Di koleksiyonê de bigere, bi kategorî, ziman, û dîroka weşanê parzûn bike.
2.343 encam
Epîka Şaxûlan di dawiya Sibata 1969an de li gundê Şaxûlan li bakurê Hewlêrê qewimî, dema ku du Pêşmerge bi erkê xwe ve diçûn gund. Di wê demê de hêzeke hikûmetê ya ji artêş û cihan pêk dihat derbasî gund bû. Wan hest bi hebûna wan kir, gund dorpêç kirin û şer di navbera wan de derket, piştî du rojan ji şer her du jî Şehîd bûne, lê wan ziyanên mezin gihandin artêş û cihan.
Piştî kontrolkirina herêmên Balekayetî û Sîdekanê ji aliyê hêzên Pêşmerge ve, rêberê şoreşa Kurd Mistefa Barzanî bi hêzeke Pêşmerge re derbasî herêma Xoşnawetî bû, ev jî ji bo belavkirina çalakiyên şoreşê li hemû deverên Kurdistanê daku bi yekgirtî ji Zaxo heta Xaneqînê rûbirûyê dijmin bibin.
Bîjan Cindo Elî, Pêşmerge û hevsengerê Barzanî bo Yekîtiya Sovyetê, di nava refên Pêşmerge de mansibê (serqol - fermandarê bask) û piştre (fermanderê batalyon - fermandarê fuj) wergirt, û piştî vegera xwe ji Yekîtiya Sovyetê bû mamosteyê zanîngehê li Bexda, di sala 1979an de li gundê Hoder şehîd bû.
Şerê Sînawê û Berdina di havîna sala 1963an de di navbera hêzên Pêşmergeyên Kurdistanê û Artêşa Iraqê de ku bi çekên giran, topbaran û bombebarana esmanî piştgirî lê dihat kirin, li herêma Spîlikê ya rojavayê bajarokê Xelîfanê qewimî, ev jî dema ku hikûmeta Iraqê hewl da kontrola herêma Barzan bike, û piştî şerekî dijwar û şehîdbûna 8 Pêşmergeyan, biryara vekişîna hêzên Pêşmerge ji wan cihên hat girtin.
Mesûd Mistefa Barzanî di destpêka şoreşa Eylûlê de bû Pêşmerge û paşê dezgeha ewlehiyê ya Parastinê ava kir, bû navekî diyar di şoreşê de. Ji ber beşdariya di peymana 15ê adarê de û paşê şikestina şoreşê û nexweşiya serok Mistefa Barzanî, rola wî di rabûna şoreşê û destpêkirina şoreşa Gulanê de zêdetir bû.
Di dawiya sala 1968an de hikûmeta Îraqê bi alîkarî û hevahengiya çekdarên Ofîsa Siyasî ya kevin êrîşeke mezin a berevajî li dijî herêmên di bin kontrola Şoreşa Eylûlê de pêk anî, wan karîbûn rûberekî erdnîgarî yê berfireh li Germiyan û Qeredaxê dagir bikin, lê serkirdetiya şoreşê êrîşeke giştî ji bo rizgarkirina van herêman da destpêkirin û di Mijdara 1969an de karîbûn kontrola Qeredaxê û çend herêmên din bi dest bixin û hêzên wan ji wan cihan derbixin.
Şêx Ellah Îbrahîm Şêx Ellah sala 1949an li parêzgeha Hewlêrê ji dayik bûye, sala 1964an tevlî refên Pêşmergeyên Kurdistanê bûye, sala 1980an tevlî hêzên Pêşmergeyên Gulanê bûye, sala 1992an wekî cîgirê wazîrê çandinî û avdaniyê hatiye tayînkirin, sala 2005an endamê parlamentoya Kurdistanê bûye, xwediyê nîşana Barzanî ye.
Ev melbend di dawiya payîza sala 1965an de li deşta Hewlêrê di navbera Artêşa Iraqê û Hêzên Pêşmerge de qewimî. Artêşa Iraqê êrîşî baregeh û navendên Pêşmerge kir da ku xetereya li ser bîrên petrolê yên Kerkûkê kêm bike û pêşî li çûna yekîneyên Pêşmerge bo nav bajar û bajarokan bigire. Lêbelê, artêş rastî têkçûneke mezin hat, ziyanên madî û canî yên giran dît û di gihîştina armanca xwe de biser neket.
Silêman Ehmed Îsmaîl Omer ku bi (Silêman Ehmed Dolmerî) tê naskirin, Pêşmergeyê her du şoreşên Eylûlê û Gulanê û herwiha serhildanê bû. Di temenê xwe yê ciwanî de di sala 1967an de dema ku 14 salî bû tevlî hêzên Pêşmergeyên Kurdistanê bû. Ji bo xizmet û çalakiyên wî, di roja 15ê Kanûna 2010an de di dema lidarxistina Kongreya Sêzdahêm a Partiya Dêmokrata Kurdistanê de, ji aliyê Serok Mesûd Barzanî ve nîşana Barzanî yê Nemir jê re hat dayîn.
Kongreya Giştî ya Koyeyê - (Kongreya Giştî ya Koyeyê - 18ê Adara 1963an) li ser pêşniyara Fermandeyê Giştî yê Şoreşa Eylûlê Mistefa Barzanî û bi amadebûna endamên Mekteba Siyasî ya Partiya Demokrat a Kurdistanê û kesayetiyên neteweyî yên ji hemû çîn û qatan li bajarê Koyeyê hat lidarxistin, bi armanca encamdana danûstandinan ligel hikûmeta Be'sî ya Îraqê.
Selîm Derbas ku bi (Sedoyê Kurkî) tê naskirin, di sala 1937an de li bajarê Zaxo ji dayik bûye, di sala 1961ê de tevlî refên hêzên Pêşmerge bûye, di sala 1970yî de bûye fermandeyê seriyekê, di sala 1979an de beşdarî Kongreya Nehem a Partiya Demokrat a Kurdistanê bûye, di sala 1987an de bûye endamê Lîjneya Navçeyê û berpirsiyarê beşa leşkerî ya lîjneya navçeya Zaxo, di sala 1995an de bûye fermandeyê hêzên 17 ên artêşa Zaxo ya yekem, xwediyê nîşana Barzanî ye, di sala 2012an de koça dawî kir.
Ev şer di dawiya bihara sala 1969an de li gundên Kerdiz û Kerzûrê yên li deşta Hewlêrê, di navbera hêzên Pêşmerge yên deşta Hewlêrê û milîsên sîxur ên hikûmetê de qewimî. Di vî şerî de hêzên Pêşmerge karîn bi ser milîsan de bi ser bikevin û ziyanên giran ên canî û madî li wan bixin û wan ji herêmê derxînin, li hemberî vê yekê ziyanên sivik gihîştin refên hêzên Pêşmerge.
