لە کۆمەڵەدا بگەڕێ، بە پۆل، زمان، و بەرواری بڵاوکردنەوە پاڵاوتن بکە.
٢٬٣٨٧ ئەنجام
شەڕی دۆڵی ئالانە ڕووبەڕووبوونەوەیەکی گرنگ بوو لە کاتی شۆڕشی ئەیلوولدا کە لە ١٣ی تەمموزی ١٩٦٩ لە بناری چیای کۆرەک، کە دەکەوێتە ڕۆژهەڵاتی خەلیفان، ڕوویدا. سوپای عێراق هێرشێکی یەکلاکەرەوەی بە ئامانجی داگیرکردنی گوندی ئالانە لە دۆڵەکەدا دەستپێکرد. بەڵام فەوجی بتوێنەی هێزی پێشمەرگە بەرگرییەکی بەهێز و نەبەردانەیان نیشاندا و لە شەڕێکی سەختدا ڕووبەڕووی هێزە پێشڕەوەکانی عێراق بوونەوە. پێشمەرگە بە سەرکەوتوویی هێرشەکەیان تێکشکاند و زیانیان بە
شەڕی زێوکێ، ڕووداوێکی گرنگ بوو لە کاتی شۆڕشی گوڵان، لە ١٥ی نیسانی ١٩٨٣ لە ناوچەی بادینان ڕوویدا. هێزێکی گەورەی سوپای عراق هێرشێکیان بۆ سەر گوندی زێوکێ، کە دەکەوێتە ناوچەی مێگەسۆر، دەستپێکرد، وەک بەشێک لە هەوڵەکانیان بۆ سەپاندنەوەی کۆنترۆڵی حکومەت و دەسەڵات بەسەر ناوچەکەدا. لە کاتێکدا هێزەکانی عراق خەریکی ئۆپەراسیۆنێکی پشکنین بوون لە گوندەکەدا، پاترۆڵێکی پێشمه‌رگه کە لە نزیکەوە چالاک بوو، ئاگاداری هێرشەکە بوون.
شەڕی شیشار لە پایزی ١٩٧٤ ڕوویدا، کە تێیدا سوپاى عێراق لەگەڵ هێزی پێشمه‌رگه کەوتنە ململانێوە. سوپا هەوڵیدا کۆنترۆڵی چیای شیشار لە ناوچەی بێتواتە بکات، بە مەبەستی فراوانکردنی دەسەڵاتیان بەسەر ناوچەکانی دەوروبەردا. بەڵام هێزی پێشمه‌رگه بەرگرییەکی توندیان کرد و بە سەرکەوتوویی هێرشەکەیان تێکشکاند. ئەوان بە نەگۆڕی ڕێگرییان لە حکومەت کرد لە دەستبەسەرداگرتنی چیاکە، و دڵنیایان کردەوە کە تا کۆتایی شۆڕشی ١٩٧٥ لەژێر کۆنترۆڵی پێشمه‌رگه دەمێنێتەوە.
پزیشک و سیاسەتمەدار ئاراس حەسۆ میرخان غەزالی، ناسراو بە (دکتۆر ئاراس) نوێنەری کۆنگرەی یازدەهەم (١٩٩٣) و دوازدەهەم (١٩٩٩) بووە و لە ساڵی ٢٠١٠ لە کۆنگرەی سێزدەهەمدا وەک ئەندامی ئەنجومەنی سەرکردایەتی پارتی دیموکراتی کوردستان هەڵبژێردراوە.
شەڕی سەنگەسەر لە پایزی ١٩٧٤ ڕوویدا، کاتێک سوپای عێراق هێرشێکی بۆ کۆنترۆڵکردنی شاری قەڵادزێ دەستپێکرد. لە بەرامبەردا، هێزی پێشمەرگە قەڵایەکیان لە گوندی سەنگەسەر دروستکرد، کە بووە هۆی ململانێیەکی دە ڕۆژە. لە کۆتاییدا، سوپای عێراق توانی بەرگرییەکانی پێشمەرگە بشکێنێت و لە ١٩ی ئاب بە سەرکەوتوویی قەڵادزێ داگیر بکات.
لێژنە ناوچەی زاخۆی پارتی دیموكراتی كوردستان لە ٢٦ی شوباتی ١٩٨٨ هێرشێکی بۆ سەر هێزە سەربازییەکانی حکومەتی عێراق لەسەر ڕێگای زاخۆ-باتوفا دەستپێکرد. دوای پێکدادانێکی توند، هێزی پێشمەرگە سەرکەوتوو بوون و زیانی زۆریان بە هێزەکانی عێراق گەیاند. ئەوان توانییان ژمارەیەکی بەرچاو لە چەکدار و سەربازانی دوژمن لەناوببەن؛ هەروەها توانییان چەند بارمتەیەکیش دەستگیر بکەن.
سیاسەتمەدار و پارێزەر، سەربەست لەزگین عەبدولڕەحمان عەبدولقادر، ناسراو بە سەربەست لەزگین و سەربەست سێندوری. لە ساڵی 1980 پەیوەندی بە پارتی دیموكراتی كوردستان كردووە و لە ساڵی 1981 بووەتە پێشمەرگەی کوردستان. نوێنەری کۆنگرەی دەیەمی ساڵی 1989، یازدەیەمی ساڵی 1993 و دوازدەیەمی ساڵی 1999ی پارتی دیموكراتی كوردستان بووە.
ئەحمەد مستەفا شوانی، ناسراو بە ئەحمەد مستە، کەسایەتییەکی دیاری شۆڕشی دووەمی بارزان بوو، کە ڕاپەڕینێک بوو لە کۆماری کوردستان لە ساڵی ١٩٤٣ ڕوویدا. هەروەها ڕۆڵێکی گرنگی لە شۆڕشی ئەیلوولی ١٩٦١دا گێڕا. لە ماوەی کارکردنیدا، چەندین پۆستی بەرپرسیارێتی وەرگرتووە، لەوانە فەرماندەی فوج لە هێزی باڵەک و سەرپەرشتیکردنی کاروباری ئیداری و سەربازی لە بارەگای مستەفا بارزانی.
لە کۆتایی ساڵی ١٩٦٨، حکومەتی عێراق بە پاڵپشتی و هەماهەنگی لەگەڵ چەکدارانی باڵی مەکتەبی سیاسی کۆن، هەڵمەتێکی سەربازی گەورەیان دژی ناوچەکانی ژێر کۆنترۆڵی شۆڕشی ئەیلوول دەستپێکرد. ئەم هێرشە ڕێگەی بە هێزەکانی عێراق دا بەشێکی بەرچاوی ناوچەکانی گەرمیان و قەرەداغ داگیر بکەن. بەڵام وەک وەڵامێک، سەرکردایەتی شۆڕش لە تشرینی دووەمی ١٩٦٩ هێرشێکی پێچەوانەی گشتگیریان ڕێکخست، بە ئامانجی گەڕاندنەوەی ئەو ناوچانەی لەدەستچووبوون.
لە حوزەیرانی ١٩٧٤، پێکدادانێک لە نزیک گوندی فەرەجا ڕوویدا کاتێک سوپای عێراق دەستی بە داگیرکردنی ناوچەی گەرمیان کرد بە مەبەستی گەڕاندنەوەی کۆنترۆڵکردنی ناوچەکە. هێزی پێشمەرگە بە قارەمانێتییەوە بەرگرییان لە سوپای عێراق کرد، زیانی زۆریان پێگەیاندن و بە کاتی پێشڕەوییەکەیانیان ڕاگرت. لەم ماوەیەدا، حکومەتی عێراق، لە دژایەتیکردنی شۆڕشی کورد، هێرشێکی بەرفراوانی بۆ سەر کوردستان دەستپێکرد.
لە ساڵی ١٩٧٨، نایف موسا بۆسەلی، پێشمەرگەی شۆڕشی گوڵان، چووە ڕیزەکانی ڕێکخستنە نهێنییەکانی پارتی دیموكراتی كوردستان و بوو بە کادری ڕێکخستنی نهێنیی هەزەل، پاشان بوو بە بەرپرسی ڕێکخستنی ئەیلوول.
لە ساڵی ١٩٢٠ لە گوندی بۆسەلی دەڤەری دەرکاری ناحیەی سندێی قەزای زاخۆ لەدایکبووە و لە ساڵی ١٩٦٨ شەهید بووە.
