مبارزات مسلحانه و فرهنگی بی‌وقفه اقشار مختلف جنوب کردستان، از سال ١٩٣١، علی‌رغم فراز و نشیب‌ها، سرانجام منجر به قیام بهار سال ١٩٩١ و آزادی اقلیم کردستان شد. سازمان اتحادیه دانشجویان کردستان نیز از همان ابتدای تأسیس در سال ١٩٥٣ تا بهار سال ١٩٩١، با وجود تمامی موانع و سختی‌ها، به اندازه توان خود برای لحظه‌ای در مسیر رساندن مردم کرد به این ساحل آرام از مبارزه دریغ نکردند.
فاصله بین کنگره هفتم و هشتم اتحادیه دانشجویان کردستان بیش از ٢١ سال به طول انجامید، در این مدت تغییرات زیادی در سازماندهی و ساختار سازمان رخ داد و چندین کنفرانس در مقاطع زمانی مختلف برای سازماندهی مجدد انجام شد تا سازمان به بهترین شکل با تحولات داخلی و منطقه‌ای تطبیق داده شود که آخرین و مهم‌ترین تغییر، قیام بهار سال ١٩٩١ بود. پس از قیام و ثبات وضعیت در اقلیم کردستان، در سال ١٩٩٣ حزب دموکرات کردستان کنگره یازدهم خود را برگزار کرد و انتخابات مجلس ملی کردستان انجام شد، بر این اساس اتحادیه دانشجویان کردستان نیز تصمیم به برگزاری کنگره خود گرفت. به‌ویژه پس از برگزاری کنگره اتحاد حزب دموکرات کردستان که لازم بود تمامی سازمان‌های مردمی و جریان‌های متحد، دوباره سازماندهی شوند.
در ششمین نشست اتحادیه دانشجویان و جوانان دموکرات کردستان، در تاریخ 10 مارس 1993 در مقر دبیرخانه اتحادیه دانشجویان کردستان در ساختمان شرایتون شهر اربیل، تصمیم به برگزاری «کنگره آزادی» گرفته شد و مقرر گردید ١٣ عضو از تمامی شاخه‌ها به بدنه کمیته اجرایی اضافه شوند که شامل افراد زیر بودند:
١- لقمان اسماعیل و بشار حمید- شاخه دهوک-نینوا.
٢- رهبر احمد خالد و خانزاد احمد عبد- شاخه اربیل.
٣- آرام محمد عبدالله، ارکان تحسین صادق و جلال محمد- شاخه سلیمانیه.
٤- عمر شریف و سلام حسین عبدالله- شاخه کرکوک.
٥- ساسان عونی و مصطفی سلیم حمه‌امین- کمیته دانشگاه صلاح‌الدین.
٦- گوهدار اسماعیل- مقر دفتر دبیرخانه١.
دفتر دبیرخانه پس از قیام به این صورت بود:
١- عبدالله خلو علی- دبیر.
٢- رفعت سعید محمدامین- عضو دفتر دبیرخانه.
٣- فریاد شفیع محمد، معروف به فریاد بارزانی- عضو دفتر دبیرخانه.
٤- عادل علی، معروف به عادل بوتانی- عضو دفتر دبیرخانه.
٥- کردستان پیرداود قادر- عضو دفتر دبیرخانه.
٦- ابراهیم مصطفی محمد- عضو دفتر دبیرخانه.
٧- حاجی عبدالرحمن درویش- عضو دفتر دبیرخانه.
٨- دژوار فایق- عضو دفتر دبیرخانه٢.
همچنین مسئول شاخه‌ها به شرح زیر بود:
١- رهبر احمد خالد- مسئول شاخه اربیل.
٢- حاجی عبدالرحمن- مسئول شاخه سلیمانیه.
٣- آزاد فایق غفور، معروف به دژوار فایق- مسئول شاخه کرکوک.
٤- ابراهیم اسماعیل- مسئول شاخه آواره.
٥- ابراهیم مصطفی محمد- مسئول شاخه دهوک-نینوا٣.
پس از این تغییرات و بر مبنای تصمیمات فوق، در تاریخ 16 - 20 اکتبر 1993، (کنگره آزادی)، در تالار زرد در شهر اربیل پایتخت اقلیم کردستان، با حضور 793 نماینده و با شعار (دانش - صلح - سازندگی) با حضور پرزیدنت مسعود بارزانی برگزار شد و در آن پرزیدنت مسعود بارزانی، نماینده دفتر سیاسی، وزیر آموزش و پرورش و رئیس دانشگاه صلاح‌الدین سخنرانی کردند٤.
نمایندگان کنگره میان دانشجویان و جوانان تقسیم شدند، برای انتخاب دو سازمان، در مورد اتحادیه دانشجویان کردستان، افراد زیر برای کمیته اجرایی انتخاب شدند:
١- ساسان عثمان عونی- دبیر.
٢- هنگاو عبدالله‌خان- مسئول بخش روابط.
٣- ناظم رشید- بخش روابط.
٤- گوهدار اسماعیل- مسئول بخش رسانه.
٥- رهبر احمد خالد- مسئول شاخه اربیل.
٦- امین عثمان- مسئول شاخه سلیمانیه.
٧- علی عونی نعمت- بخش رسانه.
٨- تاوگه عمر رشید- بخش رسانه.
٩- مصطفی سلیم- مسئول بخش سازماندهی.
١٠- شاکر ابوبکر عزیز- بخش سازماندهی.
١١- فارس عمر- مسئول شاخه دهوک-نینوا.
١٢- شنو امین منصور- مسئول شاخه کرکوک.
١٣- فریق سلیمان هرنی- مسئول بخش مالی.
١٤- دلشاد شهاب- مسئول کمیته دانشگاه صلاح‌الدین.
١٥- طارق جعفر فیلی- بخش سازماندهی٥.
اعضای علی‌البدل کمیته اجرایی:
١- عبدالله مجید.
٢- ارشد حیتو، معروف به ارشد بالته.
٣- بشار حمید٦.
تمامی شاخه‌های اتحادیه دانشجویان شامل شاخه اربیل، شاخه کرکوک، شاخه سلیمانیه، شاخه دهوک-نینوا بود. در 18 اوت 1993 تصمیم افتتاح شاخه دانشگاه صلاح‌الدین، در 1 فوریه 1996 تصمیم شاخه آکری، در 1 فوریه 1996 تصمیم شاخه سوران گرفته شد٧.
برگزاری کنگره:در تاریخ 23 اکتبر 1993 نیز، در شهر اربیل، با حضور تمامی اعضای کمیته اجرایی، اعضای دفتر دبیرخانه به شرح زیر انتخاب شدند و در میان اعضای دفتر دبیرخانه، دبیر انتخاب شد:
١- ساسان عثمان عونی- دبیر.
٢- هنگاو عبدالله‌خان- عضو دفتر دبیرخانه و مسئول بخش روابط.
٣- گوهدار اسماعیل- عضو دفتر دبیرخانه و مسئول بخش رسانه.
٤- مصطفی سلیم- عضو دفتر دبیرخانه و مسئول بخش سازماندهی.
٥- فریق سلیمان- معروف به فریق هرنی، عضو دفتر دبیرخانه و مسئول بخش مالی٨.
پس از «کنگره آزادی»، اولین مسئول شاخه‌ها به صورت زیر بود:
١- فارس عمر، معروف به فارس برواری- مسئول شاخه دهوک-نینوا.
٢- رهبر احمد خالد- مسئول شاخه اربیل.
٣- شنو امین منصور- مسئول شاخه کرکوک، به عنوان اولین مسئول شاخه زن در تاریخ اتحادیه دانشجویان کردستان شناخته می‌شود.
٤- امین عثمان- مسئول شاخه سلیمانیه.
٥- شعبان شعبان احمد- مسئول شاخه آکری.
٦- فیصل صادق توفیق- مسئول شاخه سوران٩.
منبع و حواشی
١- عرفان عزیز عزیز، کنگره‌ها و کنفرانس‌های اتحادیه دانشجویان کردستان، چاپ اول، (اربیل-چاپخانه روژهلات-٢٠١٢)، ص ١٠٤.
٢- ساسان عونی، اتحادیه دانشجویان کردستان؛ چند جنبه از مبارزه و تاریخ، (اربیل- چاپخانه وزارت آموزش و پرورش- ١٩٩٨)، صص ١٧٥-١٧٦.
٣- همان منبع، ص ١٧٧.
٤- کنگره آزادی به کارهای خود می‌پردازد، روزنامه برایەتی، ارگان حزب دموکرات کردستان - متحد، شماره 1772، اربیل، یکشنبه، 17 اکتبر 1993م، صص 1، 4.
٥- لقمان غریب، شهید حاجی عبدالرحمن؛ مرحله‌ای سرشار از بخشش در تاریخ جنبش دانشجویی و جوانان کردستان، (اربیل - چاپخانه روشنبیر- 2003م)، ص ١٦٥.
٦- عرفان عزیز، منبع پیشین، ص ١٠٩.
٧- همان منبع، صص ١٠٩-١١٧.
٨- بیانیه پایانی اولین جلسه کمیته اجرایی اتحادیه دانشجویان کردستان، روزنامه پیشکەوتن، ارگان اتحادیه دانشجویان و جوانان دموکرات کردستان، شماره 48، اربیل، نوامبر 1993م، ص 3.
٩- ساسان عونی، منبع پیشین، صص 193- 194، 234، 234، 240 - 241.