طه محییالدین معروف، شناخته‌شده به طه حاجی ملا محییالدین، در سال ١٩٤٦ در (کنگره اول) به عنوان عضو کمیته مرکزی انتخاب شد، در روز جمعه ٢ مه ٢٠٠٣ پس از سقوط رژیم صدام حسین خود را به نیروهای اتحادیه میهنی کردستان تسلیم کرد و، مدتی توسط نیروهای ایالات متحده آمریکا زندانی شد و سپس آزاد گشت، پس از آن به شهر سلیمانیه روی آورد و سپس در شهرک دوکان از توابع استان سلیمانیه زندگی کرد.
زندگینامهطه محییالدین معروف، شناخته‌شده به طه حاجی ملا محییالدین، در سال ١٩٢٤ در شهر سلیمانیه به دنیا آمد، از خانواده مرخوزی همدانی از کردهای شرق کردستان است که از نزدیکی شهر همدان به شهر سلیمانیه کوچ کردند، در سال ١٩٤٦ بازیگر تئاتر (در راه میهن) بود که در شهر سلیمانیه به نمایش درآمد و درآمد آن برای آسیب‌دیدگان زلزله شهرک پنجوین از توابع استان سلیمانیه خرج شد، در سال ١٩٤٨ مدرک کارشناسی حقوق را از دانشکده حقوق بغداد دریافت کرد، در ٢٩ مه ١٩٥٥ با فرمانی پادشاهی رتبه کارمندی در وزارت امور خارجه پادشاهی عراق از رتبه یکم در کلاس سوم به رتبه سوم در کلاس دوم ارتقا یافت، در سال ٢٠٠٧ به منظور درمان پزشکی به کشور اردن روی آورد، در ٧ اوت ٢٠٠٩ در شهر امان پایتخت اردن درگذشت و در شهر سلیمانیه به خاک سپرده شد. مسلط به زبان‌های کردی، عربی و انگلیسی بود.
کارنامه مبارزاتیدر سال ١٩٤٥ عضو هیئت مؤسس و عضو دفتر سیاسی حزب رزگاری کرد بود، در سال ١٩٤٦ در کنگره دوم حزب رزگاری کرد در شهر بغداد به منظور انحلال خود و پیوستن به حزب دموکرات کرد شرکت کرد و به (بله) رأی داد، در سال ١٩٤٦ در فضایی محرمانه توسط نمایندگان کنگره به عنوان عضو کمیته مرکزی حزب دموکرات کرد (کنگره اول) انتخاب شد، در سال ١٩٤٦ به عنوان یکی از مسئولان سلیمانیه حزب دموکرات کرد تعیین شد، در سال ١٩٤٦ به عنوان نماینده حزب دموکرات کرد به منظور فعالیت مشترک با یوسف سلمان یوسف (١٩٠١ـ١٩٤٩) شناخته‌شده به فهد دبیرکل حزب کمونیست عراق ارتباط برقرار کرد، در سال ١٩٥٧ دبیر دوم سفارت عراق در شهر قاهره پایتخت جمهوری مصر بود و به هیئت حزب دموکرات کردستان متحد برای رساندن یادداشتشان به کنگره مردمان (آسیا ـ آفریقا) کمک کرد، در سال ١٩٦٢ معاون سفیر جمهوری عراق در شهر لندن پایتخت پادشاهی متحده بریتانیا بود، در سال ١٩٦٨ دیپلمات در سفارت عراق در شهر لندن با رتبه وزیر مختار بود، در ٣١ ژوئیه ١٩٦٨ در کابینه احمد حسن بکر (١٩١٤ـ١٩٨٢) به عنوان وزیر دولت منصوب شد، در ١٢ اوت ١٩٦٨ با فرمانی جمهوری به وکالت به عنوان وزیر اصلاحات کشاورزی تعیین شد، در ٢٩ اوت ١٩٦٨ با فرمانی جمهوری به وکالت به عنوان وزیر امور شهرداری‌ها و روستاها تعیین شد، در ١٩ سپتامبر ١٩٦٨ با فرمانی جمهوری به عنوان وزیر کار و مسکن به وکالت تعیین شد (کابینه احمد حسن بکر) و از سهمیه گروه ابراهیم احمد ـ جلال طالبانی بود.
در ٢٦ اکتبر ١٩٦٨ یکی از امضاکنندگان هیئت عراقی بر توافقنامه دفاع مشترک میان جمهوری عراق و جمهوری عربی سوریه بود، در ١٣ دسامبر ١٩٦٩ با فرمانی جمهوری به عنوان وزیر امور شهرداری‌ها و امور روستاها به وکالت تعیین شد، در ٢٩ مارس ١٩٧٠ با فرمانی جمهوری به عنوان سفیر با رتبه وزیر دولت در دیوان وزارت امور خارجه عراق منتقل شد، در ٧ ژوئن ١٩٧٠ با فرمانی جمهوری به عنوان سفیر عراق در جمهوری ایتالیا منصوب شد، در ماه ژوئیه ١٩٧١ به عنوان سفیر غیرمقیم در آلبانی و مالت به همراه سفیر در جمهوری ایتالیا تعیین شد، در روز شنبه ٥ اکتبر ١٩٧٤ در گشایش شورای قانون‌گذاری برای منطقه خودمختار کردستان در یکی از مدارس شهر اربیل که توسط حزب بعث عربی سازماندهی شده بود شرکت کرد و سخنرانی‌ای به زبان عربی خواند، در روز یکشنبه ٢١ آوریل ١٩٧٤ توسط احمد حسن بکر (١٩١٤ـ١٩٨٢) رئیس‌جمهور عراق به عنوان معاون رئیس‌جمهور منصوب شد و در دوران صدام حسین (١٩٣٧ـ٢٠٠٦) شناخته‌شده به صدام تکریتی تا سقوط رژیمش در سال ٢٠٠٣ در این سمت باقی ماند، روز شنبه ٥ اکتبر ١٩٧٤ به نمایندگی از احمد حسن بکر دوره اول شورای قانون‌گذاری منطقه کردستان را در شهر اربیل افتتاح کرد.
در ٢٧ فوریه ١٩٧٥ از سوی شورای فرماندهی انقلاب عراق به عنوان رئیس شورای عالی گردشگری و تفرجگاه‌های عراق تعیین شده است، روز دوشنبه ٢٨ اکتبر ١٩٧٤ در کاخ بغداد توسط میشل عفلق (١٩١٢ـ١٩٨٩) دبیرکل حزب بعث عربی سوسیالیست مورد استقبال قرار گرفته است، روز سه‌شنبه ١٥ ژوئیه ١٩٧٥ در شهر بغداد توسط میشل عفلق دبیرکل حزب بعث عربی سوسیالیست مورد استقبال قرار گرفته است، در ماه ژانویه ١٩٧٥ به عنوان عضو کمیته عالی جبهه ملی و قومی پیشرو (الجبهة الوطنیة و القومیة التقدمیة) تعیین شده است، سال ١٩٧٩ از سوی جمهوری برزیل مدال ملی (کروزیرو دوسول) به درجه (گراند کروس) به وی اعطا شده است، سال ١٩٨١ از سوی جمهوری سنگال مدال (صلیب بزرگ) به وی اعطا شده است، سال ١٩٨١ مدال افسران بزرگ از سوی رئیس‌جمهور مالی به وی اعطا شده است، سال ١٩٨٢ عضو شورای فرماندهی انقلاب وابسته به حزب بعث عربی بوده است، سال ٢٠٠٣ در ردیف ٤٢ لیست ٥٥ نفری از رهبران قدرتمند حزب بعث عربی سوسیالیست بوده است که از سوی نیروهای ائتلاف حکم بازداشت آن‌ها صادر شده بود، در روز جمعه ٢ مه ٢٠٠٣ پس از سقوط رژیم صدام حسین خود را تسلیم نیروهای اتحادیه میهنی کردستان کرد و مدتی توسط نیروهای ایالات متحده آمریکا زندانی شد و پس از آن آزاد گشت، پس از آن به شهر سلیمانیه روی آورد و سپس در شهرک دوکان وابسته به استان سلیمانیه به دور از چشم دستگاه‌های رسانه‌ای زندگی کرد.
منابع:-
آرشیو شهر، مجله سلیمانیه، شهرداری سلیمانیه، شماره ٣٧، سلیمانیه، چاپخانه افست شوان، اوت ٢٠٠٣م، ص ٣.
-
صلاح رشید، مام جلال دیدار عمر از جوانی تا کاخ جمهوری، جلد اول، (سلیمانیه ـ چاپخانه کارو ـ ٢٠١٧م)، ص ص ٥٣، ٦٢، ٣٥٠
-
الارادات الملكیة، رقم ٤٢٩، جریدة الوقائع العراقیة، مدیریة التوجیه والاذاعة العامة في العراق، العدد ٣٦٥٣، السنة الثالثة والثلاثون، بغداد، الخمیس، ٣٠ حزیران ١٩٥٥م، ص ١٠.
-
اعداد ممتاز الحیدري، مختارات من مذكرات صالح الحیدري، الطبعة الثانیة، (السلیمانیة ـ مطبعة رنج ـ ٢٠٠٤م)، ص ص ٤٩، ٨٠.
-
افتتاح المجلس التشریعي الأول لمنطقة كردستان وانتخاب أعضاء المجلس التنفیذي، جریدة التآخي، العدد ١٧٣٣، بغداد، مطبعة التایمس، الأحد، ٦ تشرین الأول ١٩٧٤م، ص ١.
-
ب. هوراز، پژوهش کوتاهی درباره تأسیس و انحلال حزب انقلاب و آزادی در کردستان جنوبی، (بدون مکان ـ مه ١٩٩٣م)، ص ١٩.
-
بیان رقم ٣٢، جریدة الوقائع العراقیة، وزارة الثقافة والاعلام في العراق، العدد ١٦٠٣، السنة الحادیة عشرة، بغداد، السبت، ١٠ آب ١٩٦٨م، ص ٤.
-
تعیین نائب لرئیس الجمهوریة، جریدة التآخي، العدد ١٦٠٥، بغداد، مطبعة التایمس، الأثنین، ٢٢ نیسان ١٩٧٤م، ص ٤.
-
جمیل حسین الجبوري، كبار ساسة العراق في العصر الجمهوري ١٩٥٨ ـ ٢٠٠٣، الجزء الاول، (القاهرة ـ المكتب العربي للمعارف ـ ٢٠١٨م)، ص ١٥٣.
-
جمال بابان، سلیمانیه شهر درخشان من، جلد سوم، چاپ دوم، (اربیل ـ انتشارات آراس ـ چاپخانه آراس ـ ٢٠١٢م)، ص ٣٢١.
-
جمال بابان، سلیمانیه شهر درخشان من، جلد چهارم، چاپ دوم، (اربیل ـ انتشارات آراس ـ چاپخانه آراس ـ ٢٠١٢م)، ص ٤٧٤.
-
حبیب محمد كریم، تأریخ الحزب الدیمقراطي الكوردستاني ـ العراق (في محطات رئیسیة) ١٩٤٦ ـ ١٩٩٣، (دهوك ـ مطبعة خه‌بات ـ ١٩٩٨م)، ص ص ٢٦، ٢٨، ٣٥.
-
حسن السعید، نواطیر الغرب صفحات من ملف علاقة اللعبة الدولیة مع البعث العراقي ١٩٤٨ ـ ١٩٦٨، (بیروت ـ مؤسسة الوحدة للدراسات ـ ١٩٩٢م)، ص ٣٥١.
-
حسن لطیف الزبیدي، موسوعة الأحزاب العراقية، (بیروت ـ مؤسسة العارف للمطبوعات ـ ٢٠٠٧م)، ص ص ٣٣٨، ٤٥٨، ٥٣٧، ٦٥١ ـ ٦٥٢.
-
حسو هورمي، لمحات من حیاة الأمیر تحسین سعید علي بك، (أربیل ـ مطبعة روژهلات ـ ٢٠١٧م)، ص ٨٠.
-
دیوید مك داول، تاریخ معاصر كرد، ترجمه ابراهیم یونسی، چاپ چهارم، (تهران ـ نشر پانیذ ـ چاپ دالاهو ـ ١٣٩٣ھ . ش)، ص ص ٥٢٩ ـ ٥٣٢.
-
الرفیق عفلق یستقبل نائب رئیس الجمهوریة، جریدة التآخي، العدد ١٧٥١، بغداد، مطبعة التایمس، الثلاثاء، ٢٩ تشرین الأول ١٩٧٤م، ص ١.
-
الرفیق میشیل عفلق یستقبل الرفیق طه محیي الدین معروف، جریدة التآخي، العدد ١٩٦١، بغداد، الأربعاء، ١٦ تموز ١٩٧٥م، ص ١.
-
سه تن دیگر از مسئولان رژیم دیکتاتوری بعث دستگیر شدند، روزنامه کوردستانی نوێ، ارگان اتحادیه میهنی کردستان، شماره ٣٠٥٥، سال دوازدهم، سلیمانیه، شنبه، ٣ مه ٢٠٠٣م، ص ١.
-
شعبان علی شعبان، برخی اطلاعات سیاسی و تاریخی، چاپ سوم، (اربیل ـ چاپخانه روژهلات ـ ٢٠١٣م)، ص ١٠٣.
-
شوان محمدامین طاها خوشناو، اربیل بین سال‌های ١٩٦٣ ـ ١٩٧٠ پژوهشی تاریخی درباره وضعیت سیاسی، (اربیل ـ چاپخانه دانشگاه صلاح‌الدین ـ ٢٠١٦م)، ص ٦١.
-
عبدالخالق صابر (استاد خالد)، شجره‌نامه خانواده‌های قدیمی سلیمانیه بین سال‌های ١٧٨٤ ـ ١٩١٤، چاپ دوم، (بیروت ـ چاپخانه گرین گلوری ـ ٢٠١٠م)، ص ص ١٣٠١، ١٣٠٧، ١٣١٢، ١٣١٤.
-
عبدالخالق ناصر شومان، الطائفیة السیاسیة في العراق (العهد الجمهوري) ١٩٥٨ ـ ١٩٩١، (لندن ـ دار الحكمة للنشر و التوزیع ـ ٢٠١٣م)، ص ١١٣.
-
عبدالوهاب الكیالي، موسوعة السیاسة، الجزء الثالث، (بیروت ـ المؤسسة العربیة للدراسات والنشر ـ ١٩٨٣م)، ص ٧٨٧.
-
العرب والكرد المصالح والمخاوف والمشتركات، سعد بشیر اسكندر، الثابت والمتغیر في الموقف القومي الكردي تجاه السلطة العربیة في بغداد خلال العهد الملكي ١٩٢١ ـ ١٩٥٨، (بیروت ـ المركز العربي للأبحاث ودراسة السیاسات ـ ٢٠١٩م)، ص ٩٧.
-
علی عبدالله، تاریخ حزب دموکرات کردستان ـ عراق تا برگزاری کنگره سوم، (بدون مکان ـ سپتامبر ١٩٦٨م)، ص ٦٣.
-
غفوری میرزا کریم، حقایق را وارونه نمی‌کنم، (سلیمانیه ـ چاپخانه رهند ـ ٢٠٠٢م)، ص ٣٤.
-
فرهاد عونی، ٣٦ نامه و چند شخصیت دیوان من، (اربیل ـ چاپخانه دانشگاه صلاح‌الدین ـ ٢٠١٩م)، ص ٥٥.
-
قانون رقم ١٥٠ لسنة ١٩٦٨، جریدة الوقائع العراقیة، وزارة الثقافة والاعلام في العراق، العدد ١٦٥٠، السنة الحادیة عشرة، بغداد، السبت، ٩ تشرین الثاني ١٩٦٨م، ص ص ١ ـ ٢.
-
قرار جمهوري رقم ١١٩٧، جریدة الوقائع العراقیة وزارة الاعلام في العراق، العدد ١٨٢١، السنة الثانیة عشرة، بغداد، السبت، ٢٧ كانون الأول ١٩٦٩م، ص ٤.
-
قرار مجلس قیادة الثورة رقم ٢٥٠، جریدة الوقائع العراقیة، وزارة الاعلام ببغداد، العدد ٢٤٤٨، السنة السابعة عشرة، بغداد، السبت، ٨ آذار ١٩٧٥م، ص ٤.
-
کریس کوچرا، جنبش ملی کرد، ترجمه‌ی ابراهیم یونسی، چاپ دوم، (تهران ـ موسسه انتشارات نگاه ـ ١٣٧٧ھ . ش)، ص ١٨٨.
-
کورد در اسناد محرمانه بریتانیا ١٩٦٦ - ١٩٧٩، ترجمه محمد مصطفی قره‌داغی، جلد دوم، (سلیمانیه - مؤسسه دزاروژ برای فرهنگ و رسانه - چاپخانه شوان - ٢٠١٧م)، ص ١٠٣.
-
گونتر دیشنر، کرد ملتی فریب‌خورده و ستم‌دیده، ترجمه حمه کریم عارف، (اربیل - چاپخانه وزارت فرهنگ - ١٩٩٩م)، ص ٢٥١.
-
لیست نام مسئولان رژیم بعث که توسط (پنتاگون) درخواست شده است، روزنامه کردستانی نوی، ارگان اتحادیه میهنی کردستان، شماره ٣٠٣٨، سال دوازدهم، سلیمانیه، یکشنبه، ١٣ آوریل ٢٠٠٣م، ص ٢.
-
مام جلال، مناضل ذو خصال حمیدة وسجایا انسانیة وصفات نادرة وخلق رفیع، صحیفة الاتحاد، الصحیفة المركزیة للاتحاد الوطني الكردستاني، العدد ٣٨٤، السنة الثامنة، السلیمانیة، الجمعة، ٥ آب ٢٠٠٠م، ص ٣.
-
مام جلال، سال کنگره دانشجویان، بخش پنجم، مجله خاک، شماره ١٤، سال دوم، سلیمانیه، چاپخانه افست دلیر، ١٠ اوت ١٩٩٨م، ص ٧.
-
محمد کریم شیدا، یادداشت ملت کرد برای کنگره ملت‌های آسیا - آفریقا، (سلیمانیه - وزارت فرهنگ - ١٩٩٩م)، صص ١٠، ١٣، ١٥ - ١٦.
-
مرسوم جمهوري رقم ١٦٤، جریدة الوقائع العراقیة، وزارة الاعلام ببغداد، العدد ٢٣٤٢، السنة السادسة عشرة، بغداد، الأثنین، ٢٢ نیسان ١٩٧٤م، ص ٨.
-
مرسوم جمهوري رقم ١٧٩، جریدة الوقائع العراقیة، وزارة الاعلام في العراق، العدد ١٨٦٧، السنة الثانیة عشرة، بغداد، الاثلاثاء، ١٤ نیسان ١٩٧٠م، ص ١١.
-
مرسوم جمهوري رقم ٢٣١، جریدة الوقائع العراقیة، وزارة الاعلام ببغداد، العدد ٢٨٣٢، السنة الثالثة والعشرون، بغداد، ١ حزیران ١٩٨١م، ص ١٤.
-
مرسوم جمهوري رقم ٣٢٥، جریدة الوقائع العراقیة، وزارة العدل، العدد ٢٧١٨، السنة الواحدة والعشرون، بغداد، ٢ تموز ١٩٧٩م، ص ٧.
-
مرسوم جمهوري رقم ٣٢٦، جریدة الوقائع العراقیة، وزارة الثقافة والاعلام في العراق، العدد ١٨٨٨ أ، السنة الثانیة عشرة، بغداد، الأربعاء، ١٠ حزیران ١٩٧٠م، ص ٢٩.
-
مرسوم جمهوري رقم ٤٦١، جریدة الوقائع العراقیة، وزارة الاعلام ببغداد، العدد ٢٨٤٦، السنة الرابعة والعشرون، بغداد، ٢٤ آب ١٩٨١م، ص ٢١.
-
مرسوم جمهوري رقم ٦٨، جریدة الوقائع العراقیة، وزارة الاعلام في العراق، العدد ٢٢٢٥، السنة الخامسة عشرة، بغداد، الأربعاء، ٢٨ شباط ١٩٧٣م، ص ٣.
-
مرسوم جمهوري رقم ٧٣٣، جریدة الوقائع العراقیة، وزارة الثقافة والاعلام في العراق، العدد ١٦٠٦، السنة الحادیة عشرة، بغداد، الخمیس، ١٥ آب ١٩٦٨م، ص ٢.
-
مرسوم جمهوري رقم ٨٤٤، جریدة الوقائع العراقیة، وزارة الثقافة والاعلام في العراق، العدد ١٦٢٠، السنة الحادیة عشرة، بغداد، الأربعاء، ١١ أیلول ١٩٦٨م، ص ١٣.
-
مرسوم جمهوري رقم ٩٩٥، جریدة الوقائع العراقیة، وزارة الثقافة والاعلام في العراق، العدد ١٦٣٣، السنة الحادیة عشرة، بغداد، السبت، ٥ تشرین الأول ١٩٦٨م، ص ١٠.
-
مسعود بارزاني، البارزاني والحركة التحرریة الكردیة، المجلد الثالث، (أربیل ـ مطبعة وزارة التربیة ـ ٢٠٠٢م)، ص ص ٢٠٤، ٢٤٨.
-
مهدی محمد قادر، پیشامدهای سیاسی کردستان عراق ١٩٤٥ - ١٩٥٨، (سلیمانیه - مرکز پژوهش‌های استراتژیک کردستان - ٢٠٠٥م)، صص ١٢٢ - ١٢٣، ١٢٥.
-
نبذة عن حیاة نائب رئیس الجمهوریة، جریدة التآخي، العدد ١٦٠٦، بغداد، مطبعة التایمس، الثلاثاء، ٢٣ نیسان ١٩٧٤م، ص ١.
-
نماینده ژنرال بارزانی : یك كرد خائن معاون البكر شد، روزنامه اطلاعات، شماره ١٤٣٨٥، تهران، دوشنبه، ٢ اردیبهشت ١٣٥٣ھ . ش، ص ٢.
-
نوزاد علي احمد، صحافة الحزب الدیمقراطي الكردستاني خارج الوطن، (السلیمانیة ـ مؤسسة ژین لاحیاء التراث الوثائقي والصحفي الكردي ـ ٢٠١٠م)، ص ٤٠.
-
وكالة أنباء براثا : Burathanews.com/Arabic/news/٧٢٢٧٣.
-
یاسین قادر برزنجی، تئاترهای سلیمانیه در سال‌های ١٩٢٦ - ١٩٦١، (سلیمانیه - مؤسسه چاپ و نشر سردم - ٢٠٠١م)، ص ٤٩.