زمانی که دولت عراق علیه انقلاب ایلول در سال ١٩٧٤ اعلام جنگ کرد، حمله‌ای همه‌جانبه را به کردستان آغاز نمود. اگرچه ارتش عراق به دلیل وجود مقر فرماندهی انقلاب در منطقه بالکایتی، تمرکز اصلی حملات خود را بر آن منطقه گذاشته بود، اما هیچ‌کدام از مناطق تحت کنترل انقلاب را نادیده نگرفت و لشکرکشی ارتش عراق تمامی مناطق انقلاب را در بر گرفت. نیروهای پیشمرگه در دهوک به طور مداوم کاروانهای نظامی ارتش عراق را در جاده آلوکا گلوله‌باران می‌کردند. در غرب شهر دهوک، به‌ویژه دسته‌ای از پیشمرگه‌ها که وظیفه‌شان در غار سمتێ بود و یک خمپاره‌انداز ١٢٠ میلی‌متری در اختیار داشتند، مسئول گلوله‌باران کاروانهای خودرویی ارتش عراق در صورت افزایش تردد نظامی در منطقه بودند.
در اوایل اکتبر ١٩٧٤، روزی حدود ١٠ خودروی نظامی و زره‌پوش، عضوی از رهبری حزب بعث به نام عبدالفتاح یاسین را همراهی می‌کردند که به سمت پادگان نیروی ١٨ وابسته به لشکر ١ ارتش می‌رفتند. پیشمرگه‌ها با همان خمپاره‌اندازی که داشتند آن‌ها را هدف قرار داده و گلوله‌باران کردند. در این میان، یک گلوله خمپاره به یک زره‌پوش اصابت کرد و تمامی سربازان سرنشین آن کشته شدند. پس از آنکه نامبرده به موصل بازگشت، روز بعد تمامی واحدهای نظامی و چریک‌های مزدور (جاش) موجود در آن مرز را جمع‌آوری کرد و به نیروهای پیشمرگه حمله نمود تا کوه سیاه، غار تحسا و غار سمتێ را تحت کنترل بگیرد.
واحدهای ارتش عراق در این حمله به مناطق تحت کنترل انقلاب شامل نیروی ١٨ و نیروی ٥ از لشکر ٢ و توپخانه و مزدوران قبایل کوچر، دوسکی، سورچی، زیباری و هرکی بودند. در نهایت، این امر منجر به وقوع نبردی سخت شد که یازده روز به طول انجامید. برای یاری رساندن به جبهه‌های نبرد، هر یک از گردان‌های علی علی و گردان میرانی به عنوان نیروی پشتیبانی به منطقه نبرد رسیدند. ابتدا ارتش عراق به کوه سیاه حمله کرد که دفاع از آن کوه بر عهده گردان ١ وابسته به نیروی دهوک به فرماندهی نعمان صمد بود. در آغاز حمله، ارتش عراق با گلوله‌باران سنگین، سنگرهای پیشمرگه و کوه را هدف قرار داد. سپس نیروی پیاده و مزدوران به کوه سیاه یورش بردند. به دلیل گلوله‌باران شدید و تقدیم پنج شهید و حدود ٤٠ مجروح، در روز اول حمله، ارتش کوه سیاه را تصرف کرد.
سپس نیروی دهوک در که‌ور بسکی و غار تحسا و غار سمتێ در مقابل کوه سیاه، چهار دوشکا و یک خمپاره‌انداز ١٢٠ میلی‌متری و یک خمپاره‌انداز ٨٢ میلی‌متری را برای گلوله‌باران ارتش در کوه سیاه به کار گرفتند تا ارتش عراق فرصت آن را نداشته باشد که سنگرهای محکم بسازد و نقاط نظامی خود را مستحکم کند. فرمانده نیرو، عبدالرزاق گرماوی، شخصاً رصد گلوله‌باران را انجام می‌داد. پس از یک هفته، برنامه‌ای برای انجام حمله متقابل طراحی کردند. برای حمله، نیرویی متشکل از ٤٠ پیشمرگه زبده به فرماندهی قادر آلکینی تشکیل دادند که اکثر آن‌ها از بخش مهندسی نیروی دهوک بودند. با یک نقشه نظامی دقیق، شبانه حرکت کردند و در دامنه کوه سیاه در مکانی پر از درخت و جنگل انبوه پنهان شدند. تمامی تجهیزات نظامی، غذا و آذوقه را با خود برده بودند.
برنامه حمله پیشمرگه‌ها این بود که روز بعد با غروب خورشید، گلوله‌باران متوقف شود و سپس پیشمرگه‌ها ناگهان به مواضع نظامی یورش ببرند. همان‌طور که نقشه کشیده شده بود، عملیات انجام شد. همچنین در غرب کوه سیاه به گردان ١ دستور داده شد که اگر آن ٤٠ پیشمرگه از جای خود شروع به حرکت کردند، آن‌ها نیز در آن محوری که در آماده‌باش بودند، حمله به کوه را آغاز کنند. هنگامی که حمله از هر دو سو آغاز شد، نبرد و درگیری به مدت یک ساعت ادامه یافت. پیشمرگه‌ها توانستند در طول آن یک ساعت تمامی کوه را تحت کنترل بگیرند و خسارات سنگینی به سربازان ارتش عراق و چریک‌های مزدور وارد کنند؛ ٢١ نفر کشته و بسیاری نیز مجروح شدند و بقیه فرار کردند. ٦ سرباز نیز اسیر شدند که بعداً به فرماندهی در بالکایتی فرستاده شدند.
دستاوردهای پیشمرگه در این حماسه شامل ١٤ قبضه کلاشنیکف، یک آرپی‌جی، تعداد زیادی فشنگ‌های گوناگون و حدود ده هزار مین متنوع بود که نتوانسته بودند آن‌ها را کار بگذارند و به دست پیشمرگه‌ها افتاد. همچنین تعداد زیادی گلوله خمپاره ٦٠ میلی‌متری، ٨٢ میلی‌متری و ١٢٠ میلی‌متری و لباس و تجهیزات نظامی ضبط شد. خسارات نیروهای پیشمرگه در این حماسه بازپس‌گیری کوه سیاه شامل شهادت ٦ پیشمرگه و ٢٠ مجروح بود. شایان ذکر است که پس از این حمله، ارتش عراق تا شکست انقلاب در سال ١٩٧٥، هیچ حمله دیگری علیه نیروهای پیشمرگه در استان دهوک انجام نداد.
منابع:
-
مسعود بارزانی، بارزانی و جنبش آزادی‌خواهی کرد، جلد سوم، بخش دوم، انقلاب ایلول ١٩٦١-١٩٧٥، چاپ اول – اربیل، ٢٠٠٤.
-
سنگر ابراهیم خوشناو، رویدادهای نظامی انقلاب ایلول 1970-1975، چاپ اول، چاپخانه دانشفر، اربیل، 2022.
-
هژین مسعود سرنی، انقلاب ایلول در منطقه بهدینان ١٠٦١- ١٩٧٥، چاپ اول، ٢٠١٨.
-
ابراهیم جلال، کردستان جنوبی و انقلاب ایلول، بنیان‌گذاری و فروپاشی ١٩٦١-١٩٧٥، چاپ چهارم، ٢٠٢١