

ئینسکلۆپیدیای پارتی دیموکراتی کوردستان
Loading


وتاری سەرۆک
ئەوگەر عەبدوڵڵا مەنتک
2022
ئەم کتێبە دەیەمین کتێبە لە زنجیرە کتێبەکانی (٦٠ ساڵەی شۆڕشی ئەیلوول (١٩٦١-١٩٧٥)). جگە لە پێشەکی، بەشێکی سەربەخۆ کە بە گشتی باسی جوگرافیا، ئایین، زمان، مێژوو و ڕووداوەکانی کوردستانی پێش ساڵی ١٩٣١ دەکات و لە پێنج بەش و پاشکۆ پێکدێت.
بەشی یەکەمی کتێبەکە باس لە مەلا مستەفا بارزانی و ڕووداوەکانی ساڵانی (١٩٣١-١٩٥٨)، شۆڕشی یەکەمی بارزان لە ساڵی ١٩٣١، کورد و کودەتای بەکر سدقی لە ساڵی ١٩٣٦، پەیمانی سەعدئاباد لە ساڵی ١٩٣٧، جەنگی جیهانی دووەم و کاریگەرییەکانی لەسەر کورد لە ساڵانی (١٩٣٩-١٩٤٥) دەکات.
ئەمانە بریتین لە قەیرانی ئابووری و جەنگ لە کوردستان، شۆڕشی دووەمی بارزان (١٩٤٣-١٩٤٥)، کۆماری کوردستان لە مەهاباد و هەڵسەنگاندنی ڕۆڵی بارزانی لە مەهاباد، پارت و کۆمەڵە سیاسییەکان، ڕووداوە سیاسییەکانی عێراق لە شۆڕشی ١٤ی تەمموزی ١٩٥٨. ڕۆڵی کورد لەم ڕووداوەدا پەیمانی کانوونی یەکەمی ١٩٤٨ی شاری بهغدا و دامەزراندنی بەرەی نیشتمانی دەگرێتەوە.
بەشی دووەم دەربارەی مەلا مستەفا بارزانی و کێشەی کوردە لە ماوەی سەردەمی کۆماری لە نێوان ١٩٥٨-١٩٦٨. باس لە شۆڕشی ١٤ی تەمموزی ١٩٥٨ و پێگەی کورد لەو شۆڕشەدا، بزووتنەوەی شەواف و ڕووداوەکانی کەرکووک دەکات.
ناکۆکییەکانی نێوان عەبدولکەریم قاسم و کورد، هۆکارەکانی شۆڕش و کودەتای ٨ی شوباتی ١٩٦٣، شکستی دانوستانەکان و دەستپێکردنەوەی جەنگ، کودەتای ١٨ی تشرینی دووەمی ١٩٦٣، سەردەمی عەبدولسەلام و واژۆکردنی ئاگربەست لەگەڵ ڕەحمان عارف و کورد، شەڕی هەندرێن و بڕگەکانی ڕێککەوتنی بەیانی حوزەیران.
بەشی سێیەم باس لە مەلا مستەفا بارزانی و دۆزی کورد لەژێر دەسەڵاتی بەعس لە نێوان ١٩٦٨-١٩٧٥، کودەتای تەمموز و کورد لە ساڵی ١٩٦٨، بەیاننامەی ١١ی ئازار و دوای بەیاننامەکە لە ساڵی ١٩٧٠، بەرەی نیشتمانی و نەتەوەیی پێشکەوتنخواز و ڕێککەوتنی جەزائیری ١٩٧٥ دەکات و پرسی کەرکووکیش دەگرێتەوە.
بەشی چوارەم باس لە دامەزراندن و ئامانجەکانی پارتی دیموكراتی كوردستان بە سەرۆکایەتی مەلا مستەفا بارزانی دەکات.
چەندین بابەت دەگرێتەوە، لەوانە پارتی دیموكراتی كوردستان و شۆڕشی تەمموزی ١٩٥٨، کۆنگرەی چوارەم و چالاکییە ئاشکراکانی حزب، جیابوونەوە و لەتکردنی حزب، کۆنگرەی شەشەم و حەوتەم و جیابووەکان، کودەتای ١٧ی تەمموزی ١٩٦٨ و کۆنگرەی هەشتەمی پارتی دیموكراتی كوردستان و یاسای ئۆتۆنۆمی، پەیوەندی پارتی دیموكراتی كوردستان لەگەڵ پارتە نیشتمانییەکان، هەڵوێستی بەعسییەکان بەرامبەر شۆڕشی ١١ی ئەیلوولی ١٩٦١، پەیوەندی پارتی لەگەڵ پارتە نیشتمانییەکان، و هەڵوێستی پارتی لەسەر دۆزی کورد.
بەشی پێنجەم باس لە پەیوەندییە دەرەکییەکان و کورد دەکات، لەوانە پەیوەندی لەگەڵ وڵاتانی ناوچەکە وەک ئێران و تورکیا، میسر، یەکێتی سۆڤیەت، ویلایەتە یەکگرتووەکان، بەریتانیا، و ئیسرائیل، کێشەی کورد و گەشەسەندنی بیری نەتەوەیی عەرەبی، کێشەی کورد و هەڵوێستی کورد بەرامبەری کە هەوڵەکانی عەرەبە بۆ یەکێتی.