دوای ڕووخانی شۆڕشی ئەیلوول، حکومەتی بەعس هێزی سەربازی لە سەرانسەری خاکی خۆیدا بڵاوکردەوە، لەوانە گرد و دۆڵ و ڕێگاکان. بەڵام بەهۆی هەڵگیرسانی جەنگ لەگەڵ ئێران (١٩٨٠-١٩٨٨)، حکومەتی بەعس ناچار بوو ئەم هێزانە لە ململانێکەدا بەکاربهێنێت، کە پێویستی بە گواستنەوەیان بۆ مەیدانەکانی جەنگی جیاواز دەکرد. لە ئەنجامدا، ئەمە دەرفەتێکی بۆ هێزی پێشمەرگەی کوردستان ڕەخساند تا ئازادی جوڵەی زیاتریان هەبێت و ناوچە ڕزگارکراوەکان فراوانتر بکەن. جگە لەوەش، پەیوەندی ڕاستەوخۆی لەگەڵ جەماوەردا ئاسان کرد، کە توانای پێدان بۆ کۆکردنەوەی پشتیوانی و بەهێزکردنی چالاکییە سیاسی و پێشمەرگەییەکانیان[١].
دیارترین ڕووداوەکانی ئەم قۆناغە شەڕەکانی ساڵی ١٩٨١ بوون، کە تێیدا هێزی پێشمەرگە دوو گورزی گەورەیان لە سوپای عێراق وەشاند لە گوندی بانیبنۆک، کە دەکەوێتە چیای سورێن و هەروەها ناوچەکانی زەڵم و کەڕچەڵ. ئەم شەڕانە چالاکییەکی بەرچاویان نیشاندا و زیانی قورسیان بە سەربازانی سوپای عێراق گەیاند. ژمارەیەکی زۆر سەرباز کوژران و بریندار بوون و ١٢٤ کەسی دیکەش بە دیل گیران. هەروەها هێزی پێشمەرگە سەدان چەک و کەرەستەی سەربازییان بەدەستهێنا. بەداخەوە، چوار پێشمەرگە، بە ناوەکانی ئەکرەم حەمە ڕەشید بانیبنۆکی، سولەیمان، عوسمان پێنجوێنی، و فەرماندەی پێشمەرگە ئەبوبەکر مەحمود بانیبنۆکی[٢]، لەم ئۆپەراسیۆنانەدا گیانیان لەدەستدا. لە هەمان ساڵدا، هێزی پێشمەرگە چالاکییەکانی خۆیان دژی حکومەتی بەعس لە ناوچەکەدا بەردەوام کرد. لە ماوەی نیوەی یەکەمی ساڵی ١٩٨١، هێزی پێشمەرگە زیاتر لە ٢٣٨ ئۆپەراسیۆنی جۆراوجۆریان دژی سوپا، چەکدارەکان و دامەزراوەکانی حکومەت ئەنجامدا. لە ماوەی ئەم ئۆپەراسیۆنانەدا، هێزەکانی حکومەت کۆی گشتی ١٢٥١ زیانیان بەرکەوت، کە کوژراو و ژمارەیەکی زۆر برینداری لەخۆگرتبوو. سەرەڕای بەدەستهێنانی بڕێکی زۆر چەک، تەقەمەنی، کەرەستە و هاوپەیمانی سەربازی، چالاکییەکانی پێشمەرگە بووە هۆی شەهیدبوونی ٤٨ پێشمەرگە[٣].
گرنگە ئاماژە بەوە بکرێت کە چالاکییە سەربازییەکان ڕۆڵێکی یەکلاکەرەوە دەگێڕن لە بەرزکردنەوەی ورەی پێشمەرگە، جەماوەر و لایەنگرانی شۆڕش لە هەر شۆڕش یان ڕاپەڕینێکی چەکداریدا. لە هەمان کاتدا، هیوا دەخاتە دڵی ئەوانەوە، وایان لێدەکات باوەڕیان هەبێت کە لە سەرکەوتن و بەدیهێنانی ئامانجەکانیان نزیک دەبنەوە، لە هەمان کاتدا ترس و دڵەڕاوکێ لە لایەنی بەرامبەردا دروست دەکات. پێویستە داواکارییە ڕەواکانیان بە فەرمی بناسرێت و هەوڵەکان بۆ گفتوگۆ و ڕێککەوتن بەدواداچوونیان بۆ بکرێت[٤].
سەرچاوەکان:- مه‌سعود بارزانی، بارزانی و بزوتنه‌وه‌ی ڕزگاریخوازی كورد، به‌رگی چواره‌م، 1975-1990 شۆڕشی گوڵان، به‌شی دووه‌م، چاپی یه‌كه‌م، چاپخانه‌ی ڕوكسانا، 2021.
- جه‌مال فه‌تحوڵڵا ته‌یب، بزوتنه‌وه‌ی ڕزگاریخوازی كورد له باشوری كوردستان (21/3/1975 - 28/11/1980)، چاپی یه‌كه‌م، چاپخانه‌ی شه‌هاب، هه‌ولێر، 2012.
- عومه‌ر عوسمان، ژیانی كوردێك ، چاپخانه‌ی موكریان، چاپی دووه‌م، هه‌لێر – 2008.
[١] جه‌مال فه‌تحوڵڵا ته‌یب: بزوتنه‌وه‌ی ڕزگاریخوازی كورد له باشوری كوردستان (21/3/1975 - 28/11/1980)، چاپی یه‌كه‌م، چاپخانه‌ی شه‌هاب، هه‌ولێر، 2012، ل213.
[٢] مه‌سعود بارزانی: بارزانی و بزوتنه‌وه‌ی ڕزگاریخوازی كورد، به‌رگی چواره‌م، 1975-1990 شۆرشی گوڵان، به‌شی دووه‌م، چاپی یه‌كه‌م، چاپخانه‌ی ڕوكسانا، 2021، ل58.
[٣] مه‌سعود بارزانی: هه‌مان سه‌رچاوه، ل58.
[٤] عومه‌ر عوسمان: ژیانی كوردێك ، چاپخانه‌ی موكریان، چاپی دووه‌م، هه‌لێر – 2008، ل138.