فرنسۆ تۆما كانون حەریری، لە ساڵی ١٩٣٧ لە ناحیەی حەریری سەر بە قەزای شەقڵاوە لە پارێزگای هەولێر لەدایکبووە، لە خێزانێکی مەسیحی ئاشووری، ئۆرسۆدۆکسی ڕۆژهەڵاتی، قۆناغی خوێندنی سەرەتایی لە حەریر و ناوەندی لە شەقڵاوە تەواو کردووە، لە ساڵی ١٩٦٠ لە دارولموعەلمینی هەولێر دەرچووە، هاوسەرگیری کردووە و خاوەنی چوار کوڕ و کچێک بووە، لە ساڵی (١٩٦٠-١٩٦١) وەک مامۆستای وەرزش لە ناوچەی باڵەک و بەرزان دامەزراوە، یاریزانێکی بەتوانا و حەز بە وەرزش بووە، لە ساڵی (١٩٥٣-١٩٥٥) وەک نوێنەری پارێزگای هەولێر لە یارییەکانی بازدان لە شاری به‌غدا لە کێبڕکێی قوتابخانەکان بەشداری کردووە، لە ساڵی ١٩٥٣ لەگەڵ قوتابیانی ئامادەیی کوڕانی هەولێر لە پێشوازی شای عێراق فەیسەڵی یەکەم ئامادە بووە، یاریزانی تیمی تۆپی پێی یانەی بروسک (هەولێر) بووە، لە ٧ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٧ وەک ئەکتەر بەشداری لە شانۆگەری شەهرەزاد کردووە، کە داهاتی شانۆگەرییەکە بۆ قوربانیانی لافاوی شاری سلێمانی تەرخان کرابوو، لە ٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٨ حەریری سەردانی جەنەڕاڵ مستەفا بارزانی(١٩٠٣-١٩٧٩)ی کرد لە شاری به‌غدا لە کاتی گەڕانەوەی لە یەکێتی سۆڤیەت، لە ساڵی ١٩٥٩ لە تیمی بروسک یاری کردووە، لە ٥ی حوزەیرانی ١٩٥٩ لە هەڵبژاردنی لیژنەی بەرگری لە کۆماری عێراق لە شاری هەولێر بەشداری کردووە و وەک نوێنەری یەکێتی گشتی قوتابیانی عێراق سەر بە حزبی شیوعی عێراق لە هەڵبژاردنی دەستەی کارگێڕی نوێ بەشدار بووە.
لجأ الى ايران في عام ١٩٧٥ بعد نكسة شۆڕشی ئەیلوول واستقر في محافظة اورمية، ثم توجه الى كرج كلاجىء، عاد الى جنوب کوردستان عام ١٩٩١ بعد انتفاضة جماهير کوردستان، تولى العديد من المناصب والمهام و لعب دوراً متميزاً في تطوير مدينة اربيل.
الصفحات النضاليةاول محطة العمل السياسي لفرنسۆ حەریری، هو عضو في الحزب الشيوعي العراقي ومسؤول لجنة محلية رواندوز للحزب، شغل عام ١٩٦١ منصب مسؤول فرع اربيل للأتحاد العام لطلبة العراق التابع للحزب الشيوعي العراقي، ولكن بسبب اعجابه الشديد بشخصية البارزاني الخالد ارتبط بتنظيمات پارتی دیموكراتی كوردستان عام ١٩٦٣، وفي الوقت نفسه التحق بصفوف قوات پێشمه‌رگه شۆڕشی ئەیلوول، كان في عام ١٩٦٣ مسؤولاً لمتابعة پێشمه‌رگه والشؤون الأجتماعية في منطقة بالكايتي التابعة لمحافظة اربيل، تم تعيينه مسؤولاً لأمن ناحية كلالة بأربيل عام ١٩٦٤، في عام ١٩٦٥ كان نائباً لقائد قوات بالك التابعة للجيش الثاني، تولى مسؤولية إسناد قوات پێشمه‌رگه اثناء ملحمة زوزك في حدود محافظة اربيل، شارك في عام ١٩٦٦ في الأعمال التحضيرية لعقد کۆنگرەی هەفتەم للحزب الديمقراطي الكوردستاني في ناحية كلالة التي اشرف عليها علي قاسم المعروف بـ علي سنجاري، كان عضواً في هيئة تأسيس جهاز باراستن عام ١٩٦٧، حضر مع الزعيم مستەفا بارزانی في ١٩٦٧ قرب بلدة رواندوز في استقبال رئيس الوزراء العراقي الدكتور عبدالرحمن البزاز(١٩١٤-١٩٧٣) الذي زار کوردستان بهدف اجراء المفاوضات، عمل في عام ١٩٦٨ كاتباً ومذيعاً في قسم اللغة الاشورية لأذاعة صوت کوردستان، في عام ١٩٧٠ تولى مسؤولية لجنة محلية بالك التابعة للجنة الفرع الثاني للحزب الديمقراطي الكوردستاني، في ١٥ تموز ١٩٧٠ شارك في مراسيم افتتاح کۆنگرەی شەشەم لأتحاد طلبة کوردستان في قرية ناوبردان بمحافظة اربيل، في ١٩٧٠ تولى التحكيم في مباراة كرة القدم بين فريق مكتب سیاسی وطلبة كلالة على ملعب ناوبردان، تم تعيينه في ١ تموز ١٩٧٠ بأمر من مجلس قيادة الثورة كأول قائممقام جومان(اربيل)، شارك كضيف في کۆنگرەی شەشەم لأتحاد طلبة کوردستان في ١٥ تموز ١٩٧٠ بقرية ناوبردان، في مطلع عام ١٩٧١ خدم كقائممقام جومان وتم اختياره قاضياً جزائياً من الدرجة الثانية من قبل وزير العدل، اصبح عضواً للجنة الفرع السابع للحزب الديمقراطي الكوردستاني في عام ١٩٧٤.
في شهر آذار ١٩٧٥ زار لاجئي معسكر زيوه في شرق کوردستان والهدف من الزيارة هو رفع معنوياتهم والاستماع الى مشكلاتهم، وفي شهر نيسان ١٩٧٥ تم تكليفه من قبل الرفيق مسعود بارزاني بمهام التحضيرات لثورة كولان، وفي اواسط عام ١٩٧٧ شارك في اجتماع كرج الموسع بإشراف ئیدریس بارزانی(١٩٤٤-١٩٨٧) بهدف مساعدة القيادة الموقتة للحزب الديمقراطي الكوردستاني، والأشراف على لاجئي شرقي کوردستان في المملكة الأيرانية وكان منزله مقراً للأجتماعات وايواء الجرحى، في عام ١٩٧٧ خصص منزله في مدينة كرج بالمملكة الأيرانية للقاء بين الذين كانوا يلتحقون بقوات پێشمه‌رگه القيادة الموقتة للحزب الديمقراطي الكوردستاني أو من الذين يعودون من المناطق المحررة لجنوب کوردستان لغرض الأتصال مع ئیدریس بارزانی، في عام ١٩٧٩ تم انتخابه من قبل کۆنگره‌ی نۆیه‌م عضواً احتياط للجنة المركزية للحزب الديمقراطي الكوردستاني.
في عام ١٩٨٤ تم رفع درجته الى عضو اللجنة المركزية للحزب الديمقراطي الكوردستاني، وفي نفس العام أصبح عضواً في لجنة التدقيق للحزب الديمقراطي الكوردستاني في حدود لجنتي الفرعين الثالث و الرابع، في ٣٠ تشرين الثاني ١٩٨٥ ولغاية ٤ نيسان ١٩٨٦ تولى القاء الدروس الحزبية في الدورة الثامنة لمعهد الكوادر التابع للحزب الديمقراطي الكوردستاني في قرية راژان شرقي کوردستان، في أواخر عام ١٩٨٥ وحتى نهاية عام ١٩٨٦ تم تعيينه لأول مرة مسؤولاً للجنة الفرع ضمن الهيئة العشرين للجنة الفرع الثاني للحزب الديمقراطي الكوردستاني، في عام ١٩٨٦ شغل منصب رئيس تحرير مجلة سفين لسان حال لجنة الفرع الثاني للحزب الديمقراطي الكوردستاني، في عام ١٩٨٨ كان عضواً للمكتب السياسي للحزب الديمقراطي الكوردستاني، في عام ١٩٨٨ تم انتخابه عضواً في المكتب التنفيذي للجبهة الكوردستانية، وفي عام ١٩٨٨شارك في ملحمة خواكورك ضمن حدود محافظة اربيل ضد قوات الجيش العراقي، في ١٣ كانون الثاني ١٩٩٠ تم تعيينه مسؤولاً لعلاقات الحزب الديمقراطي الكوردستاني في الجبهة الكوردستانية، في يوم ٨-١٠ آذار ١٩٩٠ شارك في الأجتماع الموسع للجبهة الكوردستانية.
له ساڵی ١٩٩١ له پرۆسه‌ی ڕاپه‌ڕینی باشووری کوردستان یاوه‌ری سه‌رۆک مه‌سعود بارزانی بوو، له ساڵی ١٩٩١ به‌شداری له ئازادکردنی شاری که‌رکووک کرد، له هه‌مان ساڵدا به‌رپرسی نووسینگه‌ی ناوه‌ندیی پەیوەندیدانی پارتی دیموكراتی كوردستان بوو، له ١٦ی کانوونی یه‌که‌م تا ١٨ی شوباتی ١٩٩٢ وه‌ک وانه‌بێژ له‌سه‌ر بارودۆخی سیاسیی کوردستان و عێراق له خولی نۆیه‌می په‌یمانگه‌ی کادیرانی پارتی دیموكراتی كوردستان له ناحیه‌ی پیرمام سه‌ر به پارێزگای هه‌ولێر وانه‌ی وتووه‌ته‌وه، له ١٩ی ئازار به‌شداری له کۆبوونه‌وه‌ی به‌ره‌ی کوردستانی کرد به مه‌به‌ستی دیاریکردنی واده‌ی هه‌ڵبژاردنی ئه‌نجومه‌نی نیشتمانیی کوردستان و تاوتوێکردنی بارودۆخی ئابووری و ئه‌منیی باشووری کوردستان، له سه‌ره‌تای ساڵی ١٩٩٢ وه‌ک نوێنه‌ری پارتی دیموكراتی كوردستان به‌شداری له کۆبوونه‌وه‌ی به‌ره‌ی کوردستانی کرد به مه‌به‌ستی دامه‌زراندنی لیژنه‌ی باڵای سه‌رپه‌رشتیاری هه‌ڵبژاردنی ئه‌نجومه‌نی نیشتمانیی کوردستان، له ٢٣-٢٨ی کانوونی یه‌که‌می ١٩٩٢ به عضو کمیته‌ی ناوه‌ندیی لیژنه‌ی نووسینی پڕۆژه‌یاسای ئه‌نجومه‌نی نیشتمانیی کوردستان ده‌ستنیشانکرا که له ١٥ ئه‌ندام پێکهاتبوو، له ٤ی حوزه‌یرانی ١٩٩٢ به عضو کمیته‌ی ناوه‌ندیی ئه‌نجومه‌نی نیشتمانیی کوردستان له‌سه‌ر لیستی پارتی دیموكراتی كوردستان هه‌ڵبژێردرا، له ساڵی ١٩٩٢ بوو به سه‌رۆکی فراکسیۆنی پارتی دیموكراتی كوردستان له ئه‌نجومه‌نی نیشتمانیی کوردستان، له ساڵی ١٩٩٣ له‌لایه‌ن ده‌سته‌ی کارگێڕیی یانه‌ی وه‌رزشیی هه‌ولێره‌وه وه‌ک سه‌رۆکی فه‌خریی یانه‌که ده‌ستنیشانکرا، له ساڵی ١٩٩٣ مۆڵه‌تی فه‌رمیی له وه‌زاره‌تی ڕۆشنبیریی حکوومه‌تی هه‌رێمی کوردستان وه‌رگرت وه‌ک خاوه‌ن ئیمتیازی ده‌رچوونی ڕۆژنامه‌ی گوڵان، له مانگی ته‌مموزی ١٩٩٣ به سه‌رۆکی لیژنه‌ی پێشوازیی کۆنگرەی یازدەیەمی پارتی دیموكراتی كوردستان - یه‌کگرتوو ده‌ستنیشانکرا، له ساڵی ١٩٩٣ بۆ جاری دووه‌م له‌لایه‌ن مندووبی کۆنگره‌ی یازدەیەم-ه‌وه به عضو کمیته‌ی ناوه‌ندیی پارتی دیموكراتی كوردستان- یه‌کگرتوو هه‌ڵبژێردرا، له ساڵی ١٩٩٤ وانه‌بێژی بابه‌ته گشتییه‌کان بوو له خولی خێرای پێشکه‌وتووی په‌یمانگه‌ی کادیرانی پارتی دیموكراتی كوردستان له ناحیه‌ی پیرمام، له ساڵی ١٩٩٤ بوو به به‌رپرسی لقی دووی پارتی دیموكراتی كوردستان- یه‌کگرتوو، له ١٩ی ته‌مموزی ١٩٩٤ له هه‌وڵێکی ته‌قه‌کردن له‌لایه‌ن هێزه‌کانی یه‌کێتیی نیشتمانیی کوردستانه‌وه له شاوێسی پارێزگای هه‌ولێر ڕزگاری بوو، له ١٦ی ئابی ١٩٩٦ سه‌رۆک مه‌سعود بارزانی له ئاهه‌نگی یۆبیلی زێڕینی پارتیدا مێدالیای بارزانیی نه‌مری پێ به‌خشی وه‌ک ڕێزێک بۆ خزمه‌ته گه‌وره‌کانی له شۆڕشه‌کانی ئه‌یلوول و گوڵان و ڕاپه‌ڕینی باشووری کوردستان، له ساڵی ١٩٩٦ بوو به وەزیر-ی هه‌رێم له کابینه‌ی سێیەمی حکوومه‌تی هه‌رێمی کوردستان، له ١ی تشرینی یه‌که‌می ١٩٩٦ تا ١٨ی شوباتی ٢٠٠١ پۆستی پارێزگاری هه‌ولێری وه‌رگرت، له ماوه‌ی پارێزگاربوونی هه‌ولێردا چه‌ندین ده‌ستکه‌وت و ئه‌نجامی گرنگی پێشکه‌ش کرد له‌وانه دروستکردنی یاریگای نێوده‌وڵه‌تیی هه‌ولێر (یاریگای شەهید فره‌نسۆ حه‌ریری) و کۆشکی هونه‌ر و به پشتیوانی و هه‌وڵه‌کانی ئۆرکێسترای کوردستان دامه‌زرا، له‌گه‌ڵ چه‌ندین پڕۆژه‌ی خزمه‌تگوزاریی دیکه، هه‌روه‌ها ڕۆڵێکی دیاری له په‌ره‌پێدانی که‌رتی وه‌رزشی له هه‌رێمی کوردستان هه‌بوو، پشتیوان و هانده‌ری وه‌رزشوانان و گه‌نجان بوو بۆ به‌ده‌ستهێنانی مافه‌کانیان، هه‌روه‌ها به‌شداری له زۆر پڕۆژه و چالاکیی په‌یوه‌ست به ڕازاندنه‌وه و نوێکردنه‌وه‌ی شاری هه‌ولێر کرد، به گه‌وره‌ترین پشتیوانی پڕۆژه په‌روه‌رده‌یی و ته‌ندروستی و وه‌رزشییه‌کان له هه‌ولێر داده‌نرا.
له ١٨ی کانوونی یه‌که‌می ١٩٩٦ له کابینه‌ی سێیه‌مدا پۆستی وەزیر-ی هه‌رێمی وه‌رگرت، له ٢٣ی شوباتی ١٩٩٧ له هه‌وڵێکی تیرۆرکردن ڕزگاری بوو، له ٢٦ی ته‌مموزی ١٩٩٧ به‌شداری له کۆنگرەی یەکەمی کۆمه‌ڵه‌ی کورده فه‌یلییه‌کان کرد که له هه‌ولێر به چاودێریی سه‌رۆک مه‌سعود بارزانی به‌ڕێوه‌چوو، له ساڵی ١٩٩٨ خاوه‌ن ئیمتیازی گۆڤاری (هه‌ولێر) بوو، له‌لایه‌ن مندووبی کۆنگره‌ی نۆیه‌می پارتییه‌وه به عضو کمیته‌ی ناوه‌ندیی پارتی دیموكراتی كوردستان هه‌ڵبژێردرا، له ڕۆژی دووشه‌ممه ٢٤ی کانوونی دووه‌می ٢٠٠٠ بۆ جاری دووه‌م به به‌رپرسی لقی بیست و هه‌شتی لقی دوو- هه‌ولێر ده‌ستنیشانکرا، له ١٤ی ئازاری ٢٠٠٠ بوو به عضو کمیته‌ی ناوه‌ندیی لیژنه‌ی بزوتنه‌وه‌ی زیندووکردنه‌وه‌ی یادی له‌دایکبوونی ڕێبه‌ری نه‌ته‌وه‌ی کورد بارزانیی نه‌مر.
فره‌نسۆ تۆما حه‌ریری، له ڕێکه‌وتی ١٨ی شوباتی ٢٠٠١ له کاتی چوون بۆ سه‌ر کار له شه‌قامی شه‌ستیی هه‌ولێر له‌لایه‌ن گرووپێکی بزووتنه‌وه‌ی یه‌کگرتووی ئیسلامییه‌وه تیرۆرکرا، دوای دوو ڕۆژ له شه‌هیدبوونی واته له ٢٠ی شوباتی ٢٠٠١ ته‌رمه‌که‌ی له شوێنی له‌دایکبوونی له ناحیه‌ی حه‌ریر به ئاماده‌بوونی سه‌رۆک مه‌سعود بارزانی و زیاتر له نیو ملیۆن که‌س به خاک سپێردرا. شاره‌زای زمانه‌کانی (کوردی، عه‌ره‌بی، سریانی و فارسی) بوو.
له به‌رهه‌مه‌کانی:- چما په‌كه‌كه وا ده‌كا؟ ـ ( چاپی یه‌كه‌م ـ ٢٠٠٠، (چاپی دووه‌م ـ ٢٠١٨).
- بۆ ئه‌وه‌ی مێژوو به چه‌واشه‌یی نه‌نووسرێ ـ ١٩٩٥، له ساڵی ١٩٩٦ چاپی عه‌ره‌بییه‌كه‌ی به ناونیشانی (لكي لا یكتب التأریخ محرفا) له‌چاپ دراوه.
سه‌رچاوه‌کان:-
ئه‌رشیفی ده‌سته‌ی ئینسایکلۆپیدیای پارتی دیموكراتی كوردستان.
-
ئاماده‌كردنی ئه‌نوه‌ر عه‌بدوڵا، ٢٩ی ئه‌یلوولی ١٩٧١ بارزانیی نه‌مر له پیلانی دوژمنان گه‌وره‌تربوو، ڕۆژنامه‌ی برایه‌تی، ئۆرگانی پارتی دیموكراتی كوردستان ـ یه‌كگرتوو، ژماره ٢٩٣٤، هه‌ولێر، چوارشه‌مه، ٢٩ ئه‌یلوولی ١٩٩٩ز، ل ٢.
-
سه‌باره‌ت به هه‌وڵی تیرۆرکردنی به‌ڕێز فره‌نسۆ حه‌ریری، ڕۆژنامه‌ی خه‌بات، زمانحاڵی پارتی دیموكراتی كوردستان، ژماره ٨١٦، هه‌ولێر، هه‌ینی، ٢٨ی شوباتی ١٩٩٧ز، ل ٢.
-
کۆنگره، ده‌رئه‌نجامه‌كانی هه‌ڵبژاردنی کۆمیتەی ناوەندیی پارتیمان ڕاده‌گه‌ینێت، ڕۆژنامه‌ی برایه‌تی، ئۆرگانی پارتی دیموكراتی كوردستان ـ یه‌كگرتوو، ژماره ١٧٢٩، هه‌ولێر، هه‌ینی، ٢٧ ئابی ١٩٩٣ز، ل ١.
-
شێرزاد، چالاكی لێژنه‌كانی كۆنگره‌ی پارتیمان، ڕۆژنامه‌ی برایه‌تی، ئۆرگانی پارتی دیموكراتی كوردستان، ژماره ١٦٩١، هه‌ولێر، دووشه‌مه، ١٢ ته‌موزی ١٩٩٣ز، ل ٤.
-
حامید گه‌وهه‌ری، میدالیای بارزانی به‌رزترین خه‌ڵاتی ڕیزلێنان، كتێبی دووه‌م، چاپی دووه‌م، (هه‌ولێر ـ ده‌زگای خێرخوازی بارزانی ـ ٢٠١٩ز)، ل ل ٣٢ ـ ٣٧.
-
هۆشیار نوری له‌ك، ناودارانی كورد له دێڕێكدا، (هه‌ولێر ـ چاپخانه‌ی چوارچرا ـ ٢٠١٠ز)، ل ٢٤.
-
كنێر عه‌بدوڵڵا، به‌شداری سیاسی ژنان له باشوری كوردستان، (سلێمانی ـ ٢٠١٦م)، ل ل ٧٤، ٨١.
-
فه‌ره‌نسۆ هه‌ریری، چما په‌كه‌كه وا ده‌كات؟، چاپی دووه‌م، (هه‌ولێر ـ چاپخانه‌ی ڕۆكسانا ـ ٢٠١٨ز)، ل ل ١، ١٠٥.
-
عه‌لی سه‌نجاری، القضیة الكوردیة وحزب البعث العربي الأشتراكي في العراق، به‌شی سێیه‌م، (دهۆک ـ چاپخانه‌ی خانی ـ ٢٠١٢ز)، ل ل ٣٦٢، ٣٧١.
-
له پێناوی ئاشتی و یه‌کڕیزیی نیشتمانی له پێناوی جێبه‌جێکردنی ڕێککه‌وتننامه‌ی ئازار، به‌شی ده‌یه‌م، ڕۆژنامه‌ی التآخي، ده‌زگای التآخي بۆ چاپ و بڵاوکردنه‌وه، ژماره ١١٩٠، شاری به‌غدا، چاپخانه‌ی تایمز، یه‌کشه‌ممه، ١٩ی تشرینی دووه‌می ١٩٧٢ز، ل ٨.