteweyî, Kurdî û Iraqî; sînorên jeopolîtîk ên serxwebûna Kurdistanê; nasnameya neteweyî û daxwaza serxwebûnê ya Kurd; xwe-bawerî û serxwebûna aborî; hêzeke leşkerî ya yekgirtî, serbixwe û stratejîk; pirsgirêkên rêberiya hundirîn a Kurd; kesayetî û daxwaza rêberiya Kurdistanê; serkeftina Kurdan di dîplomasî û siyaseta derve; guhêrbarên dewletê li Iraqê; analîza yekbûna hundir; avahiya federal a Iraqê; guhêrbarên ser-dewletî; nêrînên ewlehiya hundirîn a welatên cîran li ser serxwebûnê; pêşbaziya herêmî; helwesta hêzên navneteweyî; rewayetiya navneteweyî ya mafê diyarkirina çarenûsê; pêvajo û rêya serxwebûnê di çarçoveya ewlehiya Rojhilata Navîn de; koçberî; domdariya tundiyê; rêya serxwebûnê bi mekanîzmayên aştiyane; bersivên dewletên Ereb; dijberiya Îslamî; aktorên Ereb ên nedewletî; bandorên jeopolîtîk û derûnî li ser aktorên navneteweyî; û modelên çandî yên beşdariyê li welatên cîran têne nirxandin.