لە نێوان کۆنگرەی سێیەم و چوارمی یەکێتی قوتابیانی کوردستان (ی.ق.ک)، کە ماوەی سێ ساڵی خایاند، دۆخی سیاسی عێراق گۆڕانکاری گەورەی بەخۆیەوە بینی، هەروەها دۆخی ناوخۆیی حزبی. ئەم پێشهاتانە کاریگەری ڕاستەوخۆ و بەرچاویان لەسەر یەکێتی قوتابیانی کوردستان هەبوو.
لە ٨ی شوباتی ١٩٦٣، بەعسییەکان لە ڕێگەی کودەتایەکی سەربازییەوە دەستیان بەسەر دەسەڵاتدا گرت. ئەم کودەتایە قۆناغێکی نوێی لە شۆڕشی ئەیلوول دەستپێکرد، کە نزیکەی دوو ساڵ بوو دەستی پێکردبوو. لە سەرەتادا، هەوڵەکان بۆ دانوستان لەپێناو ڕاگەیاندنی ئاگربەست لە نێوان حکومەت و سەرکردایەتی شۆڕشدا دەستیان پێکرد. لەو کاتەدا، ئەندامانی یەکێتی قوتابیانی کوردستان ڕۆڵێکی گرنگیان لە هێزە شۆڕشگێڕەکاندا هەبوو، بە چالاکانە لە تەنیشت پێشمه‌رگه-کانەوە دەجەنگان. بەڵام دوای ئەوەی ئەو دانوستانانە شکستیان هێنا، حزبی بەعس لە حوزەیرانی ١٩٦٣ هێرشێکی گەورەی بۆ سەر هێزی پێشمه‌رگه دەستپێکرد..
گرنگترین کاریگەری لەسەر حزب و شۆڕش لەم ماوەیەدا بریتی بوو لە لادانی بەشێک لە ئەندامانی مكتب سیاسی حزب بەرەو حزبی بەعس و ڕێککەوتنیان لەگەڵ ئێران. ئەم ئاراستە نوێیە بووە هۆی کشانەوەی کۆتاییان لە شۆڕش..
لە ١٨ی تشرینی دووەمی ١٩٦٣، حزبی بەعس لەلایەن سوپاوە ڕووخێنرا و عەبدولسەلام عارف دەسەڵاتی گرتە دەست. ئەم پێشهاتە دەرگای دانوستانەکانی نێوان حکومەت و سەرکردایەتی شۆڕشی کردەوە. ئەو باڵەی مكتب سیاسی کە بیری لە جیابوونەوە دەکردەوە، جارێکی تر لەگەڵ سەرکردایەتی شۆڕش کەوتەوە گفتوگۆ و هەوڵە هاوبەشەکانیان لە دانوستانەکانی حکومەتدا بە ڕێککەوتننامەی ئاشتی٢٥ی ١٠ی شوباتی ١٩٦٤ کۆتایی هات. ئەم دابەشبوونەی ناو حزب کاریگەرییەکی زۆری لەسەر شۆڕش و کاری ڕێکخراوەیی حزب هەبوو، کە کاریگەرییەکانی بە تەواوی لە کۆنگرەی چوارمی یەکێتی قوتابیانی کوردستاندا ڕەنگیدایەوە..
بەڕێوەبردنی کۆنگرە
لە دوای ئاگربەست و ڕێککەوتننامەی ئاشتی ١٠ی شوباتی ١٩٦٤، یەکێتی قوتابیانی کوردستان بڕیاری دا کۆنگرەی چوارمی خۆی ببەستێت بۆ ڕێکخستنەوەی پێکهاتەی ناوخۆییان، بەهێزکردنی ڕیزەکانیان، و هەڵسەنگاندنی گۆڕانکاری و پێشهاتە نوێیەکان. کۆنگرەکە لە ١٤ تا ١٨ی شوباتی ١٩٦٤ لە گوندی چۆخماخ، کە دەکەوێتە پارێزگای سلێمانی، بەڕێوەچوو. چۆخماخ یەکێک بوو لە ناوچە ئازادکراوەکانی ژێر کۆنترۆڵی شۆڕش لەو کاتەدا..٣کۆنگرەکە کارەکانی خۆی بە دروشمی "سەرکەوتن بۆ شۆڕشەکەمان و ئۆتۆنۆمی بۆ کوردستان لە چوارچێوەی عێراقێکی دیموکراتدا" دەستپێکرد. جێگەی سەرنجە کە ئەندامانی یەکێتی قوتابیان لە بادینان بانگهێشتی کۆنگرەکە نەکراون، سەرەڕای ئەوەی زۆربەیان لە ناوچە ئازادکراوەکاندا ئامادە بوون و بە چالاکانە لەگەڵ هێزە شۆڕشگێڕەکاندا کاریان دەکرد. ئەم دوورخستنەوەیە بە شێوەیەکی بەرفراوان وەک هەنگاوێکی ستراتیژی باڵی مكتب سیاسی بۆ پتەوکردنی کۆنترۆڵیان بەسەر ڕێکخراوەکەدا لە ڕێگەی پەراوێزخستنی ئەندامانی بادینانەوە لێکدرایەوە.
لە ماوەی دانیشتنی چوار ڕۆژەی کۆنگرەکەدا، کۆنگرە سەرکردایەتییەکی نوێی بۆ ڕێکخراوەکە هەڵبژارد، کە زۆربەیان لە سلێمانی بوون. فوئاد مەلا مەحمود وەک سەرۆک هەڵبژێردرا و نەوشیروان مستەفا وەک سکرتێر دەستنیشانکرا. مەکتەبی سکرتاریەت بەم شێوەیە پێکهات::
١- عومەر تۆفیق - سەرپەرشتیاری پارێزگای سلێمانی
٢- فوئاد ئیبراهیم - سەرپەرشتیاری شاری به‌غدا و دەوروبەری
٣- هاوسەنگەر (سەڵاح) - سەرپەرشتیاری پارێزگای هەولێر٥.
کۆنگرە چەند بڕیارێکی گرنگی دا:١. دامەزراندنی هاوپەیمانییەک کە پێکهاتبوو لە یەکێتی قوتابیانی کوردستان، یەکێتی لاوانی دیموکراتی کوردستان، یەکێتی ئافرەتانی کوردستان، و یەکێتی مامۆستایانی کوردستان.
٢. قەدەغەکردنی چالاکییەکانی هەر ڕێکخراوێکی جەماوەری تری قوتابیان، بەدەر لە یەکێتی قوتابیانی کوردستان.
٣. بەهێزکردنی پشتیوانی بۆ شۆڕش٦.
ئەو سەرکردایەتییەی لە کۆنگرەکەدا هەڵبژێردرا نەیتوانی چاوەڕوانییەکان بەدی بهێنێت، و تەنها لە ماوەی شەش مانگدا، ڕێکخراوەکە بڕیاری دا کۆنفرانسی دووەمی خۆی ببەستێت٧.
سەرچاوە:١. ئەرشیفی ئینسایکلۆپیدیای پارتی دیموکراتی کوردستان.