دولت عراق که جنگ علیه کردستان را در سال 1974 آغاز کرده بود، از تمام توان نظامی خود، شامل ارتش وسیعی متشکل از صدها هزار سرباز، تانک‌های مدرن متعدد، تسلیحات هوایی گوناگون و نیروی هوایی، برای سرکوب انقلاب استفاده کرد.
در طول تاریخ، مناطق کوهستانی اغلب به عنوان دژهایی برای مقاومت و دفاع در جریان انقلاب‌ها عمل کرده‌اند. بر این اساس، ما همواره برای حفاظت به نیروهای پیشمرگه متکی بوده‌ایم. ارتش عراق با درک اهمیت استراتژیک ارتفاعات، تلاش کرد تا ابتدا این مناطق کوهستانی نظیر کواراش، ماکوک و کاروخ را تصرف کند تا بتواند فشار نظامی خود را بر مناطق پست اعمال نماید. رژیم عراق طرحی را برای تشدید حملات خود به مناطق انقلابی در ماه‌های اوت و سپتامبر تنظیم کرد تا پیش از فرارسیدن زمستان، مواضع استراتژیک را تأمین نماید.
با وجود متحمل شدن تلفات سنگین در حملات خود به مواضع پیشمرگه، ارتش عراق به تهاجم خود با کمک پشتیبانی هوایی گسترده، کارشناسان نظامی شوروی و مزدوران موسوم به «جاش» ادامه داد. زمانی که ارتش موفق شد از کوه کواراش پیشروی کرده و کنترل جبهه راست را به دست گیرد، لشکر 1 پیاده‌نظام و لشکر 12 زرهی، با پشتیبانی گردان 3 تانک، پیشروی خود به سمت سنگه‌سر را آغاز کردند. این روستا در ابتدای کوه آسوس در سمت راست و آغاز کوه کواراش در سمت چپ واقع شده است.
در مواجهه با نیروهای قابل توجه ارتش عراق که به سمت شهر قلعه‌دیزه پیشروی می‌کردند، گردانی متشکل از گردان‌های کاوه و آسوس به صورت استراتژیک در روستای سنگه‌سر مستقر شد و به عنوان تنها مانع جلوگیری از اشغال شهر توسط ارتش عمل کرد. علی‌رغم تاکتیک‌های تهاجمی مصمم ارتش عراق که شامل کارگذاری مین‌های ضدتانک و ضدنفر، تخریب جاده‌ها و مسدودسازی با سنگ‌های بزرگ بود، نیروهای پیشمرگه در طول این درگیری‌ها در موضع دفاعی قرار داشتند. نبردهای شدید حدود ده روز به طول انجامید که منجر به تلفات قابل توجهی در طرف عراقی شد، با این حال پیگیری بی‌وقفه آن‌ها برای تصرف قلعه‌دیزه تزلزل‌ناپذیر باقی ماند. متأسفانه نیروهای پیشمرگه نیز در طول این رویارویی‌ها متحمل خسارات و جراحات شدند. در نتیجه، در تاریخ 19 اوت 1974، ارتش عراق موفق شد وارد شهر قلعه‌دیزه شده و کنترل آن را به دست گیرد. با این حال، پیشمرگه‌ها پس از اشغال شهر، فعالیت‌های خود را متوقف نکردند؛ بلکه عملیات نظامی خود را ادامه دادند. در 3 سپتامبر، آن‌ها حمله‌ای را به یک پایگاه ارتش عراق واقع در جاده رانیه-قلعه‌دیزه در تووا سوران آغاز کردند. حمله با بمباران پایگاه نظامی آغاز شد و در پی آن حمله‌ای مستقیم صورت گرفت که آسیب قابل توجهی به ارتش وارد کرد. اگرچه آن‌ها در آستانه تصرف پایگاه بودند، شهادت فرمانده پیشمرگه، عزالدین قره محمد، باعث شد آن‌ها همراه با نیروهای پیشمرگه عقب‌نشینی کرده و تلاش برای تصرف پایگاه را رها کنند.
منابع:-
مسعود بارزانی: بارزانی و جنبش آزادی‌خواهی کرد، جلد سوم، بخش دوم، انقلاب سپتامبر ١٩٦١-١٩٧٥، چاپ اول – اربیل، ٢٠٠٤.
-
سنگر ابراهیم خوشناو: رویدادهای نظامی انقلاب سپتامبر 1970-1975، چاپ اول، اربیل، 2022.
-
کاروان جوهر محمد: ادریس بارزانی ١٩٤٤-١٩٨٧ زندگی و نقش سیاسی و نظامی در جنبش آزادی‌خواهی کرد، انتشارات هیوی، اربیل، ٢٠١٩.
-
ملازم خدر عبدالله دباغ: خاطرات من و توپخانه انقلاب سپتامبر بزرگ، انتشارات روشنبیری، چاپ سوم، اربیل – ٢٠٢٠.
-
ابراهیم جلال: کردستان جنوبی و انقلاب سپتامبر، بنیادگذاری و فروپاشی، 1961-1975. چاپ چهارم، 2021.