

ئینسکلۆپیدیای پارتی دیموکراتی کوردستان
Loading


وتاری سەرۆک
ئەوگەر عەبدوڵڵا مەنتک
2022
جگە لە وتەکانی نووسەر، ئەم کتێبە وتەکانی وەرگێڕیش لەخۆ دەگرێت و لە پێنج بەش، دەرئەنجامەکان، تاقیکردنەوەی گریمانەکان و لیستی هێڵکاری و خشتە و نەخشەکان پێک هاتووە.
بەشی یەکەمی ئەم کتێبە پێشەکییەک لەخۆ دەگرێت و باس لە بنەماکانی توێژینەوە دەکات، بە ئاماژەدان بە پرسیار و گریمانەکانی توێژینەوە، گۆڕاوەکان، ئەدەبیات و ڕێبازەکانی توێژینەوە و ڕێکخستنی توێژینەوە.
بەشی دووەم تایبەتە بە گفتوگۆ تیۆرییەکان و لە پێشەکییەک و دوو تەوەر و بەش پێک هاتووە. تەوەری یەکەم لە ڕیالیزمەوە بەرەو هاوسەنگی هێز، نێودەوڵەتیکردنی پرسە ئایینی و ئیتنییەکان و سەربەخۆیی هێزە هەرێمایەتییەکانە. بۆ چارەسەرکردنی کێشەی ئاسایشی هەرێمایەتی، هاوسەنگی هێز ڕێبازێکی پتەوە بۆ لێکدانەوەی وڵاتانی جیهانی سێیەم وەک هاوسەنگییەکی گشتی.
تەوەری دووەمی ئەم بەشە گفتوگۆ لە ناسیۆنالیزمی نەتەوەیی، سیاسیکردنی پرسی نەتەوەیی و گۆڕینی نەتەوە بۆ کردارێکی سیاسی، هاوسەنگییەکی گشتگیر و هەڕەشەیەکی نوێ دەکات.
بەشی سێیەمی ئەم کتێبە بە شیکردنەوەی بازنەی ئاسایشی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەپردازێت، کە پێشەکییەک و چەند وتار و پوختەیەک لەخۆ دەگرێت.
بابەتەکانی ئەم بەشە تایبەتمەندییەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و سروشتی ئاسایشی هەرێمایەتی، ئەنجومەنی ئاسایش و مۆدێلی ئاسایشی هەرێمایەتی، شیکردنەوەی ئەنجومەنی ئاسایشی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست وەک شیکردنەوەیەکی هەرێمایەتی، خوێندنەوەی ڕەخنەیی ئاسایش، و شیکردنەوەی سیستەمی ئاسایش لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەگرێتەوە. هەروەها چۆنیەتی تێکەڵکردنی کاریگەرانهی سیستەمی هەرێمایەتی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە پێکهاتەی سیستەمی نێودەوڵەتی، پێکهاتەی سیستەمی نێودەوڵەتی و کاریگەرییەکەی لەسەر ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، سیستەمی یەکجەمسەری و دەرئەنجامەکانی 9/11 لەسەر ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، سیاسەتی هاوسەنگی دەریایی، نێوان ناسنامە و ئاسایش و لێکدانەوەی ئاسایشی ناسنامەی نەتەوەیی و پۆلێنکردنی ئیتنی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، و چوارچێوەیەکی ڕوون بۆ پێناسەی ئیتنی گفتوگۆ دەکات. پرسی ناسنامە لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە ئاستی نەتەوەیی و هەرێمایەتیدا لە لێکدانەوەی پێکهاتەیی، لێکدانەوەی نێودەوڵەتی، ناسنامە و ئاسایش، شیکردنەوەی ئاسایشی خۆ و ئەوی دی، و ناسنامە و ئاسایش پێک دێت.
بەشی چوارەم باس لە مێژووی گۆڕانکارییە سیاسییەکانی هەرێمی کوردستان لە 1920 تا 2017 دەکات و لە پێشەکییەک و چەند بابەت و بەش پێک هاتووە.
مردنی فەیسەڵ و وەرزێکی نوێی بزووتنەوەی جیاییخوازی، سەرهەڵدانی سەرکردایەتی کوردستان، کودەتای عەبدولکەریم قاسم لە 14ی تەممووز و شۆڕشی عێراق، ناسیۆنالیستە عەرەبەکان و چارەنووسی خەباتی کورد، دەسەڵاتی پارتی بەعس و گۆڕانی پرسی کوردستان. ڕێککەوتنی 11ی ئادار و ناساندنی فەرمی سەربەخۆیی کوردستان، جەنگی عێراق و ئێران، جەنگی عێراق و کوێت
پەلاماری ئەمریکا بۆ عێراق، بەدیهاتنی خەونی سەربەخۆیی کوردستان، سەرهەڵدانی داعش و لەرزاندنی عێراق، خۆشکردنی ڕێگا بۆ سەربەخۆیی کوردستان، و ڕیفراندۆمی 25ی ئەیلوولی 2017.
بەشی پێنجەمی ئەم کتێبە پێشەکییەک و چەند بەشێک لەسەر دەرئەنجامەکانی سەربەخۆیی هەرێمی کوردستان بۆ بارودۆخی ئاسایشی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست لەخۆ دەگرێت. وتارەکان لەسەر گۆڕاوی نێودەوڵەتی، سنووردارییە کوردی و عێراقی و جیۆپۆلیتیکییەکانی سەربەخۆیی کوردستان، ناسنامەی نەتەوەیی کورد و سەربەخۆیی، پشتبەخۆبەستن و سەربەخۆیی ئابووری، هێزێکی سەربازی یەکگرتوو و سەربەخۆ و ستراتیژی، کێشەکانی سەرکردایەتی ناوخۆیی کورد، کەسایەتی و خواستی سەرکردایەتی کوردستان، سەرکەوتنی کورد لە بواری دیپلۆماسی و سیاسەتی دەرەوە، گۆڕاوە دەوڵەتییەکان لە عێراق، شیکردنەوەی ئاستی یەکگرتنەوەی ناوخۆ، پێکهاتەی فیدڕاڵی عێراق، گۆڕاوە سەروو-دەوڵەتییەکان، تێبینییەکانی ئاسایشی ناوخۆی وڵاتانی دراوسێ لەسەر سەربەخۆیی، ڕکابەری هەرێمایەتی لەنێوان دەوڵەتە دراوسێکان، هەڵوێستی هێزە نێودەوڵەتییەکان لە سەربەخۆیی کوردستان، ڕەوایی نێودەوڵەتی مافی چارەنووس لە پەیوەندی بە وتاری پاراستنی سنوور، پرۆسە و ڕێگای سەربەخۆیی لەگەڵ ئاڵۆزی و دەرئەنجام و کاریگەرییەکانی بارودۆخی ئاسایشی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، پرسی کۆچ، بەردەوامبوونی توندوتیژی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، ڕێگای سەربەخۆیی لە ڕێگەی میکانیزمە ئاشتییانەکان، دەرئەنجامەکان و کاردانەوەی دەوڵەتە عەرەبییەکان، ئۆپۆزسیۆنی ئیسلامی، کردارکەرە عەرەبییە نادەوڵەتییەکان، کاریگەری جیۆپۆلیتیکی، کاریگەری دەروونی لەسەر کردارکەرە نێودەوڵەتییەکان و سەرهەڵدان و دامەزراندنی مۆدێلە کولتوورییەکانی بەشداری لە وڵاتانی دراوسێ دەکۆڵنەوە.