هنگامی که دولت عراق در سال 1974 علیه انقلاب سپتامبر اعلام جنگ کرد و حمله گسترده‌ای را علیه کردستان آغاز نمود، اگرچه ارتش عراق به دلیل وجود مرکز فرماندهی انقلاب در آن منطقه، تمرکز حملات خود را بر بالکایتی گذاشته بود، اما هیچ‌یک از مناطق تحت کنترل انقلاب را نادیده نگرفت. در عوض، عملیات نظامی ارتش عراق تمام مناطق انقلابی را دربرگرفت. نیروهای پیشمرگه در دهوک به طور مداوم کاروانهای ارتش عراق را در جاده الکا گلوله‌باران می‌کردند. در غرب شهر دهوک، به‌ویژه گروهی از پیشمرگه‌ها که در غار سمت در آن منطقه به وظیفه خود عمل می‌کردند، یک خمپاره‌انداز 120 میلی‌متری در اختیار داشتند و وظیفه آن‌ها این بود که اگر تحرکات نظامی زیادی در منطقه وجود داشت، کاروانهای خودروهای ارتش عراق را هدف قرار دهند.
در اوایل اکتبر 1974، نزدیک به 10 خودروی نظامی و ماشین زرهی با همراهی یکی از اعضای مدیریت حزب بعث به نام عبدالفتح یاسین به سمت پایگاه نیروی 18 از لشکر 1 ارتش در حرکت بودند. پیشمرگه‌ها با خمپاره‌ای که در اختیار داشتند آن‌ها را هدف قرار داده و گلوله‌باران کردند. در این میان، یک گلوله خمپاره به یک خودروی زرهی اصابت کرد و در نتیجه تمامی سربازان داخل آن کشته شدند. پس از آنکه نامبرده به موصل بازگشت، تمامی یگان‌های نظامی و مزدوران (جاش) را در آن منطقه جمع‌آوری کرد و برای بازپس‌گیری کوه سیاه (چیا ره ش)، غار تهتا و غار سمت به نیروهای پیشمرگه حمله کرد.
یگان‌های ارتش عراق در حمله به مناطق تحت کنترل انقلاب از نیروهای 18، 5، لشکر 2، توپخانه و مزدوران قبایل کوچر، دوسکی، سورچی، زیباری و هرکی تشکیل شده بود. در نتیجه، جنگ سختی درگرفت که یازده روز به طول انجامید. برای کمک به میدان‌های نبرد، هر یک از گردان علی علی و گردان میرانی به عنوان نیروهای پشتیبانی وارد میدان جنگ شدند. ارتش عراق برای اولین بار به کوه سیاه حمله کرد که این کوه توسط گردان 1 نیروهای دهوک به فرماندهی نئمان صمد محافظت می‌شد. در ابتدا ارتش عراق با گلوله‌باران مواضع پیشمرگه‌ها و آن کوه، حمله را آغاز کرد و سپس نیروهای پیاده و مزدوران به کوه سیاه حمله کردند. به دلیل گلوله‌باران شدید و وجود 5 شهید و نزدیک به 40 زخمی، ارتش در همان روز اول حمله، کوه سیاه را به کنترل خود درآورد.
سپس نیروی دهوک در کبری بیسکه، غار تهتا و غار سمت در مقابل کوه سیاه، چهار مسلسل، یک خمپاره‌انداز 120 میلی‌متری و یک خمپاره‌انداز 82 میلی‌متری را برای گلوله‌باران ارتش در کوه سیاه مستقر کرد تا اجازه ندهد ارتش عراق پایگاه مستحکمی ایجاد کرده و نقاط نظامی خود را ایمن کند. فرمانده نیرو عبدالرزاق گرماوی شخصاً بر گلوله‌باران نظارت داشت. یک هفته بعد، آن‌ها طرح حمله متقابلی را ریختند. برای این حمله، آن‌ها نیرویی متشکل از 40 پیشمرگه زبده را به سرپرستی قادر آلکینی تشکیل دادند که اکثر آن‌ها از بخش مهندسی نیروی دهوک بودند. با یک طرح نظامی دقیق، شبانه حرکت کردند و در دامنه کوه سیاه در میان جنگلی انبوه پنهان شدند و تمام تجهیزات نظامی و مواد غذایی را با خود برده بودند.
طرح حمله پیشمرگه‌ها این بود که روز بعد در هنگام غروب گلوله‌باران را متوقف کرده و ناگهان به پایگاه‌های نظامی حمله کنند. نقشه همان‌طور که برنامه‌ریزی شده بود پیش رفت. همچنین در غرب کوه سیاه، دستور داده شد که گردان 1 در صورتی که 40 پیشمرگه از مواضع خود حرکت کردند، از سمتی که در حالت آماده‌باش بود، به کوه حمله کند. هنگامی که حمله از هر دو طرف آغاز شد، نبرد و درگیری‌ها یک ساعت ادامه یافت. پیشمرگه‌ها در آن یک ساعت توانستند کل کوه را کنترل کنند و زیان‌های سنگینی به سربازان ارتش عراق و مزدوران وارد کردند؛ 21 کشته و بسیاری زخمی، و بقیه فرار کردند. 6 سرباز اسیر شدند و به ستاد فرماندهی در بالکایتی فرستاده شدند.
دستاوردهای پیشمرگه در این جنگ شامل 14 کلاشینکف، یک آرپی‌جی، تعداد زیادی فشنگ‌های گوناگون و نزدیک به 10 هزار مین مختلف که نتوانستند آن‌ها را کار بگذارند، به دست پیشمرگه افتاد. همچنین گلوله‌های خمپاره 60، 82 و 120 میلی‌متری، لباس و تجهیزات نظامی ضبط شدند. در حماسه فتح کوه سیاه، تلفات نیروهای پیشمرگه 6 شهید و 20 زخمی بود. شایان ذکر است که پس از این حمله، ارتش عراق تا شکست انقلاب در سال 1975، هیچ حمله دیگری علیه نیروهای پیشمرگه در استان دهوک انجام نداد.
منابع:- مسعود بارزانی، بارزانی و جنبش آزادی‌خواهی کرد، جلد سوم، بخش دوم، انقلاب سپتامبر 1961-1975، چاپ اول – اربیل، 2004.
- سنگر ابراهیم خوشناو، رویدادهای نظامی انقلاب سپتامبر 1970-1975، چاپ 1ام، چاپخانه دانشفر، اربیل، 2022.
- هژین مسعود سرنی، انقلاب سپتامبر در منطقه بهدینان 1961 – 1975، چاپ 1ام، 2018.
- ابراهیم جلال، کردستان عراق و انقلاب سپتامبر، تشکیل و فروپاشی 1961-1975، چاپ چهارم، 2021.