پس از آنکه بعثیها از طریق یک کودتای نظامی قدرت را در عراق به دست گرفتند، به مدت سه ماه جنگ و حملات خود را بر کردستان متوقف کردند، اما طولی نکشید که دوباره حملات بعثیها به کردستان از سر گرفته شد، برنامه این بار ارتش عراق به گونهای بود که تمام سنگینی نیروهایش را بر منطقه اسپیلک گذاشته بود تا از آنجا خود را به بارزان برساند و بتواند به طور کامل آن منطقه را تحت کنترل درآورد.
نیروهای دولت در حمله این بار عبارت بودند از نیروی لشکر ٢ که متشکل بودند از تیپهای (٢، ٥، ١٩، ٢٥، ٢٧، ٢٩)، که به فرماندهی سرهنگ ستاد ابراهیم فیصل انصاری به عنوان سرپرست کل آن عملیات نظامی تعیین شده بود، همچنین فرمانده تیپ سعید حمو به دلیل کینه و دشمنی عمیق نسبت به رهبری انقلاب و مردم کرد، اختیارات کامل به او داده شده بود.
در ٢٩ ژوئن ١٩٦٣ جنگ بزرگی در دربند کوری رخ داد که تا نزدیکی عصر ادامه داشت، در نتیجه پیشمرگهها از آن دربند عقبنشینی کردند، اما نتوانستند در گلوگاه میراوه و دشت حریر و جاهای دیگر خط دفاعی تشکیل دهند تا اینکه به ارتفاعات اسپیلک رسیدند، از آنجا بر مکانهای استراتژیک پخش شدند و جلوی پیشرویهای ارتش عراق را گرفتند، نیروهای دولت نیز به دشت حریر رسیدند و پادگان خود را تأسیس کردند.
فرماندهی کل نیروی پیشمرگه در آن حماسه به سرهنگ ستاد کافی نبوی سپرده شد و فرماندهان نیروها نیز حاجی بیروخی، ککو مرگهسوری، مصطفی نیرویی، ملامین هوستانی، جادر گویزی، حمهزیاد فقیانی، عزت سلیمان بگ درگهلهیی، حمید بیری و عریف یاسین بودند، که هر کدام در یک محور از جنگ مستقر شده بودند.
برنامه ارتش عراق برای حمله به بارزان از سوی دو لشکر به طور همزمان قرار بود اجرا شود، لشکر یک در کوه پیرس و لشکر دو در اسپیلک، این هم پس از آن بود که نیروی پیشمرگه از هیبت سلطان عقبنشینی کرد، دولت بخشی از نیروهایش را به میان آن نیروهایی که در دشت حریر بودند، خزاند، اما تیپ سه در خلیفان و بالکیان توسط نیروی پیشمرگه محاصره شده بود و آذوقه و مواد غذاییشان قطع شده بود و نزدیک بود که خود را تسلیم کنند، اما وقتی نیروی نظامی دیگری از عراق به دشت حریر رسید، امیدشان بازگشت، همچنین حسین سورچی مسئول مزدوران (جاش) در آذوقه و مواد غذایی به آنها کمک کرد.
مدتی نیروها در برابر یکدیگر سنگر گرفته بودند، در بنی حریر نیز نیرویی از پیشمرگه مستقر بود و همگی اجازه ندادند ارتش عراق در دشت حریر پیشروی کند، روزی یک فروند بالگرد جنگی بر فراز سنگرهای پیشمرگه در ارتفاعات اسپیلک پرواز میکرد، پیشمرگهها نیز هر کدام از جای خود، آن را زیر رگبار گلوله گرفتند، بالگرد با دستپاچگی منطقه را ترک کرد و در دشت حریر فرود آمد، پس از این ارتش عراق بمباران شدیدی از سنگرهای پیشمرگه را آغاز کرد و آتش را در منطقه شعلهور ساخت.
گاهی اوقات به دلیل ناهماهنگی فرماندهان پیشمرگه و عدم بازگشت آنها برای هماهنگی و مشاوره با یکدیگر، تأثیر منفی بر موازنه نیرو و بروز بینظمی در صفوف و فروپاشی روحیه در سنگرهای پیشمرگه پدید میآید.
نیرویی از پیشمرگه توسط مقدَم عزیز آکرهیی به اسپیلک اعزام میشود برای پشتیبانی از آن جبهه جنگ که نامبرده هیچ مسئولیتی در آن محور نداشت، شبی نیرویی از پیشمرگه به فرماندهی سلیمان شاولی شانهدری بدون هماهنگی با سرهنگ ستاد کافی نبوی برای خلع سلاح ساکنان روستای بردین در جنوب اسپیلک فرستاده میشوند، به بهانه اینکه مظنون به همکاری با ارتش عراق بودهاند، اهالی روستا در برابر پیشمرگهها مقاومت میکنند و جنگ بزرگی میانشان در میگیرد، مسئول پیشمرگهها سلیمان شاولی شانهدری و سه پیشمرگه شهید شدند و جنازههایشان در میدان جنگ ماند، وقتی خبر به نیروی پیشمرگه رسید نیروی دیگری به فرماندهی حاجی بیروخی برای کمک به نیروی اول در خط سیناوه به افراد مسلح روستا حمله میکنند، اگرچه بر آنها پیروز میشوند، اما از نیروهای آنها نیز چهار پیشمرگه شهید میشوند و دو نفر زخمی میشوند و بعد از آن نیروهایشان را عقب میبرند.
پس از آن اختلافات و آشفتگی که در میان نیروی پیشمرگه ایجاد شد، ارتش عراق در ١٥ ژوئیه ١٩٦٣ حمله گستردهای را به جبهه اسپیلک آغاز کرد، در همان حال شایعهای هم در میان پیشمرگه پخش شد که محاصره تیپ ٣ در خلیفان برداشته شده و گلی علی بگ را تحت کنترل گرفتهاند، بنابراین پس از چند ساعت جنگ، نیروی پیشمرگه در ١٦ ژوئیه از ارتفاعات اسپیلک عقبنشینی کرد و ارتش عراق آن را تحت کنترل درآورد.
منابع:١- مسعود بارزانی، بارزانی و جنبش رهاییبخش کرد، جلد سوم، بخش اول، انقلاب ایلول ١٩٦١-١٩٧٥، چاپ اول ٢٠٠٤.
٢- غازی عادل گردی، پیشمرگهای در خدمت راه بارزانی، حاجی بیروخی، جلد اول چاپ دوم، ترکیه، ٢٠٢١.
٣- زرار سلیمان بگ درگهلهیی، خاطراتم در سالهای ١٩٤٣-١٩٧٧.
٤- شوکت ملا اسماعیل حسن، روزهایی در تاریخ انقلاب ایلول، چاپ اول، اربیل، ٢٠٠٧
٥- آری کریم، چند صفحه زنده از انقلاب ایلول، چاپخانه خبات، دهوک ١٩٩٩.
٦- حاجی میرخان دولهمری، جستجو به دنبال عدالت، جلد اول، چاپ دوم، چاپخانه اسراء، تهران، ٢٠٢١.


