لە کۆمەڵەدا بگەڕێ، بە پۆل، زمان، و بەرواری بڵاوکردنەوە پاڵاوتن بکە.
٢٬٣٨٧ ئەنجام
ئەم مەلحەمەیە لە ٣٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٩ لە بەرزاییەکانی پشتی گوندەکانی کەرەتک و ماخوبزنان لە نزیک سەنگەسەر ڕوویدا، کە تێیدا هێزی پێشمه‌رگه بە سەرکردایەتی عومەر ئاغای دۆڵەمەری هێرشیان کردە سەر سوپاى عێراق و جاشەکان. لە ماوەیەکی کەمدا توانییان دەست بەسەر سەنگەرەکاندا بگرن و زیانێکی زۆری ماددی و مەعنەوییان پێ بگەیەنن و ژمارەیەکی زۆر چەکیش دەست بەسەر بکەن، هەروەها ستراتیژییەتە پلاندانراوەکەیان بۆ دەستبەسەرداگرتنی بارەگای بارزانی لە دیلمان پووچەڵ کردەوە.
دوای شەڕی زاویته لە ٥ تا ٦ی کانوونی یەکەمی ١٩٦١ کە تێیدا هێزەکانی پێشمەرگە سەرکەوتنێکی گەورەیان بەدەستهێنا، و دوای ئەوەی زیانی زۆریان بە سوپا و بەکرێگیراوان گەیاند، ئەوەش بووە هۆی کۆنترۆڵکردنی ناحیەی سەرسەنگ و دۆڵی زاویته لەلایەن پێشمەرگەوە...
ڕووداوەکانی ئەم مەلحەمەیە لە تشرینی یەکەمی ساڵی ١٩٦٣ لە چەمی ڕێزان ڕوویاندا، کاتێک سوپای عێراق بە پشتیوانی هێزێکی سەربازیی سەر بە دەوڵەتی سووریا هێرشیان کردە سەر چەمی ڕێزان، دوای مانگێک لە شەڕ و ڕووبەڕووبوونەوە، هێزی پێشمەرگە لە ناوچەکە کشایەوە و حکوومەت کۆنترۆڵی ناوچەکەی کرد، بەڵام هێزی پێشمەرگە بە شێوازی شەڕی پارتیزانی درێژەیان بە شەڕ دا و سوپای عێراقیان بێزار کرد، تا وایان لێکرد حکوومەت ناچار بێت داوای دیالۆگ بکات، لە سەرەتای ساڵی ١٩٦٤ ئاگربەست ڕاگەیەندرا.
یاسایی و سیاسەتمەدار پشتیوان سادق عەبدوڵڵا، ناسراو بە پشتیوان خۆشناو، لە ساڵی ١٩٨٦ پەیوەندی بە ڕێکخستنەکانی پارتی دیموکراتی کوردستانەوە کرد، لە کۆنگرەی سێزدەیەمی ساڵی ٢٠١٠ بە عضو کمیته‌ی ناوه‌ندی پارتی دیموکراتی کوردستان هەڵبژێردرا، لە ١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٤ بووە وەزیر لە کابینەی هەشتەمی حکوومەتی هەرێمی کوردستان، و لە ساڵی ٢٠١٩ وەک وەزیری ئەوقاف لە کابینەی نۆیەمی حکوومەتی هەرێمی کوردستان دەستنیشان کرا.
تاهیر عزو خالند، پێشمه‌رگه و هاوسەنگەری مستەفا بارزانی بۆ یەکێتی سۆڤیەت، ساڵی ١٩٦٧ لە گوندی بێرەسال لەدایکبووە و ساڵی ١٩٦٧ شەهید بووە.
سەلیم شێخومەر ئەحمەد، پێشمه‌رگه و هاوسەنگەری مستەفا بارزانی بۆ یەکێتی سۆڤیەت، ساڵی ١٨٨٨ لە گوندی بیدود لەدایکبووە، لە شۆڕشی یەکەم و دووەمی بارزان خەباتی کردووە، و یەکێک بووە لە پێشمه‌رگه لە کۆماری کوردستانی دیموکرات لە مەهاباد، و ساڵی ١٩٥٤ لە یەکێتی سۆڤیەت کۆچی دوایی کردووە.
مەتین لە چیا سەختەکانی کوردستانە لە ناوچەی بادینان سەر بە ناحیەی ئامێدی، ناوچەیەکی گرنگ و ستراتیژی بوو بۆ بەستنەوەی بارزان و بادینان، بۆیە سوپای عێراق چەند جارێک هێرشی کردە سەری و هەوڵی دا کۆنتڕۆڵی بکات. لە ساڵی ١٩٦٣، ئەم ناوچەیە وەک هەموو ناوچەکانی دیکە ڕووبەڕووی مەڵبەندێکی مێژوویی گەورە بووەوە، سوپای عێراق بە پلانێکی گەورە و بەرفراوان لە چەند ئاراستەیەکەوە هێرشی کردە سەری بە مەبەستی کۆتاییهێنان بە چالاکییەکانی شۆڕشی کورد لە ناوچەکە و خستنەوەی ژێر دەسەڵاتی خۆی.
چیای گۆرز دەکەوێتە ڕۆژئاوای شاری سۆران و باکووری شاری ڕواندز، شوێنێکی گرنگ و ستراتیژییە بۆ شاری سۆران، لە ساڵی ١٩٧٤ سوپای عێراق هەوڵی دا هێرش بکاتە سەر بنکە و بارەگاکانی پێشمەرگە لە ڕێگەی چیای گۆرزەوە، سوپای عێراق لەو شەڕەدا زیانی زۆری بەرکەوت، بە جۆرێک نزیکەی ٤٠ تەرمی سەربازەکانی لە مەیدانی شەڕدا بەجێ هێشت.
جەوهەر محەمەد عەلی، پێشمه‌رگه و هاوسەنگەری بارزانی بۆ یەکێتی سۆڤیەت، ساڵی ١٩٢٠ لە گوندی تێل لەدایک بووە، بەشداری لە شۆڕشی ئەیلوول کردووە، ساڵی ١٩٨٨ لە کۆمەڵگەی قوشتەپە کۆچی دوایی کردووە.
حکومەتی عێراق لە حوزەیرانی ١٩٧٤ هێرشێکی بۆ سەر چیای سەفین دەستپێکرد، هەرچەندە پێشمەرگە لە هێڵە بەرگرییەکاندا خۆیان قایم کردبوو، بەڵام بەردەوامی هێرشەکانی حکومەت و چەکدارکردنی زۆری و ئەو ماندوێتییەی هێزەکانی پێشمەرگە پێوەی دەناڵاند، بووە هۆی ئەوەی نەتوانن بەرگرییەکەیان لەو چیایە درێژە پێبدەن، بۆیە فەرماندەکانی پێشمەرگە لەو میحوەرەی شەڕدا بڕیاری کشانەوەیان بۆ کۆنەفڵوسە لە پشتی چیای هۆری دا، لەوێ هێڵێکی بەرگرییان دروستکرد کە تا نەکەسەی شۆڕش و بەهاری ١٩٧٥ مایەوە.
تەنگەی عومەر ئاغا دەکەوێتە باکووری دەشتی دیانا لە نێوان گوندەکانی بادلیان لە باشوور و شێخان لە باکوور، ڕێگەی سەرەکی نێوان سۆران- سیدەکان بەم تەنگەیەدا تێدەپەڕێت، لە ٦ی نیسانی ١٩٦٦، سوپاى عێراق هێرشێکی زەمینی و ئاسمانی بە ناوی (تەوەکەلنا عەلەڵڵا) بۆ سەر هەندرێن و زۆزک و تەنگەی عومەر ئاغا دەستپێکرد...
هاشم ئەلیاس سەلۆ ناسراو بە مەحموود ئێزدی، فەرماندە و پێشمه‌رگه‌ی شۆڕشی ئەیلوول و گوڵان، لە سەرەتای شۆڕشی ئەیلوول لە ساڵی ١٩٦٣ پەیوەندی بە پارتی دیموكراتی كوردستان کردووە، یەکەم فیشەکی شۆڕشی ئەیلوول لە ناوچەی بادینان لەلایەن ئەو فەرماندە شەهیدە و هاوڕێ تێکۆشەرەکانی دیکەیەوە تەقێنراوە، مەحموود ئێزدی لەلایەن دەستی پیس و خۆفرۆشەوە لە بەرەی گارە شەوی ١٨ لەسەر ١٩ی ئابی ١٩٧٩ شەهید بووە.
