لە کۆمەڵەدا بگەڕێ، بە پۆل، زمان، و بەرواری بڵاوکردنەوە پاڵاوتن بکە.
٢٬٣٨٧ ئەنجام
ئەبوبەکر عوسمان محەمەد ناسراو بە (فتاح گولی) ساڵی ١٩٤٣ لە پارێزگای دهۆک لەدایکبووە، ساڵی ١٩٦١ پەیوەندی بە ڕیزەکانی پێشمەرگەی شۆڕشی ئەیلوولەوە کردووە. ساڵی ١٩٧٥ دوای نسکۆی شۆڕشی ئەیلوول پەنای بۆ ئێران بردووە، ساڵی ١٩٧٩ پەیوەندی بە شۆڕشی گوڵانەوە کردووە. لە ١٦ی ئابی ١٩٩٦ لەلایەن سەرۆک مەسعود بارزانییەوە بە بۆنەی یۆبیلی زێڕینی پارتی دیموکراتی کوردستانەوە میدالیای بارزانی پێبەخشراوە. ساڵی ٢٠٠٧ بەهۆی نەخۆشییەوە کۆچی دوایی کردووە.
لەو کاتەی حکومەتی ئێران توانی کۆماری کوردستان جارێکی دیکە کۆنتڕۆڵ بکاتەوە بە ئەنجامدانی هێرش بۆ سەری، مەلا مستەفا بارزانی و هێزەکانی هەوڵیان دەدا خۆیان لە ڕێگەی خاکی ئێرانەوە ڕزگار بکەن و جارێکی دیکە بگەڕێنەوە ناوچەکانی خۆیان لە کوردستانی عێراق...
ڕووداوەکانی ئەم مەلحەمەیە لە ناوچەی ئەحمەدئاوا لە ١ی تەمموزی ١٩٨٧ ڕوویدا، کاتێک هێزی پێشمه‌رگه لە یەکێک لە چالاکییەکانیدا هێرشی کردە سەر چەند بنکەیەکی سوپاى عێراق و چەکدارە بەکرێگیراوەکان، لەوانەش بنکەیەکی سوپای میللی، و توانییان کۆنتڕۆڵی بنکە و بارەگاکانیان بکەن و زیانی گیانی و ماددی زۆر بە هێزەکانی حکومەت بگەیەنن، بە جۆرێک ژمارەیەکی زۆریان لێ کوژرا و بریندار بوون و بە دیل گیران، دوای دوو ڕۆژ هێزی پێشمه‌رگه بڕیاری کشانەوە و بەجێهێشتنی ناوچەکەی دا.
شەڕی سەربازگەی سۆسی لە ئایاری ١٩٧٤ ڕوویدا، دوای ئەوەی حکوومەتی عێراق شەڕی دژی شۆڕشی کورد ڕاگەیاند، هێزی پێشمه‌رگه وەک کاردانەوەیەک ئەم سەربازگەیەی گەمارۆ دا، سوپاى عێراق هێرشێکی دەستپێکرد کە چەند ڕۆژێکی خایاند بۆ شکاندنی ئەو گەمارۆیەی پێشمه‌رگه خستبوویە سەری و ڕزگارکردنی سەربازەکانیان لە سلێمانی و دووکان.
کاتێک بەعسییەکان بۆ جاری دووەم دەسەڵاتیان لە عێراق گرتە دەست، یەکێک لە پلانە دوژمنکارانەکانیان کۆتاییهێنان بە شۆڕشی کورد بوو. بۆ جێبەجێکردنی ئەجێنداکەیان لە ساڵی ١٩٦٩ هەڵمەتێکی هێرشبەری بەرفراوانیان بۆ سەر ناوچەکانی شۆڕشی ئەیلوول دەستپێکرد، بە هاوکاری و پشتیوانی تاقمی مەکتەبی سیاسی کۆن، بەڵام سەرکردایەتی شۆڕش بە پلان و ڕێکخستنێکی تۆکمە، بەرپەرچیان دایەوە و هەموو پلانە سەربازییەکانیانی پووچەڵ کردەوە.
شەڕی سەری سناتی یەکێک بوو لە چالاکییە سەربازییەکانی هێزی پێشمەرگەی کوردستان لە سەری سناتی لە ناوچەی مێجۆلیا لە بادینان، کە تێیدا هێزی پێشمەرگە هێرشیان کردە سەر بارەگای سریەیەکی سوپاى عێراق، پاش ماوەیەکی کەم لە شەڕێکی قورس کۆنترۆڵی بارەگای سوپاى عێراقیان کرد، ژمارەیەک سەربازیان کوشت و دەستیان بەسەر بڕێکی زۆر چەکی قورس و سووکدا گرت، دوای پێکانی ئامانجی هێرشەکە، هێزی پێشمەرگە ناوچەکەیان بەجێهێشت و گەڕانەوە شوێنی خۆیان لە حەفتانین.
دوای چەند مانگێک لە هەڵگیرسانی شۆڕشی ئەیلوول، حکوومەتی عەبدولکەریم قاسم زنجیرەیەک هێرشی بۆ سەر ناوچەکانی ژێر کۆنترۆڵی شۆڕش دەستپێکرد. بە یارمەتی بەکرێگیراوان (جاش) بەڵام پێشمەرگە لە هەموو جارێکدا بەرگرییان لێکردن و هێرشەکانیانی تێکشکاند. مەلحەمەی باطوفا، کە لە ٢١ی ئایاری ١٩٦٢ ڕوویدا، بۆ ماوەی ٤٥ ڕۆژ بەردەوام بوو. دوای کوژرانی ژمارەیەک ئەفسەر و سەرباز، حکوومەت بەبێ هیچ دەستکەوتێک پاشەکشەی کرد.
ئەم مەلحەمەیە لە ١٩ی حوزەیرانی ١٩٧٤ لە چیای ئەزمەڕ ڕوویدا، شاری سلێمانی لەو کاتەدا بەشێک بوو لەو ناوچانەی لەژێر دەستی سوپاى عێراقدا بوو، بەڵام سوپا نەیدەتوانی بە ئارەزووی خۆی بجووڵێتەوە یان هیچ چالاکییەکی سەربازی ئەنجام بدات، بۆیە پلانی هێرشکردنە سەر چیای ئەزمەڕی دانا، کە هێزی پێشمه‌رگه تێیدا خۆیان قایم کردبوو، هەرچەندە سوپا توانی کۆنترۆڵی چیاکە بکات، بەڵام تووشی زیانی گەورەی گیانی و ماددی بوو.
حکوومەتی عێراق لە حوزەیرانی ١٩٦٣ دانوستانەکانی ڕێککەوتنی لەگەڵ سەرکردایەتیی شۆڕشی کورد هەڵپەسارد، پاش ئەوە بارودۆخی سیاسی لە عێراق و کوردستان بەرەو ئاڵۆزی چوو، ڕادیۆی بەغدا بە دیاریکراوی لە ١٠ی حوزەیران هۆشدارییەکی دایە کورد و بە جوداخواز ناوی بردن، پاشان خولێکی تری شەڕ و پێکدادان لە نێوان هێزەکانی پێشمەرگە و سوپاى عێراق و پاسەوانی نەتەوەیی و چەکدارە بەکرێگیراوەکان هەڵگیرسا.
سوپای عێراق لە ٤ی ئابی ١٩٦٣، هێرشێکی بۆ سەر گوندی باوەخۆشێن لە نزیک دەربەندیخان ئەنجامدا، لەو هێرشەدا لەگەڵ هێزی پێشمه‌رگه لە قەرەداغ ڕووبەڕوو بوونەوە، دوای دوو کاتژمێر لە شەڕ و پێکدادان، سوپای عێراق تووشی شکستێکی گەورە بوو و ناچار بوو بۆ کەمپی دەربەندیخان پاشەکشە بکات، هەروەها زیانی زۆریشی پێگەیشت.
ئەم شەڕە لە ٢٦ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٦ لە گوندی شارستێن کە دەکەوێتە باکووری ڕۆژئاوای پارێزگای سلێمانی، لە نێوان هێزی پێشمه‌رگه‌ی هەرێمی دووی سەرکردایەتی کاتی پارتی دیموکراتی کوردستان و دوو فەوجی سوپای ڕژێم ڕوویدا، بە پاشەکشەی هێزی پێشمه‌رگه لە گوندی شارستێن کۆتایی هات.
شەهید ئەسەد وەسێن غەفوور، کادیرێکی ڕێکخستنەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان بوو، لە زیندانییە سیاسییەکان بوو، پێشمەرگەی ڕاپەڕینی جەماوەریی خەڵکی کوردستان بوو، جارێک لە کاتی خەباتیدا لە ڕیزەکانی پێشمەرگەدا بریندار بووە، ساڵی ١٩٩١ لە بەردەم بەڕێوەبەرایەتیی ئەمن (ئەمنە سوورەکە) لە کاتی ئازادکردنی شاری سلێمانیدا شەهید بووە.
