شرایط پیش از کنگره:

پس از برگزاری پنجمین کنگره اتحادیه دانشجویان کردستان، این تشکیلات با وضعیت اضطراری روبرو شد و کمیته سازماندهی اصلی در بغداد تشکیل گردید. بعداً فعالیت‌های آن گسترش یافت و محدوده‌های سازمانی آن مناطق دیگری را نیز در بر گرفت، به طوری که جایگاه دبیرخانه تضعیف شده بود. برای حل این مشکل، دفتر مرکزی حزب دموکرات کردستان تصمیم گرفت یک «دفتر سازماندهی مرکزی» از دو طرف تشکیل دهد. مقر این دفتر در بغداد بود و قرار بود تا زمان برگزاری ششمین کنگره اتحادیه دانشجویان کردستان به فعالیت خود ادامه دهد.

در ١١ مارس ١٩٧٠، توافقنامه ١١ مارس بین رهبری انقلاب و دولت عراق امضا شد. پس از توافق، فعالیت‌های حزب و سازمان‌های توده‌ای وارد مرحله جدیدی شد. در سایه این توافق، آزادی عمل سیاسی و سازمانی توسعه یافت، فراکسیون‌هایی که بر تشکیلات حزبی مسلط بودند از بین رفتند، گروه جدا شده از دفتر سیاسی معروف به (جلالی‌ها) به حزب بازگشتند و مرحله جدیدی از کار مشترک و علنی آغاز شد.

اتحادیه دانشجویان کردستان از این وضعیت استفاده کرد و شعبه‌های خود را در بغداد و تمامی شهرهای دیگر کردستان افتتاح نمود و همه دانشجویان کرد به صورت علنی به تشکیلات سازمان پیوستند.

وضعیت جدید، اتحادیه دانشجویان کردستان را به سوی برگزاری کنگره‌ای جدید سوق داد؛ چرا که حزب نیز به تازگی هشتمین کنگره خود را برگزار کرده بود و دفتر سازماندهی مرکزی اتحادیه دانشجویان کردستان تصمیم گرفت ششمین کنگره خود را برای سازماندهی مجدد و تقویت صفوفش برگزار کند.

در ابتدا قرار بود کنگره در شهر سلیمانیه برگزار شود، اما بعداً به روستای ناوبِردان منتقل شد، جایی که هشتمین کنگره حزب دموکرات کردستان برگزار شده بود و ملزومات کنگره در آنجا حاضر بود و این تغییر از طریق روزنامه «التآخی» به نمایندگان اطلاع داده شد.

برگزاری کنگره:

پس از تدارکات، ششمین کنگره اتحادیه دانشجویان کردستان فعالیت‌های خود را در بازه زمانی ١٥ تا ١٨ ژوئیه ١٩٧٠، در فضایی آزاد از مناطق آزاد شده انقلاب ایلول، در روستای ناوبِردان در استان اربیل، با شعار (صلح - دانش – برادری) و با حضور ٤٧٥ نماینده آغاز کرد.

 اولین سخنرانی ارائه شده، سخنرانی رهبر مصطفی بارزانی بود که توسط سرتیپ ستاد عزیز آکریی قرائت شد. دکتر محمود عثمان نیز سخنرانی دفتر سیاسی حزب دموکرات کردستان را قرائت کرد.

انتخاب کمیته اجرایی در ابتدای کار کنگره به شرح زیر انجام شد:

١- عادل مراد، معروف به عادل فیلی

٢- انور عبدالله، معروف به انور رئیس

٣- رنج نوری شا‌ویس

٤- فرهاد عونی

٥- عبدالقادر محمدامین

٦- عارف طیفور

٧-  نوری عقراوی

٨-  جرجیس حسن

٩-  صباح عقراوی

١٠- سعدی خلیل

١١- عادل لیلانی

١٢- وزیره بیرداود قادر

١٣- محمد حاجی

١٤- یوسف مولود القصاب

١٥- عثمان صالح عثمان، معروف به عثمان خوشناو

١٦- جلال خوشناو

١٧- اکرم احمد

 ١٨- عزالدین رشید حاجی بدری، معروف به شیرکو سندی

١٩- حاجی محه‌مه‌د کریت

٢٠- جواد محمد، معروف به جواد شیروانی

٢١- عبدالله محمد، معروف به عبدالله باوانی

پس از بحث در مورد موضوعات کنگره و ارزیابی پیش‌نویس برنامه و نظام داخلی که به طور ریشه‌ای تغییر کرده بود، جلسه کمیته اجرایی در 18 همان ماه برگزار شد و دبیرخانه جدید با رأی نمایندگان کنگره انتخاب شد:

١- انور عبدالله- رئیس

٢- جرجیس حسن عبدالله – نایب رئیس

٣- فرهاد عونی- دبیر

٤- جلال سلیم خوشناو- عضو دبیرخانه

٥- عادل فاضل لیلانی- عضو دبیرخانه

٦- رنج نوری شا‌ویس- عضو دبیرخانه

٧- یوسف مولود القصاب- عضو دبیرخانه

در این کنگره، رهبر مصطفى بارزانی به اتفاق آرا به عنوان رئیس افتخاری اتحادیه دانشجویان تعیین شد.

از کنگره تعدادی از تصمیمات و توصیه‌های مهم صادر شد، از جمله: توسعه فرهنگ کردی. افتتاح دوره‌های آموزشی برای پیشمرگه‌ها. حمایت از توافق ١١ مارس. تعیین هویت دانشجویان اعزامی به خارج. حمایت از افتتاح دانشگاه‌ها و مؤسسات در کردستان. افتتاح هفت شعبه برای اتحادیه دانشجویان کردستان در مناطق تعیین شده که عبارتند از: شعب بغداد، اربیل، موصل، دهوک، سلیمانیه، کرکوک و دیاله.

همانطور که انتظار می‌رفت، ششمین کنگره خالی از موانع نبود. هنگامی که انور عبدالله به عنوان رئیس انتخاب شد، تعدادی از اعضای کمیته اجرایی در اولین جلسه شرکت کردند به این دلیل که او تعداد بیشتری رأی کسب کرده بود و تعداد اعضا به طور غیرعادی افزایش یافته بود؛ تعدادی از اعضای کمیته اجرایی در اعتراض به این موضوع در اولین جلسه کمیته اجرایی شرکت نکردند. این اعتراضات افزایش یافت به طوری که تعداد اعضا از 21 عضو به 15 عضو کاهش یافت. طبق آیین‌نامه و نظام داخلی، اگر اکثریت اعضای کمیته اجرایی از عملکرد رئیس یا نایب رئیس راضی نباشند، می‌توان انتخابات را تکرار کرد. بنابراین کمیته اجرایی در فوریه 1971 دوباره بدون حضور انور عبدالله و قادر حمدامین انتخابات جدیدی برگزار کرد و در آن عادل مراد فیلی به عنوان رئیس اتحادیه دانشجویان کردستان انتخاب شد. پس از مدتی، جرجیس حسن و عادل فاضل لیلانی برای تحصیل به خارج رفتند و با نزدیک شدن به موعد برگزاری هفتمین کنگره که قرار بود در سال 1972 برگزار شود، هیچ شخص دیگری برای پست نایب رئیس تعیین نشد.

پس از برگزاری کنگره و بر اساس توافقنامه 11 مارس همانطور که در بند پنجم آن آمده، سازمان‌های توده‌ای کردستانی به عضویت سازمان‌های مرکزی درآمدند. اتحادیه دانشجویان کردستان به عضویت اتحادیه ملی دانشجویان عراق درآمد و رئیس اتحادیه دانشجویان کردستان نایب رئیس اتحادیه ملی دانشجویان عراق شد، همچنین سه نفر از اعضای دبیرخانه به عضویت دفتر اجرایی اتحادیه مذکور درآمدند.

منابع:

١- عرفان عزیز عزیز، کنگره‌ها و کنفرانس‌های اتحادیه دانشجویان کردستان، چاپ اول، (اربیل-چاپخانه روژهلات-٢٠١٢).

٢- ساسان عونی، اتحادیه دانشجویان کردستان چند جنبه از مبارزه و تاریخ، (اربیل- چاپخانه وزارت آموزش- ١٩٩٨).

٣- خاطرات ٢٦ سالگی ششمین کنگره اتحادیه ما، مجله خه‌باتی قوتابیان (نبرد دانشجویان)، ارگان اتحادیه دانشجویان کردستان، شماره ١٣، دوره سوم، ژوئیه ١٩٩٦م.

٤- ششمین کنگره اتحادیه دانشجویان کردستان عراق، روزنامه التآخی، شماره ٤٩٦، بغداد، چاپخانه دارالجاحظ، دوشنبه، ٢٧ ژوئیه ١٩٧٠م، ص ٣.

٥- حمه‌صالح فرهادی، برگی از تاریخ اتحادیه دانشجویان کردستان، روزنامه پیشکه‌وتن (پیشرفت)، ارگان اتحادیه دانشجویان و جوانان دموکرات کردستان، شماره ٢٧، اوایل ژوئیه ١٩٩٢م.